๙. กูฏวินิจฉยกเปตวัตถุ เล่ม ๒๖

๙. กูฏวินิจฉยีกเปตวัตถุ

ว่าด้วยเปรตจิกกินเนื้อหลังของตนกิน

พระนารทเถระถามเปรตตนหนึ่งว่า

[๑๑๙] ตัวท่านทัดทรงดอกไม้ ใส่ชฏา สวมกำไล

ทอง ลูบไล้ด้วยจุณจันทน์ มีสีหน้าผ่องใส

งดงามดุจสีพระอาทิตย์อุทัยขึ้นมาในอากาศ

มีนางฟ้าหมื่นหนึ่งเป็นบริวารบำรุงบำเรอท่าน

นางฟ้าเหล่านั้นล้วนสวมกำไลทอง นุ่งห่มผ้าอัน

ขลิบด้วยทองคำ ท่านเป็นผู้มีอานุภาพมาก มีรูป

เป็นที่ให้เกิดขนชูชันแก่ผู้พบเห็น แต่ท่านจิกเนื้อ

ที่หลังของตนกินเป็นอาหาร ท่านได้ทำกรรมชั่ว

อะไรไว้ด้วยกาย วาจา ใจ เพราะวิบากแห่งกรรม

อะไร ท่านจึงจิกเนื้อหลังของตนเองกินเป็น

อาหาร.

เปรตนั้นตอบว่า

กระผมได้ประพฤติทุจริตด้วยการส่อเสียด

พูดเท็จและหลอกลวง เพื่อความฉิบหายแก่ตน

ในมนุษยโลก กระผมไปแล้วบริษัทในมนุษย-

โลกนั้น เมื่อเวลาควรจะพูดความจริงปรากฏแล้ว

ละเหตุละผลเสีย ประพฤติคล้อยตามอธรรม ผู้

ใดประพฤติทุจริตมีคำส่อเสียดเป็นต้น ผู้นั้นต้อง

จิกเนื้อหลังของตนกิน เหมือนกระผมจิกเนื้อ

หลังของตนกินในวันนี้ ฉะนั้น ข้าแต่พระนารทะ

ทุกข์ที่กระผมได้รับอยู่นี้ท่านได้เห็นเองแล้ว

ชนใดเป็นคนฉลาด มีความอนุเคราะห์ ชนเหล่า

นั้นพึงกล่าวตักเตือนว่า ท่านอย่าพูดส่อเสียด

อย่าพูดเท็จ อย่าเป็นผู้มีเนื้อหลังของตนเป็น

อาหารเลย.

จบ กูฏวินิจฉยิกเปตวัตถุที่ ๙

อรรถกถากูฏวินิจฉยิกเปตวัตถุที่ ๙

เมื่อพระศาสดา ประทับอยู่ที่พระเวฬุวัน มหาวิหาร ทรงปรารภเปรตผู้วินิจฉัยโกง จึงตรัสคำเริ่มต้นว่า มาลี กิริฏี กายูรีดังนี้.

ในกาลนั้น พระเจ้าพิมพิสาร เข้าจำอุโบสถเดือนละ ๖ วันมนุษย์เป็นอันมากคล้อยตามท้าวเธอ จึงพากันเข้าจำอุโบสถ. พระ-ราชาตรัสถาม พวกมนุษย์ผู้มายังสำนักของพระองค์ว่า พวกเธอเข้าจำอุโบสถหรือ หรือว่า ไม่เข้าจำ. ในบรรดามนุษย์เหล่านั้นผู้พิพากษาตัดสินความคนหนึ่ง เป็นผู้มีวาจาส่อเสียด เป็นผู้หลอกลวง ผู้รับเอาสินบน ไม่อดกลั้นเพื่อจะกล่าวว่า หม่อมฉัน

ไม่ได้เข้าจำอุโบสถ แต่กราบทูลว่า หม่อมฉัน เข้าจำอุโบสถพระเจ้าข้า. ลำดับนั้น สหายจึงกล่าวกะเธอ ผู้ออกจากที่ใกล้พระราชาสหายวันนี้ ท่านเข้าจำอุโบสถหรือ ? เขาตอบว่า สหายเอ๋ยเพราะความกลัว ผมจึงกราบทูลอย่างนั้น ต่อพระพักตร์พระราชาแต่ผมไม่ได้เข้าจำอุโบสถ.

