อำนาจประโยชน์ ๑๐ ประการ เล่ม ๘

อัตถวเสปกรณ์

ว่าด้วยอำนาจประโยชน์ ๑๐ ประการ

{๑๐๐๙} [๓๓๔] พระตถาคตทรงบัญญัติสิกขาบทแก่พระสาวกทั้งหลายเพราะ ทรงอาศัยอำนาจประโยชน์ ๑๐ ประการ คือ

๑. เพื่อความรับว่าดีแห่งสงฆ์

๒. เพื่อความสำราญแห่งสงฆ์

๓. เพื่อข่มบุคคลผู้เก้อยาก

๔. เพื่อความอยู่สำราญแห่งภิกษุผู้มีศีลเป็นที่รัก

๕. เพื่อป้องกันอาสวะอันจะบังเกิดในปัจจุบัน

๖. เพื่อกำจัดอาสวะอันจักบังเกิดในอนาคต

๗. เพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส

๘. เพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว

๙. เพื่อความตั้งมั่นแห่งพระสัทธรรม

๑๐. เพื่อเอื้อเฟื้อพระวินัย

{๑๐๑๐} สิ่งใดเป็นความรับว่าดีแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นความสำราญแห่งสงฆ์ สิ่งใดเป็นความสำราญแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อข่มบุคคลผู้เก้อยาก สิ่งใดเป็นไปเพื่อข่มบุคคลผู้เก้อยาก สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อความอยู่สำราญแห่งภิกษุผู้มีศีลเป็นที่รัก สิ่งใดเป็นไปเพื่อความอยู่สำราญแห่งภิกษุผู้มีศีลเป็นที่รัก สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อป้องกันอาสวะอันจะบังเกิดในปัจจุบัน สิ่งใดเป็นไปเพื่อป้องกันอาสวะอันจะบังเกิดในปัจจุบัน สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อกำจัดอาสวะอันจักบังเกิดในอนาคตสิ่งใดเป็นไปเพื่อป้องกันอาสวะอันจักบังเกิดในอนาคต สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส สิ่งใดเป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใสสิ่งนั้นเป็นไปเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว สิ่งใดเป็นไปเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชน

ที่เลื่อมใสแล้ว สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อความตั้งมั่นแห่งพระสัทธรรม สิ่งใดเป็นไปเพื่อความตั้งมั่นแห่งพระสัทธรรม สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อเอื้อเฟื้อพระวินัย

{๑๐๑๑} สิ่งใดเป็นความรับว่าดีแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นความสำราญแห่งสงฆ์ สิ่งใดเป็นความรับว่าดีแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อข่มบุคคลผู้เก้อยาก สิ่งใดเป็นความรับว่าดีแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อความอยู่สำราญแห่งภิกษุผู้มีศีลเป็นที่รัก สิ่งใดเป็นความรับว่าดีแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อป้องกันอาสวะอันจะบังเกิดในปัจจุบัน สิ่งใดเป็นความรับว่าดีแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อกำจัดอาสวะอันจักบังเกิดในอนาคต สิ่งใดเป็นความรับว่าดีแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส สิ่งใดเป็นความรับว่าดีแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว

สิ่งใดเป็นความรับว่าดีแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อความตั้งมั่นแห่งพระสัทธรรม สิ่งใดเป็นความรับว่าดีแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อเอื้อเฟื้อพระวินัย{๑๐๑๒} สิ่งใดเป็นความสำราญแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อข่มบุคคลผู้เก้อยาก สิ่งใดเป็นความสำราญแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อความอยู่สำราญแห่งภิกษุผู้มีศีลเป็นที่รัก สิ่งใดเป็นความสำราญแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อป้องกัน อาสวะอันจะบังเกิดในปัจจุบัน สิ่งใดเป็นความสำราญแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อกำจัดอาสวะอันจักบังเกิดในอนาคต สิ่งใดเป็นความสำราญแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส สิ่งใดเป็นความสำราญแห่งสงฆ์

สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว สิ่งใดเป็นความสำราญแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อความตั้งมั่นแห่งพระสัทธรรม สิ่งใดเป็นความสำราญแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อเอื้อเฟื้อพระวินัย สิ่งใดเป็นความสำราญแห่งสงฆ์ สิ่งนั้นเป็นความรับว่าดีแห่งสงฆ์{๑๐๑๓} สิ่งใดเป็นไปเพื่อข่มบุคคลผู้เก้อยาก ... สิ่งใดเป็นไปเพื่อความอยู่สำราญแห่งภิกษุผู้มีศีลเป็นที่รัก ... สิ่งใดเป็นไปเพื่อกำจัดอาสวะอันจะบังเกิดในปัจจุบัน ... สิ่งใดเป็นไปเพื่อป้องกันอาสวะอันจักบังเกิดในอนาคต ... สิ่งใด

เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ... สิ่งใดเป็นไปเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว ... สิ่งใดเป็นไปเพื่อความตั้งมั่นแห่งพระสัทธรรม ...

