๘. กัฏฐหารสูตร เล่ม ๑๕

๘. กัฏฐหารสูตร

ว่าด้วยความเป็นพรหม

{๗๐๙} [๒๐๔] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่ราวป่าแห่งหนึ่งในแคว้นโกศล ก็สมัยนั้น มาณพหลายคนซึ่งเป็นอันเตวาสิกของพราหมณ์ภารทวาชโคตรคนหนึ่ง มีหน้าที่หาฟืน พากันเข้าไปยังราวป่านั้น แล้วได้เห็นพระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่งขัดสมาธิ ตั้งพระกายตรง ดำรงพระสติมั่นอยู่ในราวป่านั้น จึงเข้าไปหาพราหมณ์ภารทวาชโคตรถึงที่อยู่ แล้วรายงานพราหมณ์ภารทวาชโคตรว่า “ขอท่านพึงทราบ พระสมณโคดมประทับนั่งขัดสมาธิ ตั้งพระกายตรง ดำรงพระสติมั่นอยู่ที่ราวป่า”{๗๑๐} ลำดับนั้น พราหมณ์ภารทวาชโคตรพร้อมด้วยมาณพเหล่านั้นเข้าไปยังราวป่านั้นแล้ว ได้เห็นพระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่งขัดสมาธิ ตั้งพระกายตรงดำรงพระสติมั่นอยู่เช่นนั้น จึงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ณ ที่นั้น แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า

ดูก่อนภิกษุ ท่านเข้าไปสู่ป่าที่ว่างเปล่า ปราศจากผู้คนในป่าหนาทึบน่าหวาดเสียวนัก มีกายที่เกื้อกูลไม่หวั่นไหว เพ่งฌานอยู่อย่างดีหนอ

ท่านเป็นมุนีอาศัยป่า อยู่คนเดียวในป่าซึ่งไม่มีเสียงขับร้องและไม่มีการบรรเลง การที่ท่านมีจิตยินดีอยู่ในป่า แต่ผู้เดียวนี้ปรากฎเป็นข้อน่าอัศจรรย์แก่ข้าพเข้า

ข้าพเจ้าปรารถนาไตรทิพย์อันสูงสุด จึงมุ่งหมายความเป็นสหายกับท้าวมหาพรหมผู้เป็นอธิบดีของโลก เหตุไรท่านจึงชอบใจป่าที่ปราศจากผู้คน ท่านทำความเพียรอยู่ที่นี้เพื่อจะเกิดเป็นพรหมกระนั้นหรือ

{๗๑๑} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

ความต้องการหรือความเพลิดเพลินใด ๆ ในอารมณ์ชนิดต่าง ๆ ตัณหานานาประการซึ่งนอนเนื่องอยู่ทุกเมื่อ หรือตัณหาซึ่งมีอวิชชาเป็นมูลราก เราทำให้สิ้นสุดพร้อมทั้งรากได้แล้ว

เรานั้นไม่มีความต้องการ ไม่มีตัณหาประจำ ไม่มีตัณหาเข้ามาใกล้ มีปกติเห็นหมดจดในธรรมทั้งปวง บรรลุสัมโพธิญาณอันสูงสุดประเสริฐสุดแล้ว ควรแก่ความเป็นพรหม จึงกล้าเพ่งฌานอยู่

{๗๑๒} เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว พราหมณ์ภารทวาชโคตรได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พระดำรัสของพระองค์แจ่มแจ้งนัก พระดำรัสของพระองค์ไพเราะนัก พระพุทธเจ้าข้า พระองค์ทรงประกาศธรรมโดยอเนกปริยายอย่างนี้ เปรียบเหมือนบุคคลหงายของที่คว่ำ เปิดของที่ปิด บอกทางแก่คนหลงทาง หรือส่องประทีปในที่มืดด้วยตั้งใจว่า ‘คนมีตาดีจักเห็นรูปได้’ ดังนี้ ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ข้าพระองค์นี้ขอถึงพระผู้มีพระภาคเจ้า พร้อมทั้งพระธรรม และพระภิกษุสงฆ์ว่าเป็นสรณะ ขอพระองค์ได้โปรดจำข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้มอบชีวิตถึงสรณะจำเดิมแต่วันนี้เป็นต้นไป”

๙. มาตุโปสกสูตร

ว่าด้วยผู้เลี้ยงมารดาบิดา

{๗๑๓} [๒๐๕] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ครั้งนั้นแล มาตุโปสกพราหมณ์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นผ่านการปราศรัย