สัพพสัญโญชนปหานกถา เล่ม ๓๗

สัพพสัญโญชนปหานกถา

[๑๐๑๘] สกวาที การละสังโยชน์ทั้งปวง ชื่อว่า อรหัตผล

หรือ ?

ปรวาที ถูกแล้ว.

ส. สังโยชน์ทั้งปวงละได้ด้วยอรหัตมรรค หรือ ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

[๑๐๑๙ ] ส. สังโยชน์ทั้งปวง ละได้ด้วยอรหัตมรรค หรือ ?

ป. ถูกแล้ว.

ส. สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส ก็ละ

ได้ด้วยอรหัตมรรค หรือ ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ

[๑๐๒๐] ส. สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส ก็ละ

ได้ด้วยอรหัตมรรค หรือ ?

ป. ถูกแล้ว.

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสการละสังโยชน์ ๓ ว่า

โสดาปัตติผล มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว.

ส. หากว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสการละสังโยชน์

๓ ว่า โสดาปัตติผล ก็ต้องไม่กล่าวว่า สังโยชน์ทั้งปวงละได้ด้วยอร-

หัตมรรค.

ส. สังโยชน์ทั้งปวงละได้ด้วยอรหัตมรรค หรือ ?

ป. ถูกแล้ว.

ส. กามราคะอย่างหยาบ พยาบาทอย่างหยาบ ก็ละ

ได้ด้วยอรหัตมรรค หรือ ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

[๑๐๒๑] ส. กามราคะอย่างหยาบ พยาบาทอย่างหยาบ ก็ละ

ได้ด้วยอรหัตมรรค หรือ ?

ป. ถูกแล้ว.

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสความเบาบางแห่งกาม-

ราคะ และพยาบาทว่าสกทาคามิผล มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว.

ส. หากว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสความเบาบาง

แห่งกามราคะ และพยาบาท ว่าสกทาคามิผล ก็ต้องไม่กล่าวว่า สัง-โยชน์ทั้งปวงละได้ด้วยอรหัตมรรค ดังนี้.

[๑๐๒๒] ส. สังโยชน์ทั้งปวงละได้ด้วยอรหัตมรรค หรือ ?

ป. ถูกแล้ว.

ส. กามราคะอย่างละเอียด พยาบาทอย่างละเอียด

ก็ละได้ด้วยอรหัตมรรค หรือ ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

[๑๐๒๓ ] ส. กามราคะอย่างละเอียด พยาบาทอย่างละเอียด

ก็ละได้ด้วยอรหัตตมรรค หรือ ?

ป. ถูกแล้ว.

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสการละไม่มีส่วนเหลือ

แห่งกามราคะและพยาบาทว่า อนาคามิผล มิใช่

หรือ ?

ป. ถูกแล้ว.

ส. หากว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสการละไม่มีส่วน

เหลือแห่งกามราคะและพยาบาทว่า อนาคามิผล ก็ต้องไม่กล่าวว่า สัง-โยชน์ทั้งปวงละได้ด้วยอรหัตมรรค.

[๑๐๒๔] ส. สังโยชน์ทั้งปวง ละได้ด้วยอรหัตมรรค หรือ ?

ป. ถูกแล้ว.

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสการละไม่มีส่วนเหลือ

แห่งรูปราคะ อรูปราคะ มานะ อุทธัจจะ และอวิชชาว่า เป็นอรหัตผลมิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว.

ส. หากว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสการละไม่มีส่วน

เหลือแห่งรูปราคะ อรูปราคะ มานะ อุทธัจจะ และอวิชชาว่า เป็นอรหัตผล ก็ต้องไม่กล่าวว่า สังโยชน์ทั้งปวงละได้ด้วยอรหัตมรรค.

[๑๐๒๕] ป. ไม่พึงกล่าว การละสังโยชน์ทั้งปวง ชื่อว่า

อรหัตผล หรือ ?

ส. ถูกแล้ว.

ป. พระอรหันต์มีสังโยชน์ทั้งปวงเสื่อมสิ้นแล้ว มิใช่

หรือ ?

ส. ถูกแล้ว.

ป. หากว่า พระอรหันต์มีสังโยชน์ทั้งปวงเสื่อมสิ้น

แล้ว ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า การละสังโยชน์ทั้งปวง ชื่อว่าอรหัตผล ดังนี้.

สัพพสัญโญชนปหานกถา จบ

อรรถกถาสัพพสัญโญชนัปปหานกถา

ว่าด้วยการละสัญโญชน์ทั้งปวง

บัดนี้ ชื่อว่า เรื่องการละสัญโญชน์ทั้งปวง. ในเรื่องนั้น ชน-

เหล่าใด มีความเห็นผิดดุจลัทธิของนิกายอันธกะทั้งหลายในขณะนี้ว่าความเป็นพระอรหันต์ละสัญโญชน์ทั้งปวงได้โดยสิ้นเชิง ดังนี้ คำถามของสกวาทีหมายชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที. ถูกสกวาทีถามด้วยคำว่า สัญโญชน์ทั้งปวง อีก ปรวาทีตอบปฏิเสธหมายเอาการละกิเลสโดยมรรคทั้ง ๓ ตามที่กล่าวแล้วในหนหลัง. ถูกถามครั้ง

ที่ ๒ ปรวาทีตอบรับรอง เพราะไม่มีการละกิเลสด้วยมรรคนั้น. แม้ในคำว่า สักกายทิฏฐิ เป็นต้น ปรวาทีก็ตอบปฏิเสธ หมายเอาความเป็นผู้ละกิเลสได้แล้วด้วยปฐมมรรค. ย่อมตอบรับรอง หมายเอาการละกิเลสไม่เหลือด้วยมรรคที่ ๔. เนื้อความในที่ทั้งปวง ก็นัยนี้นั้นแหละ.

อรรถกถาสัพพสัญโญชนัปปหานกถา จบ

รวมกถาที่มีในวรรคนี้คือ

๑. คิหิสสอรหาติกถา ๒. อุปปัตติกถา ๓. อนาสวกถา๔. สมันนาคตกถา ๕. อุเปกขาสมันนาคตกถา ๖. โพธิยาพุทโธติกถา๗. ลักขณกถา ๘. นิยาโมกกันติกถา ๙. อปราปิสมันนาคตกถา๑๐. สัพพสัญโญชนัปปหานกถา.

วรรคที่ ๔ จบ

วรรคที่ ๕

วิมุตตกถา

[๑๐๒๖] สกวาที วิมุตติญาณ ชื่อว่าหลุดพ้นแล้ว หรือ ?

ปรวาที ถูกแล้ว.

ส. วิมุตติญาณ ไม่ว่าอย่างใดหมด ชื่อว่าหลุดพ้น

แล้ว หรือ ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ

ส. วิมุตติญาณ ชื่อว่าหลุดพ้นแล้ว หรือ ?

ป. ถูกแล้ว.

ส. ปัจจเวกขณญาณ ชื่อว่าหลุดพ้นแล้ว หรือ ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. วิมุตติญาณ ชื่อว่าหลุดพ้นแล้ว หรือ ?

ป. ถูกแล้ว.

ส. วิมุตติญาณของโคตรภูบุคคล ชื่อว่าหลุดพ้นแล้ว

หรือ ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯ ล ฯ

[๑๐๒๗] ส. วิมุตติญาณของบุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้ง ซึ่ง

โสดาปัตติผล ชื่อว่าหลุดพ้นแล้ว หรือ ?

ป. ถูกแล้ว.