สิ่งใดเป็นไปเพื่อเอื้อเฟื้อพระวินัย สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อความรับว่าดีแห่งสงฆ์ สิ่งใดเป็นไปเพื่อเอื้อเฟื้อพระวินัย สิ่งนั้นเป็นความสำราญแห่งสงฆ์ สิ่งใดเป็นไปเพื่อเอื้อเฟื้อพระวินัย สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อข่มบุคคลผู้เก้อยาก สิ่งใดเป็นไปเพื่อเอื้อเฟื้อพระวินัย สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อความอยู่สำราญแห่งภิกษุผู้มีศีลเป็นที่รัก สิ่งใดเป็นไปเพื่อเอื้อเฟื้อพระวินัย สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อกำจัดอาสวะอันจะบังเกิดในปัจจุบัน สิ่งใดเป็นไปเพื่อเอื้อเฟื้อพระวินัย สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อป้องกันอาสวะอันจักบังเกิดในอนาคต สิ่งใดเป็นไปเพื่อเอื้อเฟื้อพระวินัย สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส สิ่งใดเป็นไปเพื่อเอื้อเฟื้อพระวินัย สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว สิ่งใดเป็นไปเพื่อเอื้อเฟื้อพระวินัย สิ่งนั้นเป็นไปเพื่อความตั้งมั่นแห่งพระสัทธรรม{๑๐๑๔} อรรถ ๑๐๐ ธรรม ๑๐๐ นิรุตติ ๒๐๐ ญาณ ๔๐๐ มีในอัตถวเสปกรณ์

จบ อัตถวเสปกรณ์

จบ มหาวรรค

หัวข้อประำจำมหาวรรค

{๑๐๑๕} หมวดธรรมเหล่านี้ของภิกษุ ๑๖ ของภิกษุณี ๑๖ คือ หมวด ๑ ถึงหมวด ๘ ในคำถามและปัจจัย และ หมวด ๑ ถึงหมวด ๘ ในคำถามและปัจจัยอีก เปยยาล อันตราเภท และเอกุตตริกนัย ปวารณาอัตถวเสปกรณ์สงเคราะห์เข้าในมหาวรรค

คาถาสังคณิกะ

ว่าด้วยถ้อยคำที่กล่าวคละกันไว้ด้วยคาถา

๑. สัตตนครปัญญัตตสิกขาบท

ว่าด้วยสิกขาบทที่ทรงบัญญัติไว้ที่พระนคร ๗ แห่ง

ท่านพระอุบาลีเข้าเฝ้าทูลถามปัญหา

{๑๐๑๖} [๓๓๕] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า

“เธอห่มผ้าเฉวียงบ่า ประนมมือ ดูเหมือนจะมีความจำนงมุ่งมา ณ ที่นี้ เพื่อประสงค์อะไร”

ท่านพระอุบาลีกราบทูลถามว่า

“สิกขาบทที่พระองค์ทรงบัญญัติไว้ในวินัยทั้งสอง มาสู่อุทเทสทุกวันอุโบสถ สิกขาบทเหล่านั้นมีเท่าไร ทรงบัญญัติไว้ที่พระนครกี่แห่ง”“ปัญญาของเธอดี เธอสอบถามโดยแยบคาย เพราะฉะนั้น เราจักบอกแก่เธอตามที่เธอผู้ฉลาดถามมาสิกขาบทที่บัญญัติไว้ในวินัยทั้งสองมาสู่อุทเทส ทุกวันอุโบสถ สิกขาบทเหล่านั้นมี ๓๕๐ สิกขาบท ตถาคตบัญญัติไว้ที่พระนคร ๗ แห่ง”{๑๐๑๗} “สิกขาบทที่ทรงบัญญัติไว้ ณ พระนคร ๗ แห่ง มีแห่งไหนบ้าง ขอพระองค์ได้โปรดแจ้งพระนคร ๗ แห่งนั้นแก่ข้าพระองค์ ข้าพระองค์ได้ฟังทางแห่งพระดำรัสของพระองค์แล้วจะปฏิบัติ ข้อนั้นจะพึงมี เพื่อความเกื้อกูลแก่พวกข้าพระองค์”