ลำดับนั้น สหายจึงกล่าวกะเธอว่า ถ้าเมื่อเป็นเช่นนั้น อันดับแรกเธอจงรักษาอุโบสถ กึ่งวัน ในวันนี้ เธอจงสมาทานองค์อุโบสถเถิด. เธอรับคำของสหายนั้นแล้วไปยังเรือน ไม่บริโภคเลย บ้วนปากอธิษฐานอุโบสถ เข้าจำอยู่ในกลางคืน ถูกความเสียดแทงอันมีพลังลมเป็นต้น เหตุซึ่งเกิดขึ้นเนื่องจากท้องว่าง เข้าตัดอายุสังขาร ถัดจากจุติก็ไปบังเกิดเป็นเวมานิกเปรต ในท้องภูเขา.

จริงอยู่ เขาได้วิมาน ซึ่งมีนางฟ้า ๑๐,๐๐๐ นาง เป็นบริวาร และทิพยสมบัติเป็นอันมาก ด้วยเหตุเพียงการรักษาอุโบสถราตรีเดียวแต่เพราะตนเป็นผู้พิพากษาโกง และพูดวาจาส่อเสียด ตนเองจึงจิกเนื้อหลังของตนเองกิน. ท่านพระนารทะ ลงจากเขาคิชกูฏเห็นเธอเข้า จึงถามด้วยคาถา ๔ คาถาว่า :-

ตัวท่านทัดทรงดอกไม้ ใส่ชฎา สวมกำไล

ทองคำ ลูบไล้ด้วยจุณจันทน์ มีหน้าผ่องใส

งดงาม ดุจสีพระอาทิตย์อุทัย มาบนอากาศ

มีนางฟ้า ๑๐,๐๐๐ นางเป็นบริวาร บำรุงบำเรอ

ท่านนางฟ้าเหล่านั้น ล้วนสวมกำไลทองคำ

นุ่งห่มผ้าอันขลิบด้วยทองคำ ท่านเป็นผู้มีอานุภาพ

มาก มีรูปเป็นที่ให้ขนชูชัน แก่ผู้พบเห็น แต่ท่าน

จิกเนื้อที่หลังของตนกินเป็นอาหาร ท่านได้ทำ

กรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา ใจ หรือ เพราะ

วิบากแห่งกรรมอะไร ท่านจึงจิกเนื้อหลังของ

ตนเองกินเป็นอาหาร.

เปรตนั้นตอบว่า :-

กระผมได้ประพฤติทุจจริตด้วยการส่อ

เสียด พูดเท็จ พลางและล่อลวงเพื่อความฉิบหาย

แก่ตนในมนุษยโลก กระผมไปแล้วสู่บริษัทใน

มนุษยโลกนั้น เมื่อเวลาควรจะพูดความจริง

ปรากฏแล้ว ละเหตุผลเสีย ประพฤติคล้อยตาม

อธรรม ผู้ใด ประพฤติทุจจริต มีคำส่อเสียด

เป็นต้น ผู้นั้นต้องจิกเนื้อหลัง ของตนกิน เหมือน

กระผมจิกเนื้อหลังของตนกินในวันนี้ ฉะนั้น

ข้าแต่พระนารทะ ทุกข์ที่กระผมได้รับอยู่นี้ ท่าน

ได้เห็นเองแล้ว ชนเหล่าใดเป็นคนฉลาด มีความอนุเคราะห์ ชนเหล่านั้นพึงกล่าวตักเตือนว่า ท่าน

อย่าพูดส่อเสียด อย่าพูดเท็จ อย่าเป็นผู้มีเนื้อหลังของตนเป็นอาหารเลย.

ฝ่ายเปรตนั้น ได้ตอบความนั้น ด้วยคาถา ๓ คาถา แก่ท่านพระนารทะเถระนั้นแล้ว.

บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า มาลี ได้แก่ ผู้ทัดทรงดอกไม้อธิบายว่า ผู้ประดับด้วยดอกไม้ทิพย์. บทว่า กิริฏี แปลว่า ผู้สวมใส่ชฎา. บทว่า กายูรี แปลว่า ผู้สวมกำไลทองคำ อธิบายว่าผู้ประดับด้วยเครื่องประดับแขน. บทว่า คตฺตา แปลว่า อวัยวะคือสรีระ. บทว่า จนฺทนุสฺสทา แปลว่า ผู้ลูบไล้ด้วยจุณจันทร์.

