พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๘
กรุณากถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๗๔๐–๑๗๔๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๙ ในวรรคที่ ๑๘มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๘ กรุณากถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๗ หน้า ๙๑๓–๙๑๕
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อเรานั้นรู้ด้วยปัญญาอันยิ่งแล้วจึงแสดงธรรม มิใช่ไม่รู้แล้วแสดง แสดงธรรมมีเหตุ มิใช่แสดงธรรมไม่มีเหตุ แสดงธรรมมีปาฏิหาริย์ มิใช่แสดงธรรมไม่มีปาฏิหาริย์ เธอทั้งหลายควรทำโอวาท ควรทำอนุสาสนี ก็แลเธอทั้งหลายควรยินดี ควรพอใจ ควรโสมนัสว่า ‘พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสรู้เองโดยชอบ พระธรรมอันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ดีแล้ว พระสงฆ์ปฏิบัติดีแล้ว’(พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว ภิกษุเหล่านั้นยินดี ชื่นชมพระภาษิตของพระผู้มีพระภาคเจ้า) ก็แลเมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไวยากรณภาษิตนี้อยู่ หนึ่งพันโลกธาตุได้หวั่นไหวแล้ว” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ถ้าอย่างนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าก็ต้องทรงแสดงธรรม
จบ ธัมมเทสนากถา
(๑๗๙) ๓. กรุณากถา
ว่าด้วยเรื่องพระพุทธเจ้าไม่ทรงมีกรุณาธรรม
{๑๗๔๐} [๘๐๗] สกวาทีถามว่า พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่ทรงมีกรุณาธรรมหรือ ?
- ๑พึงดูเทียบใน องฺ.ติก. (แปล) ๒๐/๑๐๕๐/๔๑๙
- ๒ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอุตตราปถกะ ซึ่งเห็นการแสดงความกรุณาต่อผู้ที่ตนรักใคร่ของเหล่าคนที่มีราคะ จึงลงความเห็นว่าราคะนั่นแหละชื่อว่ากรุณา และราคะนั้นไม่มีแก่พระผู้มีพระภาคเจ้า ฉะนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงไม่ทรงมีกรุณาธรรม (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๙๘)
ส. พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่ทรงมีเมตตาธรรมหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่ทรงมีกรุณาธรรมหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่ทรงมีมุทิตาธรรม ... อุเปกขาธรรมหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๗๔๑} ส. พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงมีเมตตาธรรมหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงมีกรุณาธรรมหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงมีมุทิตาธรรม ... อุเปกขาธรรมหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงมีกรุณาธรรมหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๗๔๒} ส. พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่ทรงมีกรุณาธรรมหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระผู้มีพระภาคเจ้ามิใช่เป็นผู้ประกอบด้วยกรุณาธรรมหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงประกอบด้วยกรุณาธรรม ทรงเกื้อกูลโลก ทรงอนุเคราะห์โลก ทรงประพฤติประโยชน์แก่โลกมิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงประกอบด้วยกรุณาธรรม ทรงเกื้อกูลโลก ทรงอนุเคราะห์โลก ทรงประพฤติประโยชน์แก่โลก ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่ทรงมีกรุณาธรรม”{๑๗๔๓} ส. พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่ทรงมีกรุณาธรรมหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเข้ามหากรุณาสมาบัติแล้วมิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงเข้ามหากรุณาสมาบัติแล้ว ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าไม่ทรงมีกรุณาธรรม”{๑๗๔๔} [๘๐๘] ป. พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงมีกรุณาธรรมหรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. พระผู้มีพระภาคเจ้ายังทรงมีราคะหรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ป. ถ้าอย่างนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าก็ทรงไม่มีกรุณาธรรม
จบ กรุณากถา
(๑๘๐) ๔. คันธชาติกถา
ว่าด้วยเรื่องพระบังคนของพระพุทธเจ้าหอมเกินคันธชาติอื่น ๆ
{๑๗๔๕} [๘๐๙] สกวาทีถามว่า พระบังคนของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าหอมเกินคันธชาติอื่น ๆ หรือ ?
จบ กรุณากถา