พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๕
สัญญาเวทยิตกถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๖๒๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๗/๑๑ ในวรรคที่ ๑๕มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๕ สัญญาเวทยิตกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๗ หน้า ๘๓๘–๘๓๙
(๑๕๑) ๗. สัญญาเวทยิตกถา
ว่าด้วยเรื่องสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นโลกุตตระ
{๑๖๒๒} [๗๒๘] สกวาทีถามว่า สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นโลกุตตระหรือ ?
ส. สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นมรรค เป็นผล เป็นนิพพาน เป็นโสดาปัตติมรรค เป็นโสดาปัตติผล ... เป็นโพชฌงค์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
[๗๒๙] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นโลกุตตระ” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นโลกิยะหรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ป. ถ้าอย่างนั้น สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติก็ต้องเป็นโลกุตตระ
จบ สัญญาเวทยิตกถา
- ๑สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ สมาบัติคือภาวะที่ดับสัญญาและเวทนา จัดเป็นสมาบัติที่สูงเยี่ยมเพราะนามขันธ์ ๔ บริสุทธิ์คือพรากพ้นออกจากธรรมที่เป็นปฏิปักษ์อย่างเต็มที่ (ม.อุ.อ. ๑๘๕, ที.ม.อ.๑๑๓, ม.มู.อ. ๒/๒๕๙)
- ๒ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายเหตุวาท ซึ่งมีความเห็นว่า สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ เป็นโลกุตตระ โดยให้เหตุผลว่าก็เพราะไม่เป็นโลกิยะ ฉะนั้นจึงจัดเป็นโลกุตตระ ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่า สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติไม่ใช่สภาวธรรมบางอย่าง แต่เป็นเพียงภาวะที่ดับแห่งนามขันธ์ ๔ ดังนั้น จึงไม่จัดเป็นทั้งโลกิยะและโลกุตตระ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๘๐-๒๘๑)
(๑๕๒) ๘. ทุติยสัญญาเวทยิตกถา
ว่าด้วยเรื่องสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นโลกิยะ
{๑๖๒๓} [๗๓๐] สกวาทีถามว่า สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นโลกิยะหรือ ?
ส. สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นรูปหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นเวทนา ... เป็นสัญญา ... เป็นสังขาร ... เป็นวิญญาณหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สัญญาเวทยิตนโรธสมาบัติเป็นกามาวจรหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นรูปาวจรหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นอรูปาวจรหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๖๒๔} [๗๓๑] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติเป็นโลกิยะ” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายเหตุวาทเช่นเดียวกับกถาก่อน ซึ่งมีความเห็นว่าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติจัดเป็นโลกิยะ โดยให้เหตุผลว่า เมื่อจัดเป็นโลกุตตระไม่ได้ ก็ต้องจัดเป็นโลกิยะได้ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๘๑)
จบ สัญญาเวทยิตกถา