๓. ทีฆลัฏฐิสูตร เล่ม ๑๕

ชนเหล่าใดนั่งใกล้พระสุคตเจ้า มอบตนไวในศาสนาของพระโคดม เป็นผู้ไม่ประมาท ตามศึกษาอยู่ ชนเหล่านั้นถึงความสุขแล้วหนอ

{๒๕๕} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

ชนเหล่าใดเป็นผู้เพ่งพินิจ ศึกษาต่อเนื่องอยู่ในข้อสั่งสอนที่เรากล่าวไว้แล้ว ชนเหล่านั่นไม่ประมาทอยู่ทุกเมื่อ จะไม่ไปสู่อำนาจแห่งมัจจุเลย

๓. ทีฆลัฏฐิสูตร

ว่าด้วยทีฆลัฏฐิเทพบุตร

{๒๕๖} [๙๔] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้นแล เมื่อปฐมยามผ่านไปแล้ว ทีฆลัฏฐิเทพบุตรมีรัศมีงามยิ่งนัก ยังพระวิหารเวฬุวันให้สว่างไสวไปทั่วแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง{๒๕๗} ทีฆลัฏฐิเทพบุตรผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ภิกษุพึงเป็นผู้เพ่งพินิจ มีจิตหลุดพ้นแล้ว พึงหวังพระอรหัตผลที่ยังไม่เกิดขึ้นแก่จิต อนึ่ง ภิกษุผู้มุ่งต่อพระอรหัตผลนั้นรู้ความเกิดขึ้นและความเสื่อมไปแห่งโลก มีใจดี อันตัณหาและทิฏฐิไม่อิงอาศัยแล้ว พึงมีอรหัตผลนั้นเป็นอานิสงส์

๔. นันทนสูตร

ว่าด้วยผู้มีศีล

{๒๕๘} [๙๕] นันทนเทพบุตรผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ได้กราบทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า

ข้าแต่พระโคดมผู้มีปัญญากว้างขวาง ข้าพระองค์ขอทูลถามพระองค์ถึงญาณทัสสนะอันไม่เวียนกลับมาอีก แห่งพระผู้มีพระภาคเจ้า บัณฑิตทั้งหลายเรียกบุคคลประเภทใดว่าเป็นผู้มีศีล เรียกบุคคลประเภทใดว่าเป็นผู้มีปัญญา บุคคลประเภทใดล่วงทุกข์ได้ เทวดาทั้งหลายบูชาบุคคลประเภทใด{๒๕๙} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

บุคคลใดเป็นผู้มีศีล มีปัญญา อบรมตนดีแล้ว มีจิตตั้งมั่น ยินดีในฌาน มีสติ ปราศจากความเศร้าโศก ละกิเลสได้ขาด มีอาสวะสิ้นแล้ว ทรงไว้ซึ่งร่างกายนี้เป็นชาติสุดท้าย

บัณฑิตทั้งหลายเรียกบุคคลเช่นนั้นว่า เป็นผู้มีศีล เป็นผู้มีปัญญา บุคคลนั้นย่อมล่วงทุกข์ได้ เทวดาทั้งหลายย่อมบูชาบุคคลเช่นนั้นแล

๕. จันทนสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่จมในห้วงนํ้าลึก

{๒๖๐} [๙๖] จันทนเทพบุตรผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า