สัมมติญาณกถา เล่ม ๓๗

*น วตฺตพฺพํ “สมฺมติญาณํ สจฺจารมฺมณญฺเญว น อญฺญารมฺมณนฺ”ติ? อามนฺตา. นนุ ปฐวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปนฺนสฺส อตฺถิ ญาณํ, ปฐวีกสิณญฺจ สมฺมติสจฺจมฺหีติ? อามนฺตา. หญฺจิ ปฐวีกสิณํ สมาปตฺตึ สมาปนฺนสฺส อตฺถิ ญาณํ, ปฐวีกสิณญฺจ สมฺมติสจฺจมฺหิ, เตน วต เร วตฺตพฺเพ “สมฺมุติญาณํ สจฺจารมฺมณญฺเญว น อญฺญารมฺมณนฺ”ติ.

*น วตฺตพฺพํ “สมฺมติญาณํ สจฺจารมฺมณญฺเญว น อญฺญารมฺมณนฺ”ติ? อามนฺตา ฯเปฯ นนุ อาโปกสิณํ ฯเปฯ เตโชกสิณํ ฯเปฯ คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ ททนฺตสฺส อตฺถิ ญาณํ, คิลาน- ปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาโร จ สมฺมติสจฺจมฺหีติ? อามนฺตา. หญฺจิ คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ ททนฺตสฺส อตฺถิ ญาณํ, คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาโร จ สมฺมติสจฺจมฺหิ, เตน วต เร วตฺตพฺเพ “สมฺมติญาณํ สจฺจารมฺมณญฺเญว น อญฺญารมฺมณนฺ”ติ.

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “สมมติญาณมีสัจจะเท่านั้นเป็นอารมณ์ ไม่ มีธรรมอื่นเป็นอารมณ์” ใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. ผู้เข้าสมาบัติที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์มีญาณอยู่ และปฐวีกสิณเป็น สมมติสัจจะใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. หากผู้เข้าสมาบัติที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์มีญาณอยู่ และปฐวีกสิณเป็น สมมติสัจจะ ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “สมมติญาณมีสัจจะเท่านั้นเป็นอารมณ์ ไม่มีธรรมอื่นเป็นอารมณ์”ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “สมมติญาณมีสัจจะเท่านั้นเป็นอารมณ์ ไม่มีธรรม อื่นเป็นอารมณ์” ใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. ผู้เข้าสมาบัติที่มีอาโปกสิณเป็นอารมณ์ ฯลฯ มีเตโชกสิณเป็นอารมณ์ ฯลฯ ผู้ถวายคิลานปัจจัยเภสัชบริขารมีญาณอยู่ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขารเป็น สมมติสัจจะ มิใช่หรือสก. ใช่

ปร. หากผู้ถวายคิลานปัจจัยเภสัชบริขารมีญาณอยู่ และคิลานปัจจยเภสัชบริขารเป็นสมมติสัจจะ ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “สมมติญาณมีสัจจะเท่านั้น เป็นอารมณ์ ไม่มีธรรมอื่นเป็นอารมณ์”

*สมฺมติญาณํ สจฺจารมฺมณญฺเญว น อญฺญารมฺมณนฺติ? อามนฺตา. เตน ญาเณน ทุกฺขํ ปริชานาติ. สมุทยํ ปชหติ. นิโรธํ สจฺฉิกโรติ. มคฺคํ ภาเวตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สมฺมุติญาณกถา นิฏฺฐิตา.

สก. สมมติญาณมีสัจจะเท่านั้นเป็นอารมณ์ ไม่มีธรรมอื่นเป็นอารมณ์ ใช่ไหมปร. ใช่

สก. บุคคลกำหนดรู้ทุกข์ ละสมุทัย ทำให้แจ้งนิโรธ เจริญมรรคได้ด้วย ญาณนั้นใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สมมติญาณกถา จบ