นิคหะ ที่ ๕ เล่ม ๓๗

๔. อวยวสัจฉิกัฏฐะ

ว่าด้วยสภาวะที่แท้จริงกับอวัยวะ

๑. อนุโลมปัจจนีกะ

นิคคหะที่ ๕

{๑๓} [๑๓] ส. ท่านค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ท่านค้นหาบุคคลได้ในอวัยวะทั้งปวงโดยสัจฉิกฏฐปรมัตถ์หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น

ส. ท่านจงรับรู้นิคคหะดังต่อไปนี้หากว่าท่านค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “ข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้ในอวัยวะทั้งปวงโดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้ในอวัยวะทั้งปวงโดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” ดังนี้จึงผิดอนึ่ง หากท่านไม่ยอมรับว่า “ข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้ในอวัยวะทั้งปวงโดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้ในอวัยวะทั้งปวงโดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” ดังนี้จึงผิด ...

จบ นิคคหะที่ ๕

๒. โอกาสสัจฉิกัฏฐะ

๒. ปัจจนีกานุโลมะ

นิคคหะที่ ๖

{๑๔} [๑๔] ป. ท่านค้นหาบุคคลไม่ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. ท่านค้นหาบุคคลไม่ได้ในโอกาสทั้งปวงโดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น

ป. ท่านจงรับรู้นิคคหะดังต่อไปนี้ หากว่าท่านค้นหาบุคคลไม่ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “ข้าพเจ้าค้นหาบุคคลไม่ได้ในโอกาสทั้งปวงโดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลไม่ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลไม่ได้ในโอกาสทั้งปวงโดยสัจสิกัฏฐปรมัตถ์” ดังนี้จึงผิดอนึ่งหากท่านไม่ยอมรับว่า “ข้าพเจ้าค้นหาบุคคลไม่ได้ในโอกาสทั้งปวงโดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ข้าพเจ้าค้นหาบุคคลไม่ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่า ข้าพเจ้าค้นหาบุคคลไม่ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลไม่ได้ในโอกาสทั้งปวงโดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” ดังนี้จึงผิด ...

จบ นิคคหะที่ ๖