๑๔. อัตถทัสสีพุทธวงศ์ เล่ม ๓๓

[๒๔] รัศมีของพระบรมศาสดาซึ่งหาผู้เสมอมิได้พระองค์นั้นดังแสงไฟรัศมีดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ก็ไม่เปรียบปานได้เลย[๒๕] แม้พระพุทธเจ้าผู้มีพระจักษุพระองค์นั้นก็ทรงดำรงอยู่ในโลก ๙๐,๐๐๐ ปี เท่ากับอายุสัตว์ทั้งหลาย

[๒๖] แม้พระพุทธเจ้าซึ่งหาผู้เสมอเหมือนมิได้พระองค์นั้น แม้คู่พระอัครสาวกซึ่งไม่มีผู้เทียบเคียงเหล่านั้นก็อันตรธานไปหมดสิ้นแล้วสังขารทั้งปวงว่าง เปล่าหนอ[๒๗] พระปิยทัสสีมุนีผู้ประเสริฐเสด็จปรินิพพาน ณ อัสสัตถาราม พระสถูปของพระองค์สูง ๓ โยชน์ ประดิษฐานอยู่ ณ อัสสัตถารามนั้นฉะนี้แล

จบ ปิยทัสสีพุทธวงศ์ที่ ๑๓

๑๖. อัตถทัสสีพุทธวงศ์

ว่าด้วยพระประวัติพระอัตถทัสสีพุทธเจ้า

{๑๕} [๑] ในมัณฑกัปนั้นแล มีพระพุทธเจ้าผู้มีพระยศใหญ่พระนามว่า อัตถทัสสี ทรงกำจัดความมืดใหญ่ออกแล้ว ทรงบรรลุพระสัมโพธิญาณอันสูงสุด[๒] พรหมทูลอาราธนาแล้วทรงประกาศพระธรรมจักร ทรงยังหมื่นโลกธาตุพร้อมทั้งเทวโลกให้ดื่มน้ำอมฤตธรรมจนอิ่มหนำสำราญ[๓] แม้พระองค์ผู้เป็นนาถะของโลกนั้นก็ทรงมีการแสดงธรรมให้สัตว์ได้ตรัสรู้ ๓ ครั้ง ครั้งที่ ๑ ธรรมาภิสมัยได้มีแก่สัตว์ ๑๐๐,๐๐๐ โกฏิ

[๔] ในกาลเมื่อพระอัตถทัสสีพุทธเจ้าเสด็จจาริกไปในเทวโลก ครั้งที่ ๒ ธรรมาภิสมัยได้มีแก่ทวยเทพ ๑๐๐,๐๐๐ โกฏิ[๕] อีกครั้งหนึ่ง เมื่อพระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมในสำนักพระพุทธบิดา ครั้งที่ ๓ ธรรมาภิสมัยได้มีแก่สัตว์ ๑๐๐,๐๐๐ โกฏิ[๖] และพระบรมศาสดาพระองค์นั้นก็ทรงมีการประชุมพระภิกษุขีณาสพผู้ปราศจากมลทิน ผู้มีจิตสงบ ผู้คงที่ ๓ ครั้ง

[๗] ครั้งที่ ๑ พระภิกษุขีณาสพมาประชุมกันจำนวน ๙๘,๐๐๐ รูป ครั้งที่ ๒ พระภิกษุขีณาสพมาประชุมกันจำนวน ๘๘,๐๐๐ รูป[๘] ครั้งที่ ๓ พระภิกษุขีณาสพผู้หลุดพ้นเพราะไม่ยึดถือมั่น ผู้ปราศจากมลทิน ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ มาประชุมกันจำนวน ๗๘,๐๐๐ รูป[๙] สมัยนั้น เราเป็นชฎิลผู้มีตบะอันรุ่งเรือง มีนามว่าสุสิมะ ประชาชนยกย่องว่าเป็นผู้ประเสริฐสุดในแผ่นดิน

[๑๐] เรานำดอกมณฑารพ ดอกประทุม ดอกปาริชาตอันเป็นทิพย์ จากเทวโลกมาบูชาพระสัมพุทธเจ้าในโลก

[๑๑-๑๒] แม้พระพุทธเจ้าอัตถทัสสีมหามุนีพระองค์นั้นก็ทรงพยากรณ์เราว่า “ใน ๑,๘๐๐ กัป ผู้นี้จักได้เป็นพระพุทธเจ้าในโลก ... ข้ามแม่นํ้าใหญ่ฉะนั้น”[๑๓] เราได้ฟังพระพุทธพยากรณ์แม้นั้นแล้วก็มีใจยินดีโสมนัสได้อธิษฐานวัตรในการบำเพ็ญบารมี ๑๐ ทัศให้ยิ่งขึ้นไป

