หัวข้อประจำขันธกะ เล่ม ๕

หัวข้อประจำขันธกะ

{๑๗๓} เรื่องคนมีทรัพย์ชาวพระนครราชคฤห์ เห็นหญิงคณิกาในพระนครเวสาลี กลับมาพระนครราชคฤห์แล้ว กราบทูลเรื่องนั้นให้พระราชาทรงทราบ ๑เรื่องบุตรของนางสาลวดีซึ่งภายหลังเป็นโอรสของเจ้าชายอภัยเพราะเหตุที่ยังมีชีวิต เจ้าชายจึงประทานชื่อว่าชีวก ๑

เรื่องชีวกเดินทางไปเมืองตักกสิลา เรียนวิชาแพทย์ สำเร็จเป็นหมอใหญ่ได้รักษาโรคซึ่งเป็นมาถึง ๗ ปีให้หายด้วยการนัตถุ์ยา ๑

เรื่องรักษาโรคริดสีดวงทวารของพระเจ้าพิมพิสารหายด้วยการทายา ๑ เรื่องพระราชทานตำแหน่งแพทย์หลวงประจำพระองค์ พระสนมนางกำนัล พระพุทธเจ้า และพระสงฆ์ ๑เรื่องรักษาเศรษฐีชาวพระนครราชคฤห์ ๑ เรื่องรักษาเนื้องอกในลำไส้ ๑ เรื่องรักษาโรคสำคัญของพระเจ้าปัชโชตหายด้วยให้เสวยพระโอสถผสมเปรียง ได้รับพระราชทานผ้าคู่สิไวยกะเป็นรางวัล ๑เรื่องสรงพระกายของพระผู้มีพระภาคเจ้า ซึ่งหมักหมมด้วยสิ่งอันเป็นโทษให้สดชื่น ๑ เรื่องหมอชีวกทูลถวายพระโอสถ ๓๐ ครั้ง โดยอบก้านอุบล ๓ ก้านด้วยยา ๑

เรื่องเมื่อพระตถาคตมีพระกายเป็นปกติแล้ว หมอชีวกทูลขอประทานพร ๑ เรื่องทรงรับผ้าคู่สิไวยกะ ๑ เรื่องพระพุทธานุญาตจีวรที่คฤหัสถ์ถวาย ๑

เรื่องจีวรเกิดขึ้นมากในพระนครราชคฤห์ ๑ เรื่องพระพุทธานุญาตผ้าปาวาร ผ้าไหม ผ้าโกเชาว์ ๑ เรื่องผ้ากัมพลมีราคากึ่งกาสี ๑

เรื่องผ้าชนิดดี ชนิดไม่ดี ทรงสรรเสริญความสันโดษ ๑ เรื่องคอยและไม่คอย ก่อนและหลัง และพร้อมกันทำกติกากันไว้ ๑ เรื่องทายกนำจีวรกลับคืนไป ๑

เรื่องสมมติเรือนคลัง ๑ เรื่องรักษาผ้าในเรือนคลัง ๑ เรื่องสั่งย้ายเจ้าหน้าที่รักษาเรือนคลัง ๑ เรื่องจีวรเกิดขึ้นมาก ๑ เรื่องแจกกันส่งเสียงโกลาหล ๑ เรื่องจะแบ่งกันอย่างไร ๑ เรื่องจะให้แบ่งกันอย่างไร ๑เรื่องแลกส่วนของตน ๑ เรื่องให้ส่วนเกิน ๑ เรื่องจะให้ส่วนจีวรอย่างไร ๑ เรื่องย้อมจีวรด้วยโคมัย ๑ เรื่องย้อมด้วยนํ้าเย็นและนํ้าร้อน ๑ เรื่องนํ้าย้อมล้น ๑ เรื่องไม่รู้ว่านํ้าย้อมสุกหรือไม่สุก ๑เรื่องยกหม้อนํ้าย้อมลง ๑ เรื่องไม่มีภาชนะย้อม ๑ เรื่องขยำจีวรในถาด ๑ เรื่องตากจีวรบนพื้นดิน ๑ เรื่องปลวกกิน ๑ เรื่องตากจีวรตรงกลาง ๑ เรื่องชายจีวรชำรุด ๑ เรื่องนํ้าย้อมหยดออกชายเดียว ๑ เรื่องจีวรแข็ง ๑

เรื่องจีวรกระด้าง ๑ เรื่องใช้จีวรไม่ได้ตัด ๑ เรื่องตัดจีวรตามแบบคันนา ๑ เรื่องพระผู้มีพระภาคเจ้าทอดพระเนตรเห็นพวกภิกษุแบกห่อจีวร ๑ เรื่องพระศากยมุนีทรงทดลองแล้วทรงอนุญาตไตรจีวร ๑เรื่องภิกษุฉัพพัคคีย์ทรงอติเรกจีวรสำรับอื่นเข้าบ้าน ๑ เรื่องอติเรกจีวรเกิดขึ้น ๑ เรื่องอันตรวาสกขาดทะลุ ๑ เรื่องฝนตกพร้อมกัน ๔ ทวีป ๑

