arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๒๐

นิรยปาลกถา เล่ม ๓๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๘๑๘–๑๘๒๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๖ ในวรรคที่ ๒๐มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

๒๐. วีสติมวคฺค

(๑๙๖) ๓. นิรยปาลกถา

๓. นิรยปาลกถา (๑๙๖)

ว่าด้วยนายนิรยบาล

พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๒๐ นิรยปาลกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๓๗ หน้า ๔๙๕–๔๙๖ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๓๗ หน้า ๘๙๗–๙๐๐

บาลี (มหาจุฬาฯ)

*นตฺถิ นิรเยสุ นิรยปาลาติ? อามนฺตา. นตฺถิ นิรเยสุ กมฺมการณาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อตฺถิ นิรเยสุ กมฺมการณาติ? อามนฺตา. อตฺถิ นิรเยสุ นิรยปาลาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*อตฺถิ มนุสฺเสสุ กมฺมการณา, อตฺถิ จ การณิกาติ? อามนฺตา. อตฺถิ นิรเยสุ กมฺมการณา, อตฺถิ จ การณิกาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อตฺถิ นิรเยสุ กมฺมการณา, นตฺถิ จ การณิกาติ? อามนฺตา. อตฺถิ มนุสฺเสสุ กมฺมการณา, นตฺถิ จ การณิกาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สก. นายนิรยบาลไม่มีในนรกใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. เครื่องสำหรับลงอาญาไม่มีในนรกใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. เครื่องสำหรับลงอาญามีอยู่ในนรกใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. นายนิรยบาลมีอยู่ในนรกใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. เครื่องสำหรับลงอาญามีอยู่ในมนุษย์และผู้ลงอาญาก็มีอยู่ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. เครื่องสำหรับลงอาญามีอยู่ในนรกและผู้ลงอาญาก็มีอยู่ใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. เครื่องสำหรับลงอาญามีอยู่ในนรก แต่ผู้ลงอาญาไม่มีใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. เครื่องสำหรับลงอาญามีอยู่ในมนุษย์ แต่ผู้ลงอาญาไม่มีใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายอันธกะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๘๖๖/๓๑๑)
  2. ๒เพราะมีความเห็นว่า ในนรก นายนิรยบาลที่เป็นบุคคลไม่มี กรรมของสัตว์นรกนั้นเองเป็นนายนิรยบาล ซึ่งต่างกับความเห็นของสกวาทีที่เห็นว่า มีนายนิรยบาลที่เป็นบุคคลเกิดจากกุศลกรรมและอกุศลกรรม (อภิ.ปญฺจ.อ. ๘๖๖/๓๑๑)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

*อตฺถิ นิรเยสุ นิรยปาลาติ? อามนฺตา. นนุ วุตฺตํ ภควตา:-

น เวสฺสภู โนปิ จ เปตฺติราชา

โสโม ยโม เวสฺสวโณ จ ราชา.

สกานิ กมฺมานิ หนนฺติ ตตฺถ

อิโต ปณุนฺนํ (๑) ปรโลกปตฺตนฺติ.

อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? อามนฺตา. เตน หิ นตฺถิ นิรเยสุ นิรยปาลาติ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ. ปณุนฺนํ, สี. ปนุนฺนํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ปร. นายนิรยบาลมีอยู่ในนรกใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. พระสูตรที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า

“ท้าวเวสสภู ท้าวเปตติราช

ท้าวโสมะไม่ได้ฆ่า ท้าวยมะ

และท้าวเวสวัณก็ไม่ได้ฆ่า

กรรมของตนเองฆ่าบุคคลผู้สิ้นบุญจากโลกนี้

เกิดในปรโลกในนรกนั้น”

มีอยู่จริงมิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. ดังนั้น นายนิรยบาลจึงไม่มีในนรก

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑คำว่า ท้าวเวสสภู เป็นชื่อของเทพองค์หนึ่ง (อภิ.ปญฺจ.อ. ๘๖๗/๓๑๑)
  2. ๒คำว่า ท้าวเปตติราช เป็นเทพผู้มีฤทธิ์มากกว่าเปรตในเปตวิสัย (อภิ.ปญฺจ.อ. ๘๖๗/๓๑๑)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

