๘. จูฬเสฏฐีเปตวัตถุ เล่ม ๒๖

๘ นคฺโค กีโส ปพฺพชิโตสิ ภนฺเต

รตฺตึ กุหึ คจฺฉสิ กิสฺส เหตุ

อาจิกฺข เม ตํ อปิ สกฺกุเณมุ

สพฺเพน วิตฺตํ ปฏิปาทเย ตุวนฺติ ฯ

พาราณสินครํ ทูรฆุฏฺฐํ

ตตฺถาหํ คหปติ อฑฺฒโก อหุ ๑ ทินฺโน

อทาตา เคธิตมโน อามิสสฺมึ

ทุสฺสีเลฺยน ยมวิสยมฺหิ ปตฺโต ฯ

โส สูจิกาย กิลมิโต เตหิ เตเนว

ญาตีสุ ยามิ อามิสกิญฺจิเหตุ ๒

อทานสีลา น จ สทฺทหนฺติ

ทานํ ผลํ โหติ ปรมฺหิ โลเก ฯ

ธีตา จ มยฺหํ ลปเต อภิกฺขณํ

ทสฺสามิ ทานํ ปิตุนฺนํ ปิตามหานํ

อุปฏฺฐิตํ ๓ ปริวิสยนฺติ พฺราหฺมณา

ยามิหํ อนฺธกาวินฺทํ ภุตฺตุํ ๔ ฯ

ตมโวจ ราชา ตวมนุภวิยาน ๕ ตมฺปิ

เอยฺยาสิ ขิปฺปํ อหมฺปิ กริสฺส ปูชํ

อาจิกฺข เม ตํ ยทิ อตฺถิ เหตุ

สทฺธายิตํ เหตุวโจ ๖ สุโณม ฯ

ตถาติ วตฺวา อคมาสิ ตตฺถ

ภุญฺชึสุ ภตฺตํ น ปทกฺขิณารหา

ปจฺฉา ๑ คมี ราชคหํ ปุนาปรํ

ปาตุรโหสิ ปุรโต ชนาธิปสฺส ฯ

ทิสฺวาน เปตํ ปุนเทว ๒ อาคตํ

ราชา อโวจ อหํปิ กึ ททามิ

อาจิกฺข เม ตํ ยทิ อตฺถิ เหตุ

เยน ตุวํ จิรตรํ ปีณิโต สิยา ฯ

พุทฺธญฺจ สงฺฆํ ปริวิสิยาน ราช

อนฺเนน ปาเนนปิ จีวเรน

ตํ ทกฺขิณํ อาทิส เม หิตาย

เอวํ อหํ จิรตรํ ปีณิโต สิยา ฯ

ตโต จ ราชา นิปติตฺวา ตาวเทว ๓

ทานํ สหตฺถา อตุลญฺจ ทตฺวา ๔

สงฺเฆ จ อาโรจยิ ปกตึ ๕ คตาคตสฺส

เปตสฺส ปทกฺขิณํ อาทิสิตฺถ ฯ

โส ปูชิโต อติวิย โสภมาโน

ปาตุรโหสิ ปุรโต ชนาธิปสฺส

ยกฺโขหมสฺมึ ปรมิทฺธิปตฺโต

น มยฺหํ อิทฺธิสมสทิสา ๖ มนุสฺสา ฯ

ปสฺสานุภาวํ อปริมิตํ มมยิทํ

ตยานุทิฏฺฐํ อตุลํ ททิตฺวา สงฺเฆ

สํตปฺปิโต สสตํ สทา พหูหิ

ยามิ อหํ สุขิโต มนุสฺสเทวาติ ฯ

จูฬเสฏฺฐีเปตวตฺถุ อฏฺฐมํ ฯ

๑ ม. ภทฺทนฺเต ฯ ๒ ม. อาวิ ฯ ๓ ม. ปมุตฺยตฺถิ ฯ ๔ ม. อุปจฺจาปิ ปลายตํ ฯ

๕ ม. น อนฺตลิกฺเข ฯเปฯ ปาปกมฺมาตีติ อิเม ปาฐา นตฺถิ ฯ

๑ ม. ยุ. ทีโน ฯ ๒ ม. อามิสกิญฺจิกฺขเหตุ ฯ ๓ ม. ตมุปกฺขตํ ฯ

๔ ม. โภตฺตุนฺตีติ ฯ ๕ ม. ตวนฺติ นตฺถิ ฯ ๖ ยุ. เหตุวเห ฯ

๑ ม. ปจฺจา ฯ ๒ ยุ. ปุนเรว ฯ ๓ ม. ตาวเท ฯ ๔ ม. ททิตฺวา สงฺเฆ ฯ

๕ ม. อาโรเจสิ ปกตํ ฯ ๖ ม. อตฺถิ สมา สทิสา ฯ

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ท่านเป็นบรรพชิตเปลือยกายซูบผอม เพราะเหตุแห่งกรรมอะไร ท่านจะไปที่ไหนในราตรีเช่นนี้ ขอท่านจงบอกการที่ท่านจะไปแก่เราเถิด เราสามารถจะให้ทรัพย์เครื่องปลื้มใจแก่ท่านด้วยความ

อุตสาหะทั้งปวง?

