๓. สกลิกสูตร เล่ม ๑๕

ผู้มีใจบาปได้มีความคิดอย่างนี้ว่า “พระสมณโคดมนี้แลมีพุทธบริษัทหมู่ใหญ่แวดล้อมแสดงธรรมอยู่ อย่ากระนั้นเลย เราพึงเข้าไปหาพระสมณโคดมถึงที่ประทับเพื่อทำให้ปัญญาพุทธบริษัทมืดมนดีกว่า”

{๔๕๐} ลำดับนั้น มารผู้มีใจบาปเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า

ไยเล่า ท่านจึงทำท่าองอาจในบริษัท บันลือสีหนาทดุจพญาราชสีห์อยู่ ก็ผู้ที่พอจะต่อสู้กับท่านได้ก็ยังมี ท่านเข้าใจว่าเป็นผู้ชนะกระนั้นหรือ

{๔๕๑} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

ตถาคตทั้งหลายผู้เป็นมหาวีรบุรุษ องอาจในบริษัทบรรลุทศพลญาณ ข้ามตัณหาในโลกได้แล้ว ย่อมบันลือสีหนาทได้แล

ครั้งนั้นแล มารผู้มีใจบาปรู้ว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรู้จักเรา พระสุคตทรงรู้จักเรา” จึงเป็นทุกข์ เสียใจ ได้อันตรธานไปในที่นั้นนั่นเอง

๓. สกลิกสูตร

ว่าด้วยการบรรทมหลับของพระพุทธเจ้า

{๔๕๒} [๑๔๙] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ สวนมัททกุจฉิมิคทายวัน ใกล้พระนครราชคฤห์ ก็โดยสมัยนั้นแล พระบาทของพระผู้มีพระภาคเจ้าถูกสะเก็ดหินกระทบแล้ว ได้ยินว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงได้รับความเจ็บปวดอย่างสาหัส ทุกขเวทนาทางพระวรกายก็แรงกล้าเผ็ดร้อน ไม่ทรงพระสำราญ ไม่สบายพระทัย ได้ยินว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมีพระสติสัมปชัญญะ

ทรงอดกลั้นความเจ็บปวดนั้นไว้ได้ไม่ทรงเดือดร้อน ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งให้ปูผ้าสังฆาฏิเป็นสี่ชั้นแล้วทรงสำเร็จสีหไสยาโดยพระปรัศว์เบื้องขวา พระบาทซ้ายเหลื่อมพระบาทขวา ทรงมีพระสติสัมปชัญญะอยู่{๔๕๓} ขณะนั้นแล มารผู้มีใจบาปเข้าไปเฝ้าพระผู้มีภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า

ท่านนอนด้วยความเขลาหรือมัวคิดกาพย์กลอนอะไร อยู่ประโยชน์ทั้งหลายของท่านคงมีไม่มากกระมังหนอ ท่านจึงอยู่ ณ ที่นั่งที่นอนอันสงัดตามลำพัง ตั้งหน้าแต่จะนอนหลับ นี่อะไรกัน ท่านจะหลับจริง ๆ หรือ{๔๕๔} พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า

เราไม่ได้นอนด้วยความเขลา ทั้งมิได้มัวคิดกาพย์กลอนอะไรอยู่ เราบรรลุประโยชน์แล้ว ปราศจากความโศกจึงอยู่ ณ ที่นั่งที่นอนอันสงัดตามลำพัง นอนคำนึงถึงสัตว์ทั้งปวงด้วยความเอ็นดูอยู่ลูกศรเสียบเข้าไปในอกของชนเหล่าใด ทำให้ดวงใจหวั่นไหวอยู่เนือง ๆ แม้ชนเหล่านั้นในโลกนี้ ทั้ง ๆ ที่มีลูกศรเสียบอกอยู่ ก็ยังหลับกันได้ ไฉนเราผู้ปราศจากลูกศรแล้วจะหลับบ้างไม่ได้เล่าเราเดินไปในหนทางที่มีราชสีห์เป็นต้นก็ยังไม่หวาดหวั่น ถึงหลับในที่เช่นนั้นก็มิได้กลัว กลางคืนและกลางวันย่อมไม่ทำให้เราเดือดร้อนได้ เราไม่พบเห็นความเสื่อมอะไร ๆ ในโลก ฉะนั้น เราจึงนอนคำนึงถึงสัตว์ทั้งหลายด้วยความเอ็นดูอยู่

ครั้งนั้นแล มารผู้มีใจบาปรู้ว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรู้จักเรา พระสุคตทรงรู้จักเรา” จึงเป็นทุกข์ เสียใจ ได้อันตรธานไปในที่นั้นนั่นเอง

๔. ปฏิรูปสูตร

ว่าด้วยพระตถาคตตั้งอยู่ในธรรมที่ทรงพรํ่าสอน

{๔๕๕} [๑๕๐] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ศาลาหลังหนึ่งในหมู่บ้านพราหมณ์ แคว้นโกศล ก็โดยสมัยนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมีคฤหัสถ์บริษัทหมู่ใหญ่แวดล้อมแสดงธรรมอยู่

ขณะนั้นแล มารผู้มีใจบาปได้มีความคิดอย่างนี้ว่า “พระสมณโคดมนี้มีคฤหัสถ์บริษัทหมู่ใหญ่แวดล้อมแสดงธรรมอยู่ อย่ากระนั้นเลย เราพึงเข้าไปหาพระสมณโคดมถึงที่ประทับเพื่อทำให้ปัญญาพุทธบริษัทมืดมนดีกว่า” จึง {๔๕๖} มารผู้มีบาปนั้นได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า

ท่านพรํ่าสอนผู้อื่นด้วยสิ่งใด สิ่งนั้นไม่สมควรแก่ท่านเลย เมื่อท่านกล่าวถึงธรรมนั้น ท่านอย่าได้ติดข้องอยู่ในความยินดียินร้าย

{๔๕๗} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

พระสัมพุทธเข้าทรงพรํ่าสอนผู้อื่นใด ย่อมอนุเคราะห์ผู้นั้นด้วยความเกื้อกูล ตถาคตมีจิตหลุดพ้นจากความยินดียินร้ายแล้ว

ครั้งนั้นแล มารผู้มีใจบาปรู้ว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรู้จักเรา พระสุคตทรงรู้จักเรา” จึงเป็นทุกข์ เสียใจ ได้อันตรธานไปในที่นั้นนั่นเอง