*นตฺถิ นิรเยสุ นิรยปาลาติ? อามนฺตา. นนุ วุตฺตํ ภควตา “ตเมนํ ภิกฺขเว นิรยปาลา ปญฺจวิธํ พนฺธนํ นาม การณํ กาเรนฺติ, (๑) ตตฺตํ อโยขีลํ หตฺเถ คเมนฺติ, ตตฺตํ อโยขีลํ ทุติเย หตฺเถ คเมนฺติ, ตตฺตํ อโยขีลํ ปาเท คเมนฺติ, ตตฺตํ อโยขีลํ ทุติเย ปาเท คเมนฺติ, ตตฺตํ อโยขีลํ มชฺเฌอุรสฺมึ คเมนฺติ, โส ตตฺถ ทุกฺขา ติพฺพา กฏุกา เวทนา เวเทติ, น จ ตาว กาลํ กโรติ, ยาว น ตํ ปาปกมฺมํ พฺยนฺตีโหตี”ติ (๒) อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? อามนฺตา. เตน หิ อตฺถิ นิรเยสุ นิรยปาลาติ. *นตฺถิ นิรเยสุ นิรยปาลาติ? อามนฺตา. นนุ วุตฺตํ ภควตา “ตเมนํ ภิกฺขเว นิรยปาลา สํเวสิตฺวา กุธารีหิ (๓) ตจฺฉนฺติ ฯเปฯ ตเมนํ ภิกฺขเว นิรยปาลา อุทฺธํปาทํ อโธสิรํ ฐเปตฺวา วาสีหิ ตจฺฉนฺติ ฯเปฯ

ตเมนํ ภิกฺขเว นิรยปาลา รเถ โยเชตฺวา อาทิตฺตาย ปฐวิยา สมฺปชฺชลิตาย สญฺโยชติภูตา (๔) สาเรนฺติปิ ปจฺจาสาเรนฺติปิ ฯเปฯ ตเมนํ ภิกฺขเว นิรยปาลา มหนฺตํ องฺคารปพฺพตํ อาทิตฺตํ สมฺปชฺชลิตํ สญฺโชติภูตํ อาโรเปนฺติปิ ฯเปฯ ตเมนํ ภิกฺขเว นิรยปาลา อุทฺธํปาทํ อโธสิรํ คเหตฺวา ตตฺตาย โลหกุมฺภิยา ปกฺขิปนฺติ อาทิตฺตาย สมฺปชฺชลิตาย สญฺโชติภูตาย. โส ตตฺถ เผณุทฺเทหกํ ปจฺจติ, โส ตตฺถ เผณุทฺเทหกํ ปจฺจมาโน สกิมฺปิ อุทฺธํ คจฺฉติ, สกิมฺปิ อโธ คจฺฉติ, สกิมฺปิ ติริยํ คจฺฉติ. โส ตตฺถ ทุกฺขา ติพฺพา กฏุกา เวทนา เวทยติ, น จ ตาว กาลํ กโรติ, ยาว น ตํ ปาปกมฺมํ พฺยนฺตีโหติ ตเมนํ ภิกฺขเว นิรยปาลา มหานิรเย ปกฺขิปนฺติ. โส โข ปน ภิกฺขเว มหานิรโย:-

จตุกฺกณฺโณ จตุทฺวาโร วิภตฺโต ภาคโส มิโต

อโยปาการปริยนฺโต อยสา ปฏิกุชฺชิโต.

