พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๙
สามัญญผลกถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๗๗๙–๑๗๘๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๘ ในวรรคที่ ๑๙มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๙ สามัญญผลกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๗ หน้า ๙๔๓–๙๔๕
(๑๘๘) ๓. สามัญญผลกถา
ว่าด้วยเรื่องสามัญญผลเป็นอสังขตะ
{๑๗๗๙} [๘๓๔] สกวาทีถามว่า สามัญญผลเป็นอสังขตะหรือ ?
ส. สามัญญผลเป็นนิพพาน เป็นที่ต้านทาน เป็นที่เร้น เป็นที่พึ่ง เป็นที่หมาย เป็นฐานะอันไม่เคลื่อน เป็นอมตะหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สามัญญผลเป็นอสังขตะ นิพพานก็เป็นอสังขตะหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. อสังขตะมี ๒ อย่างหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. อสังขตะมี ๒ อย่างหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ที่ต้านทานมี ๒ อย่าง ... นิพพานก็มี ๒ อย่างหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๗๘๐} [๘๓๖] ส. สามัญญผลเป็นอสังขตะหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑สามัญญผล ผลแห่งความเป็นสมณะ ในที่นี้หมายถึงวิปากจิตแห่งอริยมรรคในมรรควิถีและในผลสมาบัติ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๐๕) หรือหมายถึงอริยผล ๔ คือ (๑) โสดาปัตติผล (๒) สกทาคามิผล (๓) อนาคามิผล (๔) อรหัตตผล (ขุ.ธ.อ. ๑/๑๔๐, ขุ.อิติ.อ. ๓๗๓, ขุ.ปฏิ.อ. ๑/๑๔๗)
- ๒ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายปุพพเสลิยะ ซึ่งมีความเห็นเกี่ยวกับสามัญญผลแตกต่างจากฝ่ายสกวาทีว่า การละกิเลสได้และความเกิดขึ้นแห่งผลชื่อว่าสามัญญผล เพราะฉะนั้น จึงจัดเป็นอสังขตะ คือ เป็นสภาวที่ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๐๕)
ส. สามัญญผลเป็นอสังขตะหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สามัญญผลเป็นสังขตะหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. สามัญญผลเป็นสังขตะหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. โสดาปัตติผลเป็นอสังขตะหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. โสดาปัตติมรรคเป็นอสังขตะหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. โสดาปัตติมรรคเป็นสังขตะหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. โสดาปัตติผลเป็นสังขตะหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สกทาคามิผล ... อนาคามิผล ... อรหัตตผลเป็นอสังขตะหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. อรหัตตมรรคเป็นอสังขตะหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. อรหัตตมรรคเป็นสังขตะหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. อรหัตตผลเป็นสังขตะหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. โสดาปัตติผลเป็นอสังขตะ สกทาคามิผล ... อนาคามิผล ... อรหัตตผลเป็นอสังขตะ นิพพานเป็นอสังขตะหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. อสังขตะมี ๕ อย่างหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. อสังขตะมี ๕ อย่างหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ที่ต้านทานมี ๕ อย่าง นิพพานก็มี ๕ อย่างหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
จบ สามัญญผลกถา
(๑๘๙) ๔. ปัตติกถา
ว่าด้วยเรื่องการได้บรรลุหรือการได้รับเป็นอสังขตะ
{๑๗๘๑} [๘๓๗] สกวาทีถามว่า การได้เป็นอสังขตะหรือ ?
ส. การได้เป็นนิพพาน เป็นที่ต้านทาน เป็นที่เร้น เป็นที่พึ่ง เป็นที่หมาย เป็นฐานะอันไม่เคลื่อน เป็นอมตะหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. การได้เป็นอสังขตะ นิพพานก็เป็นอสังขตะหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายปุพพเสลิยะ ซึ่งมีความเห็นว่า การได้บรรลุสภาวธรรมหรือการได้รับสิ่งใด ๆ ก็ตามจัดเป็นอสังขตะทั้งนั้น (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๐๖)
จบ สามัญญผลกถา