๑. ทีปังกรพุทธวงศ์ เล่ม ๓๓

ครั้งนั้น ชนเหล่านั้นทูลนิมนต์พุทธเจ้าพระนามว่าทีปังกร

ทรงเป็นผู้นำสัตว์โลกพร้อมทั้งภิกษุสงฆ์ให้เสวยและฉันแล้ว

ได้ถึงพระศาสดาพระนามว่าทีปังกรพระองค์นั้นเป็นสรณะ

พระตถาคตให้คนบางคนตั้งอยู่ในสรณคมน์

ให้คนบางคนตั้งอยู่ในศีล ๕ ให้คนบางคนตั้งอยู่ในศีล ๑๐

ทรงประทานสามัญผล ๔ อันสูงสุดให้แก่คนบางคน

ทรงประทานธรรมที่ไม่มีธรรมอย่างอื่นเสมอเหมือน

คือปฏิสัมภิทาให้แก่คนบางคน

พระตถาคตผู้องอาจกว่านรชน

ทรงประทานสมาบัติที่ประเสริฐ ๘ ประการให้แก่คนบางคน

ทรงประทานวิชชา ๓ อภิญญา ๖ ให้แก่คนบางคน

พระมหามุนีย่อมตรัสสอนหมู่ชนตามลำดับนั้น

เพราะเหตุนั้นศาสนาของพระโลกนาถ

จึงแผ่ไปอย่างกว้างขวาง

พระศาสดาพระนามว่าทีปังกร

ผู้ทรงมีพระหนุใหญ่ และพระวรกายงดงาม

ทรงช่วยหมู่ชนให้ข้ามพ้นได้เป็นจำนวนมาก

ทรงปลดเปลื้องจากทุคติ

พระมหามุนีทรงเห็นชนที่ควรแนะนำให้ตรัสรู้ได้

แม้ในที่ไกลถึง ๑๐๐,๐๐๐ โยชน์

ก็เสด็จไปเพียงชั่วขณะเดียว ทรงช่วยผู้นั้นให้ตรัสรู้

ในการบรรลุธรรม(การตรัสรู้ธรรม) ครั้งที่ ๑

พระพุทธเจ้าทรงช่วยเทวดาและมนุษย์ ๑๐๐ โกฏิให้บรรลุธรรม

ในการบรรลุธรรมครั้งที่ ๒ พระผู้เป็นที่พึ่ง

ทรงช่วยเทวดาและมนุษย์ ๙๐ โกฏิให้บรรลุธรรม

และในคราวที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมในเทพพิภพ

ได้มีเทวดา ๙๐,๐๐๐ โกฏิ ได้บรรลุธรรมครั้งที่ ๓

พระศาสดาพระนามว่าทีปังกร

ได้มีการประชุมสาวก ๓ ครั้ง

สาวกประมาณ ๑๐๐,๐๐๐ โกฏิ มาประชุมกันเป็นครั้งที่ ๑

เมื่อพระชินเจ้าประทับอยู่ในสถานที่อันสงัด ที่ยอดภูเขานารทะ

พระขีณาสพผู้ปราศจากมลทินประมาณ ๑๐๐ โกฏิ มาประชุมกัน

ในกาลใด พระมหาวีรเจ้าผู้ทรงเป็นพระมหามุนี

ทรงปวารณาออกพรรษา

พร้อมทั้งภิกษุสงฆ์ ๙๐,๐๐๐ โกฏิ ที่ยอดเขาสุทัสสนะ

สมัยนั้น เราเป็นชฎิลผู้มีตบะแก่กล้า

สำเร็จอภิญญา ๕ เหาะไปในอากาศได้

เทวดาและมนุษย์ประมาณ ๒๐๐,๐๐๐ ได้บรรลุธรรม

การบรรลุธรรมครั้งละองค์สององค์นับจำนวนไม่ถ้วน

ครั้งนั้น พระศาสนาของพระผู้มีพระภาคพระนามว่าทีปังกร

แผ่ไพศาล มีคนรู้มาก เจริญแพร่หลาย สะอาด บริสุทธิ์

ภิกษุประมาณ ๔๐๐,๐๐๐ รูป ล้วนได้อภิญญา ๖ มีฤทธิ์มาก

แวดล้อมพระผู้มีพระภาคพระนามว่าทีปังกร

ผู้ทรงรู้แจ้งโลกในกาลทั้งปวง

สมัยนั้น ชนเหล่าใดเหล่าหนึ่ง

ไม่ได้บรรลุอรหัตตผล เป็นพระเสขะละมนุษยภูมิไป