ตสฺส อโยมยา ภูมิ ชลิตา เตชสา ยุตา

สมนฺตา โยชนสตํ ผริตฺวา ติฏฺฐติ สพฺพทาติ. (๕)

อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? อามนฺตา. เตน หิ อตฺถิ นิรเยสุ นิรยปาลาติ. นิรยปาลกถา นิฏฺฐิตา.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ม. กโรนฺติ
  2. ๒ม.อุ. ๑๔/๒๕๐/๒๑๗, องฺ. ติก. ๒๐/๓๖/๑๓๕
  3. ๓ฉ. กุฐารีหิ
  4. ๔ฉ. สโชติภูตาย
  5. ๕ม.อุ. ๑๔/๒๕๖/๒๑๗-๒๑๘, องฺ. ติก. ๒๐/๓๖/๑๓๖
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สก. นายนิรยบาลไม่มีในนรกใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. พระสูตรที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า “ภิกษุทั้งหลาย นายนิรยบาลทำ กรรมกรณ์ (เครื่องสำหรับลงอาญา)ชื่อเครื่องพันธนาการ ๕ อย่าง คือ ตอกตะปู เหล็กแดงที่มือ ๒ ข้าง ที่เท้า ๒ ข้าง และที่กลางอก เขาเสวยทุกขเวทนากล้า อย่างหนัก เผ็ดร้อน ณ ที่นั้น แต่ยังไม่ตายตราบเท่าที่บาปกรรมยังไม่สิ้นไป” มีอยู่จริงมิใช่หรือปร. ใช่

สก. ดังนั้น นายนิรยบาลจึงมีอยู่ในนรก

สก. นายนิรยบาลไม่มีในนรกใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. พระสูตรที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า “ภิกษุทั้งหลาย นายนิรยบาล ฉุดลากเขาไป เอาขวานถาก นายนิรยบาลจับเขาเอาเท้าขึ้น เอาศีรษะลง เอา มีดเฉือน ฯลฯ จับเขาเทียมรถแล่นกลับไปกลับมาบนพื้นอันร้อนลุกเป็นเปลว โชติช่วง ฯลฯ บังคับเขาขึ้นลงภูเขาถ่านเพลิงลูกใหญ่ที่ไฟลุกโชน ฯลฯ จับเขา เอาเท้าขึ้น เอาศีรษะลง ทุ่มลงไปในโลหกุมภีอันร้อนแดง ลุกเป็นแสงไฟ เขาถูก ต้มเดือดจนตัวพองในโลหกุมภีนั้น บางครั้งลอยขึ้น บางครั้งจมลง บางครั้งลอยขวาง เขาเสวยทุกขเวทนากล้าอย่างหนัก เผ็ดร้อนอยู่ในในโลหกุมภีอันร้อนแดงนั้น แต่ ยังไม่ตายตราบเท่าที่บาปกรรมยังไม่สิ้นไป นายนิรยบาลจับเขาทุ่มลงไปในมหานรก ก็มหานรกนั้น (มีลักษณะ) ดังนี้

มี ๔ มุม ๔ ประตู แบ่งกำหนดออกเป็นส่วน

มีกำแพงเหล็กล้อมรอบ ครอบด้วยฝาเหล็ก

มีพื้นเป็นเหล็กลุกโชติช่วง

แผ่ความร้อนไกลด้านละ ๑๐๐ โยชน์

ตั้งอยู่ทุกเมื่อ”

มีอยู่จริงมิใช่หรือ

ปร. ใช่

สก. ดังนั้น นายนิรยบาลจึงมีอยู่ในนรก

นิรยปาลกถา จบ

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ดูเทียบ ม.อุ. (แปล) ๑๔/๒๕๐/๒๙๔-๒๙๕, องฺ.ติก. (แปล) ๒๐/๓๖/๑๙๑-๑๙๔
  2. ๒ดูเทียบ ม.อุ. (แปล) ๑๔/๒๕๐/๒๙๔-๒๙๕, องฺ.ติก. (แปล) ๒๐/๓๖/๑๙๔, ขุ.เปต. (แปล) ๒๖/๗๐-๗๑/ ๑๗๙,๒๔๐-๒๔๑/๒๐๖, ๖๙๓-๖๙๔/๒๘๑, ขุ.ม. (แปล) ๒๙/๑๗๐/๔๘๒, ขุ.จู. (แปล) ๓๐/๑๒๒/ ๔๐๒-๔๐๘

จบ นิรยปาลกถา