ตัชชนียกรรม เล่ม ๕

อาบัติ เอาละ พวกเราจะระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่เธอ’ ดังนี้ แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุรูปนั้น... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ...

พึงแต่งจักร

๒๒. ว่าด้วยขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า

[๔๒๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้าแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้าแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า เอาละ พวกเราจะระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้าแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิชั่วช้าแก่ภิกษุรูปนั้น ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ...”

พึงแต่งจักร

๒๓. ว่าด้วยกล่าวแย้งกันในตัชชนียกรรม

{๒๑๘} [๔๒๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ ใน

เรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม’

และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที{๒๑๙} [๔๓๐] อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที

{๒๒๐} [๔๓๑] อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ

กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที{๒๒๑} [๔๓๒] อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น

สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที

{๒๒๒} [๔๓๓] อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที

๒๔. ว่าด้วยกล่าวแย้งกันในนิยสกรรม

{๒๒๓} [๔๓๔] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้โง่เขลา ไม่ฉลาด มีอาบัติมาก มีมารยาทไม่สมควร อยู่คลุกคลีกับคฤหัสถ์ด้วยการคลุกคลีอันไม่สมควร ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลเป็นผู้โง่เขลา ไม่ฉลาด มีอาบัติมาก มีมารยาทไม่สมควร อยู่คลุกคลีกับคฤหัสถ์ด้วยการคลุกคลีอันไม่สมควร เอาละ พวกเราจะลงนิยสกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมลงนิยสกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม

กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที

๕ วาระนี้ท่านย่อไว้

๒๕. ว่าด้วยกล่าวแย้งกันในปัพพาชนียกรรม

{๒๒๔} [๔๓๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ประทุษร้ายตระกูล มีความประพฤติชั่วช้า ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลเป็นผู้ประทุษร้ายตระกูล มีความประพฤติชั่วช้า เอาละ พวกเราจะลงปัพพาชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมลงปัพพาชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้น กล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที”๕ วาระนี้ท่านย่อไว้

๒๖. ว่าด้วยกล่าวแย้งกันในปฏิสารณียกรรม

{๒๒๕} [๔๓๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ด่า บริภาษพวกคฤหัสถ์ ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโส

ทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลด่า บริภาษพวกคฤหัสถ์ เอาละ พวกเราจะลงปฏิสารณียกรรมกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมลงปฏิสารณียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที”๕ วาระนี้ท่านย่อไว้

๒๗. ว่าด้วยกล่าวแย้งกันในอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ

{๒๒๖} [๔๓๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ต้องอาบัติแล้ว ไม่ปรารถนาจะเห็นอาบัติ ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลต้องอาบัติแล้ว ไม่ปรารถนาจะเห็นอาบัติ เอาละ พวกเราจะลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่เธอ’ ดังนี้ แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม

กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที”

๕ วาระนี้ท่านย่อไว้

๒๘. ว่าด้วยกล่าวแย้งกันในอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ

[๔๓๘] “อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ต้องอาบัติแล้ว ไม่ปรารถนาจะทำคืนอาบัติ ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลต้องอาบัติแล้ว ไม่ปรารถนาจะทำคืนอาบัติ เอาละ พวกเราจะลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที”๕ วาระนี้ท่านย่อไว้

๒๙. ว่าด้วยกล่าวแย้งกันในอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า

[๔๓๙] “อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ไม่ปรารถนาจะสละทิฏฐิอันชั่วช้า ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลไม่ปรารถนาจะสละทิฏฐิอันชั่วช้า เอาละ พวกเราจะลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ปรารถนาจะสละทิฏฐิอันชั่วช้าแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ปรารถนาจะสละทิฏฐิอันชั่วช้าแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที”๕ วาระนี้ท่านย่อไว้

๓๐. ว่าด้วยกล่าวแย้งกันในการระงับตัชชนียกรรม

{๒๒๗} [๔๔๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้วประพฤติ

โดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะระงับตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ระงับตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที

{๒๒๘} [๔๔๑] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะระงับตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรมระงับตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที

{๒๒๙} [๔๔๒] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะระงับตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยธรรมระงับตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม

กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที{๒๓๐} [๔๔๓] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง

ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะระงับตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ระงับตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าว

อย่างนี้ว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที

{๒๓๑} [๔๔๔] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะระงับตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ระงับตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที”

