ตัชชนียกรรม เล่ม ๕

ตัสสปาปิยสิกากรรม ให้ปริวาสแก่ภิกษุผู้ควรตัสสปาปิยสิกากรรม ... ให้สติวินัยแก่ภิกษุผู้ควรตัสสปาปิยสิกากรรม ให้อมูฬหวินัยแก่ภิกษุผู้ควรตัสสปาปิยสิกากรรม อย่างนี้แล ภิกษุทั้งหลาย ชื่อว่ากรรมไม่เป็นธรรมไม่เป็นวินัย และการกระทำอย่างนี้สงฆ์ย่อมมีโทษ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกันทำนิยสกรรมแก่ภิกษุผู้ควรตัชชนียกรรม ทำปัพพาชนียกรรมแก่ภิกษุผู้ควรนิยสกรรม ... ทำปฏิสารณียกรรมแก่ภิกษุผู้ควรปัพพาชนียกรรม ... ทำอุกเขปนียกรรมแก่ภิกษุผู้ควรปฏิสารณียกรรม ... ให้ปริวาสแก่ภิกษุผู้ควรอุกเขปนียกรรม ... ชักภิกษุ ผู้ควรปริวาสเข้าหาอาบัติเดิม ... ให้มานัตแก่ภิกษุผู้ควรชักเข้าหาอาบัติเดิม ... อัพภานภิกษุผู้ควรประพฤติมานัต ... ให้ภิกษุผู้ควรอัพภานอุปสมบทกุลบุตร ... ให้สติวินัยแก่กุลบุตรผู้ควรอุปสมบท ... ให้อมูฬหวินัยแก่กุลบุตรผู้ควรอุปสมบท ... ทำตัสสปาปิยสิกากรรมแก่กุลบุตรผู้ควรอุปสมบท ทำตัชชนียกรรมแก่กุลบุตรผู้ควรอุปสมบท ทำนิยสกรรมแก่กุลบุตรผู้ควรอุปสมบท ทำปัพพาชนียกรรมแก่กุลบุตรผู้ควรอุปสมบท ทำปฏิสารณียกรรมแก่กุลบุตรผู้ควรอุปสมบท ทำอุกเขปนียกรรมแก่กุลบุตรผู้ควรอุปสมบท ให้ปริวาสแก่กุลบุตรผู้ควรอุปสมบท ชักกุลบุตรผู้ควรอุปสมบทเข้าหาอาบัติเดิม ให้มานัตแก่กุลบุตรผู้ควรอุปสมบท อัพภานกุลบุตรผู้ควรอุปสมบท อย่างนี้แล ภิกษุทั้งหลาย ชื่อว่ากรรมไม่เป็นธรรมไม่เป็นวินัย และการกระทำอย่างนี้สงฆ์ย่อมมีโทษ”

จบ อุปาลิปุจฉาภาณวารที่ ๒

๙. ว่าด้วยตัชชนียกรรม

{๒๐๔} [๔๐๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ ใน

เรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่น แม้ในอาวาสนั้นภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่นอีก

แม้ในอาวาสนั้นภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วเป็นวรรคโดยธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่นอีก แม้ในอาวาสนั้นภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์เป็นวรรคโดยธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วเป็นวรรคโดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่นอีก แม้ในอาวาสนั้นภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์เป็นวรรคโดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น{๒๐๕} [๔๐๘] อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุ

รูปนี้แลก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่น แม้ในอาวาสนั้นภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วเป็นวรรคโดยธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่นอีก แม้ในอาวาสนั้นภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษา ตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย

ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์เป็นวรรคโดยธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วเป็นวรรคโดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่นอีก แม้ในอาวาสนั้นภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์เป็นวรรคโดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้ แล้วพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่นอีก แม้ในอาวาสนั้นภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น{๒๐๖} [๔๐๙] อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว

ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่น แม้ในอาวาสนั้นภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์เป็นวรรคโดยธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วเป็นวรรคโดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่นอีก แม้ในอาวาสนั้นภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์เป็นวรรคโดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’