ชนเหล่านั้นย่อมถูกติเตียน

ศาสนาแพร่หลาย งดงามด้วยพระอรหันตขีณาสพ

ผู้คงที่ ปราศจากมลทิน ในกาลทั้งปวง

เมืองชื่อว่ารัมมวดี กษัตริย์พระนามว่าสุเทพ เป็นพระชนก

พระเทวีพระนามว่าสุเมธาเป็นพระชนนี

ของพระศาสดาพระนามว่าทีปังกร

พระชินเจ้าทรงครองฆราวาสอยู่ ๒๐,๐๐๐ ปี

ทรงมีฝูงหงส์ นกกระเรียน นกยูงมากมาย

มีปราสาทที่อุดมอยู่ ๓ หลัง

มีนางสนมกำนัล ๓๐๐,๐๐๐ นาง

ล้วนประดับประดาสวยงาม

พระมเหสีพระนามว่าปทุมา

พระราชโอรสพระนามว่าอุสภขันธกุมาร

พระชินเจ้าทรงเห็นนิมิต ๔ ประการ

จึงทรงราชพาหนะคือช้างออกผนวชแล้ว

ทรงบำเพ็ญเพียรอยู่ ๑๐ เดือนเต็ม(จึงได้บรรลุพระโพธิญาณ)

ครั้นทรงบำเพ็ญความเพียรเสร็จแล้ว

ก็ได้ตรัสรู้สัมโพธิญาณ

พระมหามุนีพระนามว่าทีปังกร ผู้อันพรหมทูลอาราธนาแล้ว

พระมหาวีรชินเจ้าทรงประกาศพระธรรมจักร

แล้วประทับอยู่ในนันทาราม ประทับนั่งที่โคนต้นซึก

ทรงปราบปรามเดียรถีย์

พระสุมังคลเถระและพระติสสเถระเป็นพระอัครสาวก

พระสาคตเถระเป็นอุปัฏฐากของพระศาสดาพระนามว่าทีปังกร

พระนันทาเถรีและพระสุนันทาเถรีเป็นพระอัครสาวิกา

ต้นไม้เป็นที่ตรัสรู้ของพระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น

ชาวโลกเรียกว่า ต้นเลียบ

ตปุสสอุบาสกและภัลลิกอุบาสกเป็นอัครอุปัฏฐาก

สิริมาอุบาสิกาและโสณาอุบาสิกาเป็นอัครอุปัฏฐายิกา

พระมหามุนีพระนามว่าทีปังกร

ทรงมีพระวรกายสูง ๘๐ ศอก

ทรงงดงามดังต้นพฤกษาประทีป

ดังต้นพญาไม้สาละที่มีดอกบานสะพรั่ง

พระองค์ทรงมีพระรัศมีแผ่ซ่านออก ๑๐ โยชน์โดยรอบ

พระองค์ทรงแสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่

ทรงมีพระชนมายุประมาณ ๑๐๐,๐๐๐ ปี

ทรงดำรงอยู่นานเพียงนั้น

ทรงช่วยหมู่ชนให้ข้ามพ้น(สังสารวัฏ)ได้เป็นจำนวนมาก

พระองค์พร้อมทั้งสาวกประกาศพระสัทธรรมให้รุ่งเรือง

ช่วยมหาชนให้ข้ามพ้นได้

แล้วเสด็จดับขันธปรินิพพานเหมือนกองไฟที่ลุกโพลงแล้วดับไป

พระองค์ทรงมีพระฤทธิ์ มีพระยศ

พร้อมทั้งจักรรัตนะที่พระยุคลบาท

ทุกอย่างล้วนอันตรธานไปหมดแล้ว

สังขารทั้งปวงเป็นสภาพว่างเปล่าหนอ

พระชินศาสดาพระนามว่าทีปังกรเสด็จดับขันธปรินิพพานแล้ว

ณ นันทาราม พระสถูปอันประเสริฐของพระชินเจ้าพระองค์นั้น

สูง ๓๖ โยชน์ ณ นันทารามนั้น

พระสถูปบรรจุบาตร จีวร บริขาร และเครื่องบริโภค

ของพระองค์ผู้ศาสดา ที่โคนต้นโพธิ์ในกาลนั้นสูง ๓ โยชน์

ทีปังกรพุทธวงศ์ที่ ๑ จบ