เรื่องนางวิสาขาขอประทานพรเพื่อถวายผ้าอาบนํ้าฝน อาคันตุกภัต คมิกภัต คิลานภัต คิลานุปัฏฐากภัต เภสัช ข้าวยาคูประจำ และถวายอุทกสาฎกแก่ภิกษุณี สงฆ์ ๑ เรื่องฉันโภชนะอันประณีต ๑ เรื่องผ้าปูนั่งเล็กเกินไป ๑เรื่องฝีดาษ ๑ เรื่องผ้าเช็ดหน้า ผ้าเช็ดปาก ๑ เรื่องผ้าเปลือกไม้ ๑ เรื่องไตรจีวรบริบูรณ์ ๑ เรื่องอธิษฐาน ๑ เรื่องจีวรขนาดเล็กเท่าไรควรวิกัป ๑ เรื่องผ้าอุตตราสงค์ที่ทำด้วยผ้าบังสุกุลหนัก ๑ เรื่องชายสังฆาฏิไม่เสมอกัน ๑ เรื่องด้ายลุ่ย ๑เรื่องแผ่นผ้าสังฆาฏิลุ่ย ๑ เรื่องผ้าไม่พอ ๑ เรื่องผ้าดาม ๑ เรื่องจีวรเกิดขึ้นมาก ๑ เรื่องเก็บจีวรไว้ในวิหารอันธวัน ๑ เรื่องเผลอสติ ๑ เรื่องภิกษุรูปเดียวจำพรรษา ๑ เรื่องภิกษุอยู่รูปเดียวตลอดฤดูกาล ๑เรื่องพระเถระสองพี่น้อง ๑ เรื่องภิกษุ ๓ รูปจำพรรษาในพระนครราชคฤห์ ๑ เรื่องพระอุปนันทะจำพรรษาแล้วไปวัดใกล้บ้านได้รับส่วนแบ่ง แล้วกลับมาพระนครสาวัตถีตามเดิม ๑ เรื่องพระอุปนันทะ

จำพรรษา ๒ วัด ๑ เรื่องภิกษุอาพาธเป็นโรคท้องร่วง ๑ เรื่องภิกษุอาพาธ ๑ เรื่องภิกษุและสามเณร ๒ รูปอาพาธ ๑

เรื่องเปลือยกาย ๑ เรื่องนุ่งผ้าคากรอง ๑ เรื่องนุ่งผ้าเปลือกไม้กรอง ๑ เรื่องนุ่งผ้าผลไม้กรอง ๑ เรื่องนุ่งผ้ากัมพลทำด้วยผมคน ๑ เรื่องนุ่งผ้ากัมพลทำด้วยขนสัตว์ ๑ เรื่องนุ่งผ้ากัมพลทำด้วยขนปีกนกเค้า ๑ เรื่องนุ่งหนังเสือ ๑ เรื่องนุ่งผ้าทำด้วยก้านดอกรัก ๑ เรื่องนุ่งผ้าทำด้วยเปลือกปอ ๑เรื่องทรงจีวรสีล้วน ๆ คือ สีคราม สีแดง สีบานเย็น สีแสด สีชมพู ใช้จีวรไม่ตัดชาย มีชายยาว มีชายเป็นลายดอกไม้ มีชายเป็นแผ่น สวมเสื้อ สวมหมวก โพกผ้าโพกศีรษะ ๑

เรื่องจีวรยังไม่เกิด ภิกษุหลีกไป ๑ เรื่องสงฆ์แตกกัน ๑ เรื่องถวายจีวรแก่สงฆ์ในฝ่ายหนึ่ง ๑ เรื่องท่านพระเรวตะฝากจีวร ๑ เรื่องถือวิสาสะ ๑ เรื่องอธิษฐาน ๑ เรื่องมาติกาของจีวร ๘ ข้อ ๑

รวมเรื่องในขันธกะนี้ ๙๖ เรื่อง

จบ จีวรขันธกะ

๙. จัมเปยยขันธกะ

๑. เรื่องพระกัสสปโคตร

{๑๗๔} [๓๘๐] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ริมฝั่งสระโบกขรณีชื่อคัคครา ในจัมปานคร ครั้งนั้นแล แถวชนบทแคว้นกาสีมีหมู่บ้านชื่อวาสภคาม พระภิกษุชื่อกัสสปโคตรเป็นเจ้าอาวาสในวาสภคามนั้น เป็นผู้ฝักใฝ่ในการก่อสร้าง ถึงความขวนขวายว่า “ถ้ากระไร ภิกษุทั้งหลายผู้มีศีลเป็นที่รักที่ยังไม่มา พึงมากัน ที่มาแล้วพึงอยู่เป็นผาสุก และอาวาสนี้พึงถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์” สมัยต่อมา ภิกษุหลายรูปเที่ยวจาริกไปในชนบทแคว้นกาสีได้ไปถึงวาสภคามแล้ว พระกัสสปโคตรได้เห็นภิกษุเหล่านั้นมาแต่ไกลทีเดียว

ครั้นแล้วจึงปูอาสนะ ตั้งน้ำล้างเท้า ตั่งรองเท้า กระเบื้องเช็ดเท้า ลุกไปรับบาตรจีวร นิมนต์ให้ฉันนํ้า ได้กระตือรือร้นในเรื่องนํ้าสรง ได้จัดแจงแม้กระทั่งข้าวยาคู ของควรเคี้ยว ภัตตาหาร จึงพระอาคันตุกะเหล่านั้นได้หารือกันดังนี้ว่า “อาวุโสทั้งหลาย ดีจริงหนอพระเจ้าอาวาสรูปนี้ได้กระตือรือร้นในเรื่องน้ำสรง ได้จัดแจงแม้กระทั่งข้าวยาคู ของควรเคี้ยว ภัตตาหาร เอาละ พวกเราจะพักอยู่ในวาสภคามนี้แหละ” ครั้นแล้วได้พักอยู่ในวาสภคามนั้นนั่นเองจึงพระกัสสปโคตรได้มีความปริวิตกว่า “ความลำบากโดยฐานเป็นอาคันตุกะของพระอาคันตุกะเหล่านี้สงบหายแล้ว พระอาคันตุกะผู้ไม่