พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๖
สุขานุปปทานกถา เล่ม ๓๗
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๖๕๔–๑๖๕๖ (Royal Thai)3/10 in วรรคที่ ๑๖4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๖ สุขานุปปทานกถา (Royal Thai Volume 37 · Mahachula Volume 37 · Mahamakut Volume 81 · Chaloem Phrakiat Volume 37)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 37, pp. 857–859
ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “บุคคลทำชั่วไว้เอง ... คนอื่นจะทำคนอื่นให้บริสุทธิ์หาได้ไม่” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลอื่นประคองจิตของบุคคลอื่นได้”
{๑๖๕๓} [๗๔๖] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “บุคคลอื่นประคองจิตของบุคคลอื่นได้” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ชนผู้บรรลุความเป็นผู้มีกำลังมีอยู่ ชนที่เป็นผู้มีความชำนาญมีอยู่มิใช่หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. หากว่าชนผู้บรรลุความเป็นผู้มีกำลังมีอยู่ชนที่เป็นผู้มีความชำนาญมีอยู่ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “บุคคลอื่นประคองจิตของบุคคลอื่นได้”
จบ ปัคคหกถา
(๑๕๘) ๓. สุขานุปปทานกถา
ว่าด้วยเรื่องบุคคลสามารถส่งความสุขแก่บุคคลอื่นได้
{๑๖๕๔} [๗๔๗] สกวาทีถามว่า บุคคลอื่นส่งความสุขให้แก่บุคคลอื่นได้หรือ ?
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายเหตุวาท ซึ่งมีความเห็นว่า บุคคลหนึ่งสามารถส่งมอบความสุขแก่อีกคนหนึ่งได้ เพราะอาศัยพระสูตรที่ว่า ‘พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงนำความสุขเป็นอันมากมาให้แก่เราทั้งหลายหนอ’ (ม.ม. (แปล) ๑๓/๑๔๘/๑๘๓) ดังนี้เป็นข้ออ้าง (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๘๕)
ส. บุคคลอื่นส่งความทุกข์ให้แก่บุคคลอื่นได้หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. บุคคลอื่นส่งความทุกข์ให้แก่บุคคลอื่นไม่ได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลอื่นส่งความสุขให้แก่บุคคลอื่นไม่ได้หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. บุคคลอื่นส่งความสุขให้แก่บุคคลอื่นได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลอื่นส่งความสุขของตนให้แก่บุคคลอื่น ส่งความสุขของคนอื่น ๆ ส่งความสุขของบุคคลผู้รับนั้นหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. บุคคลอื่นส่งความสุขของตนให้แก่บุคคลอื่นก็ไม่ใช่ ส่งความสุขของคนอื่น ๆ ก็ไม่ใช่ ส่งความสุขของบุคคลผู้รับนั้นก็ไม่ใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าบุคคลอื่นส่งความสุขของตนให้แก่บุคคลอื่นก็ไม่ใช่ ส่งความสุขของคนอื่น ๆ ก็ไม่ใช่ ส่งความสุขของบุคคลผู้รับนั้นก็ไม่ใช่ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลอื่นส่งความสุขให้แก่บุคคลอื่นได้”{๑๖๕๕} ส. บุคคลอื่นส่งความสุขให้แก่บุคคลอื่นได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลอื่นเป็นผู้ทำแก่บุคคลอื่น สุขและทุกข์คนอื่นทำให้ คนหนึ่งทำ อีกคนหนึ่งเสวยผลหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๖๕๖} [๗๔๘] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “บุคคลอื่นส่งความสุขให้แก่บุคคลอื่นได้” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ท่านพระอุทายีได้กล่าวคำนี้ว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงกำจัดทุกข์เป็นอันมากของเราทั้งหลายออกไปได้หนอ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงนำความสุขเป็นอันมากมาให้แก่เราทั้งหลายหนอ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงกำจัดอกุศลธรรมเป็นอันมากของเราทั้งหลายออกไปได้หนอ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงนำกุศลธรรมเป็นอันมากมาให้เราทั้งหลายหนอ” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ถ้าอย่างนั้น บุคคลอื่นก็ต้องส่งความสุขให้แก่บุคคลอื่นได้
จบ สุขานุปปทานกถา
(๑๕๙) ๔. อธิคคัยหมนสิการกถา
ว่าด้วยเรื่องบุคคลสามารถมนสิการรวบยอด
{๑๖๕๗} [๗๔๙] สกวาทีถามว่า บุคคลย่อมมนสิการรวบยอดได้หรือ ?
- ๑พึงดูเทียบใน ม.ม. (แปล) ๑๓/๑๔๘/๑๘๓
- ๒ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายปุพพเสลิยะ ซึ่งมีความเห็นว่าบุคคลเมื่อมนสิการ อารมณ์สามารถรวบยอดประมวลอารมณ์ทั้งปวงมามนสิการโดยพร้อมกันได้ ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่าบุคคลไม่สามารถพิจารณาอารมณ์หลายอย่างในขณะเดียวกัน โดยแยกมนสิการเป็น ๒ อย่าง คือ (๑) มนสิการโดยนัย ได้แก่การที่บุคคลเห็นความไม่เที่ยงแห่งสังขารหนึ่งๆ แล้วมนสิการสังขารที่เหลือว่าสังขารทั้งปวงไม่เที่ยง (๒) มนสิการโดยอารมณ์ ได้แก่การ ที่บุคคลมนสิการอารมณ์อย่างหนึ่งในบรรดาอารมณ์ที่เป็นอดีตเป็นต้น (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๘๕-๒๘๖)
End of สุขานุปปทานกถา