[๑๔] มีพระนครชื่อว่าโสภณะ พระบรมกษัตริย์พระนามว่าสาคระ เป็นพระชนกของพระอัตถทัสสีผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ พระชนนีพระนามว่าสุทัสสนา[๑๕] พระองค์ทรงครอบครองเหย้าเรือนอยู่ ๑๐,๐๐๐ ปี ทรงมีปราสาทที่สูงส่ง ๓ องค์ ชื่ออมรคิ ๑ สุรคิ ๑ คิริพาหนะ ๑[๑๖] มีนางสนมกำนัลใน ๓๓,๐๐๐ นาง ล้วนประดับประดาสวยงามพระมเหสีพระนามว่าวิสาขา พระราชโอรสพระนามว่าเสละ[๑๗] พระพิชิตมารทรงเห็นนิมิต ๔ ประการ จึงเสด็จออกผนวชด้วยอัศวราชพระที่นั่งต้น ทรงบำเพ็ญเพียรอยู่ ๘ เดือนเต็ม[๑๘] พระนราสภอัตถทัสสีมหาวีรเจ้าผู้มีพระยศใหญ่อันพรหมทูลอาราธนาแล้ว ทรงประกาศพระธรรมจักร ณ อโนมอุทยาน[๑๙] ทรงมีพระสันตเถระและพระอุปสันตเถระเป็นพระอัครสาวก

ทรงมีพระเถระชื่อว่าอภยะเป็นพุทธอุปัฏฐาก[๒๐] พระธัมมาเถรีและสุธัมมาเถรีเป็นพระอัครสาวิกา ต้นโพธิที่ตรัสรู้ของพระองค์เรียกชื่อว่าต้นจำปา[๒๑] นุกุลอุบาสกและนิสภอุบาสกเป็นอัครอุปัฏฐาก มกิลาอุบาสิกาและสุนันทาอุบาสิกาเป็นอัครอุปัฏฐายิกา[๒๒] พระพุทธเจ้าผู้ไม่มีผู้เสมอเหมือนพระองค์นั้นสูง ๘๐ ศอก ทรงสง่างามดังต้นพญาสาละ เหมือนพระจันทร์เต็มดวง[๒๓] มีพระรัศมีอันประเสริฐหลายร้อยเป็นปกติ แผ่ไปโยชน์หนึ่ง ทั้งเบื้องบนเบื้องตํ่า ทั้งทิศน้อยทิศใหญ่ทุกเมื่อ[๒๔] แม้พระพุทธมุนีผู้ประเสริฐกว่านรชน ผู้สูงสุดกว่าสรรพสัตว์ ผู้มีจักษุพระองค์นั้น ก็ทรงดำรงอยู่ในโลก ๑๐๐,๐๐๐ ปี

[๒๕] แม้พระองค์ก็ทรงแสดงพระรัศมีอันไม่มีสิ่งอื่นเทียมทันให้สว่างไสวไพโรจน์ในโลก พร้อมทั้งเทวโลกแล้ว ก็เสด็จปรินิพพาน ดับไปดังไฟสิ้นเชื้อฉะนั้น[๒๖] พระอัตถทัสสีชินเจ้าผ้ประเสริฐเสด็จปรินิพพาน ณ อโนมารามพระธาตุเรี่ยรายแผ่กว้างไปในประเทศนั้นๆ ฉะนี้แล

จบ อัตถทัสสีพุทธวงศ์ที่ ๑๔

๑๗. ธัมมทัสสีพุทธวงศ์

ว่าด้วยพระประวัติพระธัมมทัสสีพุทธเจ้า

{๑๖} [๑] ในมัณฑกัปนั้นแล มีพระพุทธเจ้าผู้มีพระยศใหญ่พระนามว่าธัมมทัสสี ทรงกำจัดความมืดแล้ว ทรงรุ่งเรืองอย่างยิ่งในโลก พร้อมทั้งเทวโลก[๒] แม้ในการที่พระองค์ผู้มีเดชไม่มีใครเทียบทรงประกาศพระธรรมจักร ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๑ ก็ได้มีแก่สัตว์ ๑๐๐,๐๐๐ โกฏิ[๓] ในคราวเมื่อพระธัมมทัสสีพุทธเจ้าทรงแนะนําสัญชัยฤๅษี ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๒ได้มีแก่สัตว์ ๙๐โกฏิ

[๔] ในคราวเมื่อท้าวสักกะพร้อมด้วยบริษัทเสด็จเข้าเฝ้าพระบรมศาสดา ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๓ ได้มีแก่สัตว์ ๘๐ โกฏิ[๕] แม้พระบรมศาสดาพระองค์นั้นก็ทรงมีการประชุมพระภิกษุขีณาสพผู้ปราศจากมลทิน ผู้มีจิตสงบ ผู้คงที่ ๓ ครั้ง