ดังนี้แล้วพร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่นอีก แม้ในอาวาสนั้น ภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่นอีก แม้ในอาวาสนั้น ภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้ แล้วได้พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น{๒๐๗} [๔๑๐]

อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่น แม้ในอาวาสนั้น ภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกัน

อย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้ว พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่นอีก แม้ในอาวาสนั้น ภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่นอีก แม้ในอาวาสนั้น ภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย

ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้ แล้วพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่นอีก แม้ในอาวาสนั้น ภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น{๒๐๘} [๔๑๑] อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่น แม้ในอาวาสนั้น ภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์พร้อมเพรียงกัน

โดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วเป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่นอีก แม้ในอาวาสนั้น ภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่นอีก แม้ในอาวาสนั้น ภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วเป็นวรรคโดยธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่นอีก แม้ในอาวาสนั้น ภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์เป็นวรรคโดยธรรมลงตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยเทียมธรรมลงตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น”

๑๐. ว่าด้วยนิยสกรรม

{๒๐๙} [๔๑๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้โง่เขลา ไม่ฉลาด มีอาบัติมาก มีมารยาทไม่สมควร อยู่คลุกคลีกับคฤหัสถ์ด้วยการคลุกคลีอันไม่สมควร ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลเป็นผู้โง่เขลา ไม่ฉลาด มีอาบัติมาก มีมารยาทไม่สมควร อยู่คลุกคลีกับคฤหัสถ์ด้วยการคลุกคลีอันไม่

สมควร เอาละ พวกเราจะลงนิยสกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมลงนิยสกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่น แม้ในอาวาสนั้น ภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมลงนิยสกรรม เอาละ พวกเราจะลงนิยสกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรมลงนิยสกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ...

พึงแต่งจักรเหมือนข้างต้น

๑๑. ว่าด้วยปัพพาชนียกรรม

{๒๑๐} [๔๑๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ประทุษร้ายตระกูล มีความประพฤติชั่วช้า ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลเป็นผู้ประทุษร้ายตระกูล มีความประพฤติชั่วช้า เอาละ พวกเราจะลงปัพพาชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้ แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมลงปัพพาชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่น แม้ในอาวาสนั้นภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมลงปัพพาชนียกรรม เอาละ พวกเราจะลงปัพพาชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรมลงปัพพาชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ...

พึงแต่งจักร

๑๒. ว่าด้วยปฏิสารณียกรรม

{๒๑๑} [๔๑๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ด่า บริภาษพวกคฤหัสถ์ ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลด่า บริภาษพวกคฤหัสถ์ เอาละ พวกเราจะลงปฏิสารณียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมลงปฏิสารณียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ...

พึงแต่งจักร

๑๓. ว่าด้วยอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ

{๒๑๒} [๔๑๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ต้องอาบัติแล้ว ไม่ปรารถนาจะเห็นอาบัติ ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลต้องอาบัติแล้ว ไม่ปรารถนาจะเห็นอาบัติ เอาละ พวกเราจะลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุรูปนั้น ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ...

พึงแต่งจักร

๑๔. ว่าด้วยอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ

[๔๑๖] “อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ต้องอาบัติแล้ว ไม่ปรารถนาจะทำคืนอาบัติ ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลต้องอาบัติแล้ว ไม่ปรารถนาจะ

ทำคืนอาบัติ เอาละ พวกเราจะลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุรูปนั้น ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ...

พึงแต่งจักร

๑๕. ว่าด้วยอุกเขปนียกรรม

ฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า

[๔๑๗] “อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ไม่ปรารถนาจะสละทิฏฐิอันชั่วช้า ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลไม่ปรารถนาจะสละทิฏฐิอันชั่วช้า เอาละ พวกเราจะลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้าแก่เธอ’ ดังนี้ แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้าแก่ภิกษุรูปนั้น ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ...

