พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๘
ชีวิตินทริยกถา เล่ม ๓๗
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๒๘๕–๑๓๐๒ (Royal Thai)10/11 in วรรคที่ ๘4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๘ ชีวิตินทริยกถา (Royal Thai Volume 37 · Mahachula Volume 37 · Mahamakut Volume 81 · Chaloem Phrakiat Volume 37)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 37, pp. 635–641
(๘๒) ๑๐. ชีวิตินทริยกถา
ว่าด้วยเรื่องไม่มีรูปชีวิตินทรีย์
{๑๒๘๕} [๕๔๐] สกวาทีถามว่า รูปชีวิตินทรีย์ไม่มีหรือ ?
ส. อายุ ความดำรงอยู่ ความเป็นไปอยู่ กิริยาที่เป็นไปอยู่ อาการที่สืบเนื่องกันอยู่ ความประพฤติเป็นไปอยู่ ความหล่อเลี้ยงอยู่ไม่มีแก่รูปธรรมทั้งหลายหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. อายุ ความดำรงอยู่ ความเป็นไปอยู่ กิริยาที่เป็นไปอยู่ อาการที่สืบเนื่องกันอยู่ ความประพฤติเป็นไปอยู่ ความหล่อเลี้ยงอยู่มีแก่รูปธรรมทั้งหลายหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าอายุ ความดำรงอยู่ ความเป็นไปอยู่ กิริยาที่เป็นไปอยู่ อาการที่สืบเนื่องกันอยู่ ความประพฤติเป็นไปอยู่ ความหล่อเลี้ยงอยู่มีแก่รูปธรรมทั้งหลาย ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “รูปชีวิตินทรีย์ไม่มี”{๑๒๘๖} ส. อายุ ความดำรงอยู่ ความเป็นไปอยู่ กิริยาที่เป็นไปอยู่ อาการที่สืบเนื่องกันอยู่ ความประพฤติเป็นไปอยู่ ความหล่อเลี้ยงอยู่มีแก่นามธรรมทั้งหลาย อรูปชีวิตินทรีย์(ชีวิตินทรีย์ที่เป็นนามธรรม)มีอยู่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายปุพพเสลิยะและสมิติยะ ซึ่งมีความเห็นว่าอรูปธรรมที่วิปปยุตจากจิตชื่อว่าชีวิตินทรีย์ เพราะนะนั้น รูปชีวิตินทรีย์ (ชีวิตินทรีย์ที่เป็นรูป) จึงไม่มี ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่าชีวิตินทรีย์มีทั้งที่เป็นนามและเป็นรูป (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๓๙)
ส. อายุ ความดำรงอยู่ ความเป็นไปอยู่ กิริยาที่เป็นไปอยู่ อาการที่สืบเนื่องกันอยู่ ความประพฤติเป็นไปอยู่ ความหล่อเลี้ยงอยู่มีแก่รูปธรรมทั้งหลาย รูปชีวิตินทรีย์มีอยู่หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๒๘๗} ส. อายุ ความดำรงอยู่ ความเป็นไปอยู่ กิริยาที่เป็นไปอยู่ อาการที่สืบเนื่องกันอยู่ ความประพฤติเป็นไปอยู่ ความหล่อเลี้ยงอยู่มีแก่รูปธรรมทั้งหลาย แต่รูปชีวิตินทรีย์ไม่มีหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. อายุ ความดำรงอยู่ ความเป็นไปอยู่ กิริยาที่เป็นไปอยู่ อาการที่สืบเนื่องกันอยู่ ความประพฤติเป็นไปอยู่ ความหล่อเลี้ยงอยู่มีอยู่แก่นามธรรมทั้งหลาย แต่อรูปชีวิตินทรีย์ไม่มีหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๒๘๘} ส. อายุของนามธรรมทั้งหลายเป็นอรูปชีวิตินทรีย์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. อายุของรูปธรรมทั้งหลายเป็นรูปชีวิตินทรีย์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๒๘๙} ส. อายุของรูปธรรมทั้งหลายท่านไม่ยอมรับว่า “เป็นรูปชีวิตินทรีย์” หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. อายุของนามธรรมทั้งหลายท่านไม่ยอมรับว่า“เป็นอรูปชีวิตินทรีย์” หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๒๙๐} [๕๔๑] ส. อายุของรูปธรรมทั้งหลายเป็นอรูปชีวิตินทรีย์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. อายุของนามธรรมทั้งหลายเป็นรูปชีวิตินทรีย์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๒๙๑} ส. อายุของนามธรรมทั้งหลายท่านไม่ยอมรับว่า “เป็นรูปชีวิตินทรีย์” หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. อายุของรูปธรรมทั้งหลายท่านไม่ยอมรับว่า “เป็นอรูปชีวิตินทรีย์” หรือ <*>ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๒๙๒} ส. อายุของรูปธรรมและนามธรรมทั้งหลายเป็นอรูปชีวิตินทรีย์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. อายุของรูปธรรมและนามธรรมทั้งหลายเป็นรูปชีวิตินทรีย์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๒๙๓} ส. อายุของรูปธรรมและนามธรรมทั้งหลายท่านไม่ยอมรับว่า “เป็นรูปชีวิตินทรีย์” หรือป. ถูกแล้ว
ส. อายุของรูปธรรมและนามธรรมทั้งหลายท่านไม่ยอมรับว่า “เป็นอรูปชีวิตินทรีย์” หรือป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๒๙๔} ส. รูปชีวิตินทรีย์ไม่มีหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ? - ผู้รวบรวม
ส. ผู้เข้านิโรธสมาบัติไม่มีชีวิตินทรีย์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๒๙๕} [๕๔๒] ส. ผู้เข้านิโรธสมาบัติมีชีวิตินทรีย์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าผู้เข้านิโรธสมาบัติมีชีวิตินทรีย์ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “รูปชีวิตินทรีย์ไม่มี”{๑๒๘๖} ส. ผู้เข้านิโรธสมาบัติมีชีวิตินทรีย์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. เนื่องในขันธ์ไหน ?