๓๑. ว่าด้วยกล่าวแย้งกันในการระงับนิยสกรรม

{๒๓๒} [๔๔๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงนิยสกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับนิยสกรรม ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงนิยสกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับนิยสกรรม เอาละ พวกเราจะระงับนิยสกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม...พร้อมเพรียง

กันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมระงับนิยสกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที”

๕ วาระนี้ท่านย่อไว้

๓๒. ว่าด้วยกล่าวแย้งกันในการระงับปัพพาชนียกรรม

{๒๓๓} [๔๔๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงปัพพาชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับปัพพาชนียกรรม ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงปัพพาชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับปัพพาชนียกรรม เอาละ พวกเราจะระงับปัพพาชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้ แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมระงับปัพพาชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำ

ไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที”

๕ วาระนี้ท่านย่อไว้

๓๓. ว่าด้วยกล่าวแย้งกันในการระงับปฏิสารณียกรรม

{๒๓๔} [๔๔๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงปฏิสารณียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับปฏิสารณียกรรม ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงปฏิสารณียกรรม แล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับปฏิสารณียกรรม เอาละ พวกเราจะระงับปฏิสารณียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมระงับปฏิสารณียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า

‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที”๕ วาระนี้ท่านย่อไว้

๓๔. ว่าด้วยกล่าวแย้งกันในการระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ

{๒๓๕} [๔๔๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ เอาละ พวกเราจะระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม

... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที”๕ วาระนี้ท่านย่อไว้

๓๕. ว่าด้วยกล่าวแย้งกันในการระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ

[๔๔๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ เอาละ พวกเราจะระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม

... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที”๕ วาระนี้ท่านย่อไว้

๓๖. ว่าด้วยกล่าวแย้งกันในการระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฎฐิอันชั่วช้า

{๒๓๖} [๔๕๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้าแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้าแล้ว ประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า เอาละ พวกเราจะระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้าแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม

... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม … พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้าแก่ภิกษุรูปนั้น สงฆ์ผู้อยู่ในที่ประชุมนั้นกล่าวแย้งกันว่า ‘กรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม กรรมเป็นวรรคโดยธรรม กรรมเป็นวรรคโดยเทียมธรรม กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุในที่ประชุมนั้น พวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม’ และพวกที่กล่าวอย่างนี้ว่า ‘กรรมไม่เป็นอันทำ กรรมเป็นอันทำไม่ชอบ กรรมต้องทำใหม่’ สองพวกนี้จัดว่าเป็นธรรมวาที”๕ วาระนี้ท่านย่อไว้

จบ จัมเปยยขันธกะที่ ๙

หัวข้อประจำขันธกะ

{๒๓๗} เรื่องพระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ จัมปานคร ภิกษุผู้อยู่ในวาสภคามได้ทำความขวนขวายในสิ่งจำปรารถนาแก่พวกพระอาคันตุกะ ครั้นทราบว่าพวกเธอชำนาญในสถานที่โคจรดีแล้ว จึงเลิกทำความขวนขวายในกาลนั้น แต่ต้องถูกพวกพระอาคันตุกะยกวัตรเพราะเหตุที่ไม่ทำ จึงได้ไปเฝ้าพระชินเจ้า ๑เรื่องภิกษุทั้งหลายในจัมปานครทำกรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม เป็นวรรคโดยธรรม เป็นวรรคโดยเทียมธรรม พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ภิกษุรูปเดียวยกวัตรภิกษุรูปเดียว ภิกษุรูปเดียวยกวัตรภิกษุสองรูป หลายรูปที่เป็นสงฆ์ก็มี ภิกษุสองรูป ภิกษุหลายรูปยกวัตรกันก็มี และสงฆ์ต่อสงฆ์ยกวัตรกันก็มี ๑เรื่องพระสัพพัญญูผู้ประเสริฐทรงทราบแล้วตรัสห้ามว่าไม่เป็นธรรม ๑ เรื่องกรรมใดวิบัติโดยญัตติ สมบูรณ์โดยอนุสาวนา วิบัติโดยอนุสาวนา สมบูรณ์โดยญัตติ วิบัติทั้งสองอย่าง ทำกรรมแผกจากธรรม แผกจากวินัย แผกจากสัตถุศาสน์ กรรมที่ถูกคัดค้าน กำเริบ ไม่ควรแก่ฐานะ ๑เรื่องกรรมเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม เป็นวรรคโดยเทียมธรรม พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม พระตถาคตทรงอนุญาต