จุฬเศรษฐีเปรตกราบทูลว่า

เมื่อก่อนพระนครพาราณสีมีกิตติคุณเลื่องลือไปไกล ข้าพระองค์เป็นคฤหบดีผู้มั่งคั่งอยู่ในพระนครนั้น แต่เป็นคนตระหนี่เหนียวแน่นไม่เคยให้สิ่งของแก่ใครๆ มีใจข้องอยู่ในอามิส ได้ถึงวิสัยแห่งพญายมเพราะเป็นผู้ทุศีล ข้าพระองค์ลำบากแล้วเพราะความหิวเสียดแทงเพราะบาปกรรมเหล่านั้น เพราะเหตุนั้น ข้าพระองค์ปรารถนาอามิส จึงได้มาหาหมู่ญาติ มนุษย์แม้เหล่าอื่นมีปกติไม่ให้ทาน และไม่เชื่อว่าผลแห่งทานมีอยู่ในโลกหน้า มนุษย์แม้เหล่านั้นจักเกิดเป็นเปรตเสวยทุกข์ใหญ่เหมือนข้าพระองค์ ฉะนั้น ธิดาของข้าพระองค์บ่นอยู่เนืองๆ ว่า เราจักให้ทานอุทิศให้มารดา บิดา ลุง ป้า น้า อา ปู่ ย่า ตา ยายพวกพราหมณ์

กำลังบริโภคทานอันธิดาของข้าพระองค์ตกแต่งแล้วข้าพระองค์จะไปยังเมืองอันธกาวินทนคร เพื่อบริโภคอาหาร พระราชาจึงตรัสสั่งเขาว่า ถ้าท่านไปได้เสวยผลทานนั้น พึงรีบกลับมาบอกเหตุที่มีจริงแก่เรา เราฟังคำอันมีเหตุผลควรเชื่อถือได้แล้ว จักทำสักการบูชาบ้างจูฬเศรษฐีเปรตทูลรับพระราชดำรัสแล้ว ได้ไปยังอันธกาวินทนครนั้นแต่ไม่ได้รับผลแห่งทานนั้นเพราะพราหมณ์ทั้งหลายที่บริโภคภัต เป็นผู้ไม่มีศีล ไม่สมควรแก่ทักษิณา ภายหลังจูฬเศรษฐีเปรตกลับมาสู่นครราชคฤห์อีก ได้ไปแสดงกายให้ปรากฏ เฉพาะพระพักตร์ของพระเจ้าอชาตศัตรูผู้เป็นใหญ่กว่าหมู่ชน พระราชาทอดพระเนตรเห็นเปรตนั้นกลับมาอีก จึงตรัสถามว่า เราจะให้ทานอะไร ถ้าเหตุที่จะให้ท่าน

อิ่มหนำตลอดกาลมีอยู่ไซร้ ขอท่านจงบอกเหตุนั้นแก่เรา.

จูฬเศรษฐีเปรตกราบทูลว่า

ข้าแต่พระราชา ขอพระองค์จงทรงอังคาสพระพุทธเจ้าและพระสงฆ์ด้วยข้าวและน้ำ และจงทรงถวายจีวร แล้วทรงอุทิศกุศลนั้นเพื่อประโยชน์เกื้อกูลข้าพระองค์ ด้วยการทรงบำเพ็ญกิจอย่างนี้ ข้าพระองค์จงพึงอิ่มหนำตลอดกาลนาน. ลำดับนั้น พระราชาเสด็จออกจากปราสาททันที ทรงถวายทานอันประณีตยิ่งแก่สงฆ์ ด้วยพระหัตถ์ของพระองค์ แล้วทรงกราบทูลเรื่องราวแด่พระตถาคต ทรงอุทิศส่วนกุศลให้จูฬเศรษฐีเปรต จูฬเศรษฐีเปรตนั้นอันพระราชาทรงบูชาแล้ว เป็นผู้งดงามยิ่งนัก ได้มาปรากฏเฉพาะพักตร์ของพระราชาผู้เป็นใหญ่กว่าชนแล้วกราบทูลว่า ข้าพระองค์เป็นเทวดา มีฤทธิ์อย่างยอดเยี่ยมแล้วมนุษย์ทั้งหลายผู้มีฤทธิ์เสมอด้วยข้าพระองค์ไม่มี ขอพระองค์ทรงทอดพระเนตรดูอานุภาพอันหาประมาณมิได้ของข้าพระองค์นี้เถิด ซึ่งเกิดจากผลที่พระองค์ทรงถวายทานอันจะนับมิได้แก่สงฆ์ อุทิศส่วนพระราชกุศลให้แก่ข้าพระองค์ด้วยทรงอนุเคราะห์ ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นเทพแห่งมนุษย์ข้าพระองค์เป็นผู้อันพระองค์ ยังพระอริยสงฆ์ให้อิ่มหนำด้วยไทยธรรมมีข้าวและน้ำ และผ้าผ่อนเป็นต้นเป็นอันมาก จึงได้อิ่มหนำแล้วเนืองๆ

บัดนี้ ข้าพระองค์มีความสุขแล้ว ขอทูลลาพระองค์ไป.

จบ จูฬเสฏฐีเปตวัตถุที่ ๘