ปฐวีธาตุ สนิทัสสนาตยาทิกถา เล่ม ๓๗

*ปฐวีธาตุ สนิทสฺสนาติ? อามนฺตา. รูปํ รูปายตนํ รูปธาตุ นีลํ ปีตกํ โลหิตกํ โอทาตํ จกฺขุวิญฺเญยฺยํ จกฺขุสฺมึ ปฏิหญฺญติ จกฺขุสฺส อาปาถํ อาคจฺฉตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*ปฐวีธาตุ สนิทสฺสนาติ? อามนฺตา. จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ ปฐวีธาตุญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ *จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ ปฐวีธาตุญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณนฺติ? อามนฺตา. “จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ ปฐวีธาตุญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณนฺ”ติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? นตฺถิ. “จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณนฺ”ติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? อามนฺตา. หญฺจิ “จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณนฺ”ติ อตฺเถว สุตฺตนฺโต, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ ปฐวีธาตุญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณนฺ”ติ.

สก. ปฐวีธาตุเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. ปฐวีธาตุเป็นรูป เป็นรูปายตนะ เป็นรูปธาตุ เป็นสีเขียว สีเหลือง สีแดง สีขาว เป็นวิสัยแห่งจักขุวิญญาณ กระทบที่จักษุ มาสู่คลองจักษุได้ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. ปฐวีธาตุเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. เพราะอาศัยจักษุและปฐวีธาตุ จึงเกิดจักขุวิญญาณใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. เพราะอาศัยจักษุและปฐวีธาตุ จึงเกิดจักขุวิญญาณใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. พระสูตรที่ว่า “เพราะอาศัยจักษุและปฐวีธาตุ จึงเกิดจักขุวิญญาณ” มี อยู่จริงหรือ

ปร. ไม่มี

สก. พระสูตรที่ว่า “เพราะอาศัยจักษุและรูป จึงเกิดจักขุวิญญาณ” มีอยู่ จริงใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. หากพระสูตรที่ว่า “เพราะอาศัยจักษุและรูป จึงเกิดจักขุวิญญาณ” มีอยู่ จริง ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “เพราะอาศัยจักษุและปฐวีธาตุ จึงเกิดจักขุวิญญาณ”

*น วตฺตพฺพํ “ปฐวีธาตุ สนิทสฺสนา”ติ? อามนฺตา. นนุ ปสฺสสิ ภูมึ ปาสาณํ ปพฺพตนฺติ? อามนฺตา. หญฺจิ ปสฺสสิ ภูมึ ปาสาณํ ปพฺพตํ เตน วต เร วตฺตพฺเพ “ปฐวีธาตุ สนิทสฺสนา”ติ ฯเปฯ

*น วตฺตพฺพํ “อาโปธาตุ สนิทสฺสนา”ติ? อามนฺตา. นนุ ปสฺสสิ อุทกนฺติ? อามนฺตา. หญฺจิ ปสฺสสิ อุทกํ, เตน วต เร วตฺตพฺเพ “อาโปธาตุ สนิทสฺสนาติ ฯเปฯ

*น วตฺตพฺพํ “เตโชธาตุ สนิทสฺสนา”ติ? อามนฺตา. นนุ ปสฺสสิ อคฺคึ ชลนฺตนฺติ? อามนฺตา. หญฺจิ ปสฺสสิ อคฺคึ ชลนฺตํ, เตน วต เร วตฺตพฺเพ “เตโชธาตุ สนิทสฺสนา”ติ ฯเปฯ

*น วตฺตพฺพํ “วาโยธาตุ สนิทสฺสนา”ติ? อามนฺตา. นนุ ปสฺสติ วาเตน รุกฺเข สญฺจาลิยมา-เนติ? อามนฺตา. หญฺจิ ปสฺสติ วาเตน รุกฺเข สญฺจาลิยมาเน, เตน วต เร วตฺตพฺเพ “วาโยธาตุ สนิทสฺสนา”ติ ฯเปฯ ปฐวีธาตุสนิทสฺสนาติอาทิกถา นิฏฺฐิตา.

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “ปฐวีธาตุเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้” ใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. ท่านเห็นแผ่นดิน แผ่นหิน ภูเขามิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. หากท่านเห็นแผ่นดิน แผ่นหิน ภูเขา ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “ปฐวีธาตุเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้”ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “อาโปธาตุเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้” ใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. ท่านเห็นน้ำมิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. หากท่านเห็นน้ำได้ ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “อาโปธาตุเป็น สภาวธรรมที่เห็นได้”ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “เตโชธาตุเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้” ใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. ท่านเห็นไฟที่ลุกโพลงอยู่มิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. หากท่านเห็นไฟที่ลุกโพลงอยู่ได้ ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า เตโชธาตุ เป็นสภาวธรรมที่เห็นได้”ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “วาโยธาตุเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้” ใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. ท่านเห็นต้นไม้ที่ถูกลมพัดให้โยกโคลงอยู่มิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. หากท่านเห็นต้นไม้ที่ถูกลมพัดให้โยกโคลงอยู่ได้ ดังนั้น ท่านจึงควร ยอมรับว่า “วาโยธาตุเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้”

ปฐวีธาตุสนิทัสสนาติอาทิกถา จบ