บทว่า สูริยวณฺโณ ว โสภสิ ความว่า ท่านเป็นผู้มีสีหน้าผ่องใสดุจพระสุริโยทัยทอแสงอ่อน ๆ. บาลีว่า อรณวณฺณี ปภาสสิ ดังนี้ก็มี. บทว่า อรณํ ความว่า มีสีเสมอกับเทพผู้ไม่มีความหม่นหมองคือ เป็นแดนอันประเสริฐ.

บทว่า ปาริสชฺชา แปลว่า ผู้นับเนื่องในบริษัท อธิบายว่าผู้อุปัฏฐาก. บทว่า ตุวํ แปลว่า ท่าน. บทว่า โลมหํสนรูปวาได้แก่ ผู้ประกอบด้วยรูป อันให้เกิดขนชูชันแก่ผู้พบเห็น. จริงอยู่คำว่า โลมหํสนรูปวา นี้ ท่านกล่าวไว้ เพราะความเป็นผู้พรั่งพร้อมด้วยความเป็นผู้มีอานุภาพมาก. บทว่า อุกฺกจฺจ แปลว่า ตัดอธิบายว่า เฉือน.

บทว่า อจาริสํ แปลว่าได้เที่ยวไปแล้ว คือได้ดำเนินไปแล้ว.

บทว่า เปสุญฺมุสาวาเทน แปลว่า ด้วยความเป็นผู้พูดส่อเสียดและพูดคำเท็จ. บทว่า นิกติวญฺจนาย จ ได้แก่ ด้วยการพลาง

และล่อลวง คือ ด้วยการล่อลวง โดยทำให้แปลกแก่ชนเหล่าอื่นด้วยแสดงของเทียม.

บทว่า สจฺจกาเล คือ ในกาลอันสมควรเพื่อจะกล่าวคำสัตย์.

บทว่า อตฺถํ ได้แก่ ประโยชน์เกื้อกูล อันต่างด้วยประโยชน์ในปัจจุบันเป็นต้น. บทว่า ธมฺมํ ได้แก่ เหตุ คือ สิ่งที่ควร. บทว่านิรากตฺวา ได้แก่ ทิ้ง คือละ. บทว่า โส ได้แก่สัตว์ผู้ประพฤติวจีทุจจริตมีการพูดส่อเสียดเป็นต้น. คำที่เหลือทั้งหมด มีนัยดังกล่าวแล้วในหนหลังนั่นแล.

จบ อรรถกถากูฏวินิจฉยิกเปตวัตถุที่ ๙

๑๐. ธาตุวิวัณณเปตวัตถุ

ว่าด้วยเปรตถูกรดน้ำแสบเฉือนเนื้อด้วยกรรมอะไรพระมหากัสสปเถระถามเปรตตนหนึ่งว่า :-

[๑๒๐] ท่านยืนอยู่ในอากาศ มีกลิ่นเน่าเหม็น

ฟุ้งไป และหมู่หนอนพากันบ่อนฟอนกินปากอัน

มีกลิ่นเหม็นเน่าของท่าน เมื่อก่อนท่านทำกรรม

อะไรไว้ เพราะการฟุ้งไปแห่งกลิ่นเหม็นนั้น

นายนิรยบาลถือเอาศาตรามาเฉือนปากของท่าน

เนือง ๆ รดท่านด้วยน้ำแสบแล้วเชือดเนื้อไป

พลาง ท่านทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา

ใจ เพราะวิบากแห่งกรรมอะไร ท่านจึงได้ประสบความทุกข์อย่างนี้.

เปรตนั้นตอบว่า :-

ข้าแต่ท่านผู้นิรทุกข์ เมื่อก่อน กระผมเป็น

อิสรชนอยู่ที่กรุงราชคฤห์อันน่ารื่นรมย์ มีภูเขา

ล้อมรอบ (บัญจคีรีนคร) เป็นผู้มั่งคั่งด้วยทรัพย์

และข้าวเปลือกมากมาย แต่กระผมได้ห้ามปราม

ภรรยา ธิดา และลูกสะใภ้ของกระผม ซึ่งพากัน

นำพวงมาลา ดอกอุบลและเครื่องลูบไล้อันหาค่า

มิได้ ไปสู่สถูปเพื่อบูชา บาปนั้นกระผมได้ทำไว้