พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๗
สัพพมิทัง กัมมโตติกถา เล่ม ๓๗
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๖๙๙–๑๗๐๐ (Royal Thai)3/11 in วรรคที่ ๑๗4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๗ สัพพมิทัง กัมมโตติกถา (Royal Thai Volume 37 · Mahachula Volume 37 · Mahamakut Volume 81 · Chaloem Phrakiat Volume 37)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 37, pp. 886–889
ส. หากว่ายาพิษ ศัสตรา ไฟพึงเข้าไปในกายของพระอรหันต์ได้ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์ไม่มีอกาลมรณะ”{๑๖๙๗} ส. ยาพิษ ศัสตรา ไฟไม่พึงเข้าไปในกายของพระอรหันต์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลผู้ฆ่าพระอรหันต์ไม่มีหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๖๙๘} [๗๘๒] ป. พระอรหันต์มีอกาลมรณะหรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราย่อมไม่กล่าวความสิ้นสุดโดยยังไม่เสวยผลแห่งกรรมที่สัตว์จงใจทำสั่งสมขึ้นไว้ ก็วิบากนั้นแลอันผู้ทำพึงได้เสวยในปัจจุบัน ในอัตภาพถัดไป หรือในอัตภาพต่อ ๆ ไปอีก” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ถ้าอย่างนั้น พระอรหันต์ก็ต้องไม่มีอกาลมรณะ
จบ นัตถิอรหโตอกาลมัจจูติกถา
(๑๖๘) ๓. สัพพมิทังกัมมโตติกถา
ว่าด้วยเรื่องสิ่งทั้งปวงเกิดเพราะกรรม
- ๑พึงดูเทียบใน องฺ.ทสก. (แปล) ๒๔/๒๑๗/๓๙๙
- ๒สิ่งทั้งปวง ในกถานี้หมายถึงวัฏฏะหรือวงจรแห่งทุกข์ทั้ง ๓ คือ กัมมวัฏฏะ กิเลสวัฏฏะ วิปากวัฏฏะ หรือเรียกง่าย ๆ ว่า วงจรแห่งกรรม กิเลส และวิบาก (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๙๑)
ส. แม้กรรมก็เกิดเพราะกรรมหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สิ่งทั้งปวงนี้เกิดเพราะกรรมหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. สิ่งทั้งปวงนี้เกิดเพราะเหตุที่ทำไว้ในกาลก่อนหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สิ่งทั้งปวงนี้เกิดเพราะกรรมหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. สิ่งทั้งปวงนี้เกิดเพราะวิบากแห่งกรรมหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๗๐๐} [๗๘๔] ส. สิ่งทั้งปวงนี้เกิดเพราะวิบากแห่งกรรมหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลพึงฆ่าสัตว์เพราะวิบากแห่งกรรมหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ปาณาติบาตมีผลหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. วิบากแห่งกรรมมีผลหรือ ?
- ๒ปรวาที ในกถานี้เหมายถึงพวกภิกษุนิกายราชคิริกะและสิทธัตถิกะ ซึ่งมีความเห็นว่า สิ่งทั้งปวง คือกิเลส กรรม และวิบาก เกิดขึ้นได้เพราะกรรมเท่านั้น เพราะอาศัยพระสูตรที่ว่า ‘สัตว์โลกย่อมเป็นไปตามกรรม’ ดังนี้เป็นข้ออ้าง ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่า กิเลสมิได้เกิดเพราะกรรม วิบากเท่านั้นเกิดเพราะกรรม (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๙๑)
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. วิบากแห่งกรรมไม่มีผลหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ปาณาติบาตไม่มีผลหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. บุคคลพึงลักทรัพย์ ... พึงกล่าวเท็จ ... พึงกล่าวคำส่อเสียด ... พึงกล่าวคำหยาบ ... พึงพูดเพ้อเจ้อ ... พึงตัดช่องย่องเบา ... พึงปล้นสะดม ... พึงปล้นเฉพาะเรือนหลังเดียว ... พึงตักที่ทางเปลี่ยว ... พึงประพฤติผิด ภรรยาของบุคคลอื่น ... พึงฆ่าชาวบ้าน ... พึงฆ่าชาวนิคมเพราะวิบากแห่ง กรรม พึงให้ทาน ... พึงให้จีวร ... พึงให้บิณฑบาต ... พึงให้เสนาสนะ ... พึงให้คิลานบิจจัยเภสัชบริขารเพราะวิบากแห่งกรรมหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. คิลานปัจจัยเภสัชบริขารมีผลหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. วิบากแห่งกรรมมีผลหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. วิบากแห่งกรรมไม่มีผลหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. คิลานปัจจัยเภสัชบริขารไม่มีผลหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
[๗๘๕] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “สิ่งทั้งปวงนี้เกิดเพราะกรรม” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า
“สัตว์โลกย่อมเป็นไปตามกรรม ปวงประชาย่อมเป็นไปตามกรรม สัตว์ทั้งหลายมีกรรมเป็นเครื่องผูกพัน เหมือนหมุดที่ตรึงรถที่กำลังแล่นไปอยู่บุคคลได้เกียรติ ความสรรเสริญก็เพราะกรรม และได้ความเสื่อม การถูกฆ่า การถูกจองจำก็เพราะกรรมบุคคลรู้ชัดซึ่งกรรมนั้นว่าเป็นเครื่องทำให้ต่างกันฉะนี้แล้ว ไฉนจะพึงกล่าวว่า ‘กรรมไม่มีในโลกเล่า” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ถ้าอย่างนั้น สิ่งทั้งปวงนี้ก็ต้องเกิดเพราะกรรม
จบ สัพพมิทังกัมมโตติกถา
(๑๖๙) ๔. อินทริยพัทธกถา
ว่าด้วยเรื่องสิ่งที่เนื่องด้วยอินทรีย์เท่านั้นเป็นทุกข์
{๑๗๐๑}[๗๘๖] สกวาทีถามว่า สิ่งที่เนื่องด้วยอินทรีย์เท่านั้นเป็นทุกข์หรือ ?
- ๑พึงดูเทียบใน ม.ม. (แปล) ๑๓/๔๖๐/๖๒๗, ขุ.สุ. (แปล) ๒๕/๖๖๐/๖๕๑
- ๒ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษนิกายเหตุวาท ซึ่งมีความเห็นโดยไม่แยกแยะว่า สิ่งที่เนื่องด้วย อินทรีย์คือสิ่งมีชีวิตเท่านั้นจัดเป็นทุกข์ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีทีเห็นโดยแยกแยะว่าทุกข์มี ๒ อย่าง คือ ทุกข์ที่เนื่องด้วยอินทรีย์ ซึ่งจัดเป็นทุกข์เพราะเป็นตัวก่อทุกข์ กับ ทุกข์ที่ไม่เนื่องด้วยอินทรีย์ ซึ่งจัดเป็นทุกข์เพราะเป็นสิ่งที่มีความเกิดขึ้น เสื่อมไป และทนสภาพเดิมไม่ได้ ตรงตามพระพุทธพจน์ที่ว่า ‘ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์’ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๙๒)
End of สัพพมิทัง กัมมโตติกถา