พึงแต่งจักร

๑๖. ว่าด้วยขอระงับตัชชนียกรรม

{๒๑๓} [๔๑๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียยกรรม ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะระงับตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่

เป็นธรรมระงับตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ภิกษุรูปนั้นไปจากอาวาสนั้นสู่อาวาสอื่น แม้ในอาวาสนั้น ภิกษุทั้งหลายก็ได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย สงฆ์เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมระงับตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนี้แล้ว เอาละ พวกเราจะระงับตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วพร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ระงับตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ...

[๔๑๙] อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะระงับตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรมระงับตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น … เป็นวรรคโดยธรรม … เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ... เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ...

[๔๒๐] อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรม แล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะระงับตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยธรรมระงับตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ... เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ...

[๔๒๑] อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้ว ประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะระงับตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยเทียมธรรมระงับตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ... เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ...

[๔๒๒] อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงตัชชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับตัชชนียกรรม เอาละ พวกเราจะระงับตัชชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ระงับตัชชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น...เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม...พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ...

๑๗. ว่าด้วยขอระงับนิยสกรรม

{๒๑๔} [๔๒๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงนิยสกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับนิยสกรรม ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงนิยสกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับนิยสกรรม เอาละ พวกเราจะระงับนิยสกรรมแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมระงับนิยสกรรม

แก่ภิกษุรูปนั้น ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ...

พึงแต่งจักร

๑๘. ว่าด้วยขอระงับปัพพาชนียกรรม

{๒๑๕} [๔๒๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงปัพพาชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับปัพพาชนียกรรม ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงปัพพาชนียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับปัพพาชนียกรรม เอาละ พวกเราจะระงับปัพพาชนียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้ แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ระงับปัพพาชนียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ...

พึงแต่งจักร

๑๙. ว่าด้วยขอระงับปฏิสารณียกรรม

{๒๑๖} [๔๒๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงปฏิสารณียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับปฏิสารณียกรรม ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงปฏิสารณียกรรมแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับปฏิสารณียกรรม เอาละ พวกเราจะระงับปฏิสารณียกรรมแก่เธอ’ ดังนี้ แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ระงับปฏิสารณียกรรมแก่ภิกษุรูปนั้น ...

พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม … เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม …

พึงแต่งจักร

๒๐.ว่าด้ยขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ

{๒๑๗} [๔๒๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติ เอาละ พวกเราจะระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่เธอ’ ดังนี้แล้ว ได้เป็นวรรคโดยธรรมระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่เห็นอาบัติแก่ภิกษุรูปนั้น ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ...

พึงแต่งจักร

๒๑. ว่าด้วยขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ

[๔๒๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติ ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืน

อาบัติ เอาละ พวกเราจะระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่เธอ’ ดังนี้ แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรมระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ทำคืนอาบัติแก่ภิกษุรูปนั้น... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ...

พึงแต่งจักร

๒๒. ว่าด้วยขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า

[๔๒๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้าแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า ในเรื่องนั้น ถ้าภิกษุทั้งหลายได้ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้แลถูกสงฆ์ลงอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้าแล้วประพฤติโดยชอบ หายเย่อหยิ่ง ประพฤติแก้ตัวได้ จึงขอระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า เอาละ พวกเราจะระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้าแก่เธอ’ ดังนี้แล้วได้เป็นวรรคโดยไม่เป็นธรรม ระงับอุกเขปนียกรรมฐานไม่ยอมสละทิฏฐิชั่วช้าแก่ภิกษุรูปนั้น ... พร้อมเพรียงกันโดยไม่เป็นธรรม ... เป็นวรรคโดยธรรม ... เป็นวรรคโดยเทียมธรรม ... พร้อมเพรียงกันโดยเทียมธรรม ...”

พึงแต่งจักร

๒๓. ว่าด้วยกล่าวแย้งกันในตัชชนียกรรม

{๒๑๘} [๔๒๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ ก่อการวิวาท ก่อความอื้อฉาว ก่ออธิกรณ์ในสงฆ์ ใน