ป. เนื่องในสังขารขันธ์
ส. ผู้เข้านิโรธสมาบัติมีสังขารขันธ์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ผู้เข้านิโรธสมาบัติมีสังขารขันธ์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ผู้เข้านิโรธสมาบัติมีเวทนาขันธ์ ... สัญญาขันธ์ ... วิญญาณขันธ์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๒๙๗} ส. ผู้เข้านิโรธสมาบัติมีเวทนาขันธ์ ... สัญญาขันธ์ ... วิญญาณขันธ์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. มิใช่ผู้เข้านิโรธสมาบัติหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๒๙๘} [๕๔๓] ส. รูปชีวิตินทรีย์ไม่มีหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พวกอสัญญสัตว์ไม่มีชีวิตินทรีย์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. พวกอสัญญสัตว์มีชีวิตินทรีย์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าพวกอสัญญสัตว์มีชีวิตินทรีย์ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “รูปชีวิตินทรีย์ไม่มี”{๑๒๙๙} ส. พวกอสัญญสัตว์มีชีวิตินทรีย์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. เนื่องในขันธ์ไหน ?
ป. เนื่องในสังขารขันธ์
ส. พวกอสัญญสัตว์มีสังขารขันธ์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. พวกอสัญญสัตว์มีสังขารขันธ์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พวกอสัญญสัตว์มีเวทนาขันธ์ ... สัญญาขันธ์ ... วิญญาณขันธ์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. พวกอสัญญสัตว์มีเวทนาขันธ์ ... สัญญาขันธ์ ... วิญญาณขันธ์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ภพของพวกอสัญญสัตว์เป็นปัญจโวการภพหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น...
{๑๓๐๐} [๕๔๔] ส. ชีวิตินทรีย์ที่ตั้งขึ้นด้วยจิตที่แสวงหาอุบัติ(ปฏิสนธิจิต)ย่อมแตกดับไปส่วนหนึ่งในเมื่อจิตที่แสวงหาอุบัติดับหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ผัสสะที่ตั้งขึ้นด้วยจิตดวงแสวงหาอุบัติย่อมแตกดับไปส่วนหนึ่งในเมื่อจิตดวงแสวงหาอุบัติดับหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น...
{๑๓๐๑} ส. ผัสสะที่ตั้งขึ้นด้วยจิตที่แสวงหาอุบัติย่อมแตกดับไปหมดในเมื่อจิตที่แสวงหาอุบัติดับไปหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ชีวิตินทรีย์ที่ตั้งขึ้นด้วยจิตที่แสวงหาอุบัติย่อมแตกดับไปหมดในเมื่อจิตที่แสวงหาอุบัติดับไปหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๓๐๒} [๕๔๕] ป. ชีวิตินทรีย์มี ๒ อย่างหรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. บุคคลเป็นอยู่ด้วยชีวิตินทรีย์ ๒ อย่าง ตายด้วยมรณะ ๒ อย่างหรือ ?
ส. ถูกแล้ว
จบ ชีวิตินทริยกถา
(๘๓) ๑๑. กัมมเหตุกถา
ว่าด้วยเรื่องความเสื่อมจากมรรคผลเพราะเหตุแห่งกรรม
{๑๓๐๓} [๕๔๖] สกวาทีถามว่า พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้เพราะเหตุแห่งกรรมหรือ ?
ส. พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้เพราะเหตุแห่งกรรมหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้เพราะเหตุแห่งกรรมหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระสกทาคามี ... พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้เพราะเหตุแห่งกรรมหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๓๐๔} ส. พระโสดาบันไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผลเพราะเหตุแห่งกรรมหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระอรหันต์ไม่เสื่อมจากอรหัตตผลเพราะเหตุแห่งกรรมหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. พระสกทาคามี ... พระอนาคามีไม่เสื่อมจากอนาคามิผลเพราะเหตุแห่งกรรมหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายปุพพเสลิยะและนิกายสมิติยะ ซึ่งมีความเห็นว่าพระอรหันต์สามารถเสื่อมจากอรหัตตผลได้เพราะเหตุแห่งกรรมที่ตนเคยกล่าวตู่พระอรหันต์ในภพก่อน ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่า พระอริยบุคคลตั้งแต่ชั้นโสดาบันขึ้นไปย่อมไม่เสื่อมจากมรรคผลที่ตนได้บรรลุแล้วเพราะกรรมใด ๆ ทั้งสิ้น (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๔๑)
End of ชีวิตินทริยกถา