arnon.worldSign in

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรีคาถา · เอกกนิบาต

๑๔. สุมนาเถรีคาถา เล่ม ๒๖

Text layerBuddha’s wordsItems ๔๑๕ (Royal Thai)14/18 in เอกกนิบาต4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรีคาถา เอกกนิบาต สุมนาเถรีคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 54 · Chaloem Phrakiat Volume 26)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 26, pp. 613–614

Page 613

๑๓. วิสาขาเถรีคาถา

สุภาษิตชวนประพฤติธรรม

(พระวิสาขาเถรีบรรลุอรหัตแล้วเสวยวิมุตติสุขอยู่ ได้พยากรณ์อรหัตตผลด้วยคาถานี้ว่า)

{๔๑๔}[๑๓] ท่านทั้งหลายจงทำตามคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าที่ บุคคลทำแล้วไม่เดือดร้อนในภายหลัง ท่านทั้งหลายจงรีบล้างเท้าทั้งสองแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งเถิด

๑๔. สุมนาเถรีคาถา

สุภาษิตสอนการพิจารณาธาตุ

(พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเปล่งพระรัศมีแสดงพระองค์ดุจประทับนั่ง อยู่ตรงหน้าตรัสสอนพระสุมนาเถรีด้วยพระพุทธคาถานี้)

{๔๑๕}[๑๔] เธอพิจารณาเห็นธาตุทั้งหลายโดยความเป็นทุกข์แล้ว อย่าเข้าถึงความเกิดอีกเลย เธอคลายความพอใจในภพได้แล้ว จักเป็นผู้สงบระงับเที่ยวไป

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ข้อความนี้ หมายถึงว่าเพราะเหตุที่สุมนาเถรีนี้กลับจากบิณฑบาตภายหลังฉันภัตตาหารแล้ว แสดงวัตรแก่อาจารย์และอุปัชฌาย์ ล้างเท้าในที่พักกลางฉันของตนแล้วนั่งลำพัง (เจริญวิปัสสนา) จนสำเร็จอรหัตตผล ฉะนั้น จึงกล่าวชักชวนคนอื่นโดยวิธีนี้ (ขุ.เถรี.อ. ๒๖)
  2. ๒ธาตุทั้งหลาย ในที่นี้หมายถึงธาตุ ๑๘ มีจักขุธาตุ ธาตุคือจักษุประสาท เป็นต้น (ขุ.เถรี.อ. ๒๖)
  3. ๓จักเป็นผู้สงบระงับเที่ยวไป หมายถึงจักละกิเลสได้โดยสิ้นเชิงบรรลุนิพพานอยู่ (ขุ.เถรี.อ. ๒๖)
Page 614

๑๕. อุตตราเถรีคาถา

สุภาษิตสอนการสังวร

(พระอุตตราเถรีครั้นบรรลุอรหัตแล้วได้ภาษิตอุทานคาถานี้ว่า)

{๔๑๖}[๑๕] เราเป็นผู้สำรวมแล้วด้วยกาย วาจา และใจ ถอนตัณหาพร้อมทั้งรากขึ้นแล้ว เป็นผู้มีความเย็นใจ ดับสนิทแล้ว

๑๖. วุฑฒปัพพชิตสุมนาเถรีคาถา

สุภาษิตสอนการนุ่งห่ม

(พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเห็นความแก่กล้าแห่งญาณของพระสมนา เถรีผู้บวชเมื่อชราภาพ จึงตรัสสอนด้วยพระพุทธคาถานี้ว่า){๔๑๗}[๑๖] ดูก่อนแม่เฒ่าสุมนา ท่านจงทำจีวรด้วยท่อนผ้าแล้ว นุ่งห่มอยู่ให้สบายเถิด เพราะว่าราคะของท่านสงบระงับแล้ว ท่านเป็นผู้มีความเย็นใจ ดับสนิทแล้ว

๑๗. ธัมมาเถรีคาถา

สุภาษิตสอนการพิจารณากาย

(พระธัมมาเถรีครั้นบรรลุอรหัตแล้วได้ภาษิตอุทานคาถานี้ว่า)

{๔๑๘}[๑๗] เราเป็นคนทุพพลภาพ มีกายสั่นเทา ถือไม้เท้าเที่ยว บิณฑบาตไป ได้ล้มลงบนแผ่นดินตรงนั้นเอง ทีนั้นจิตของเราหลุดพ้นแล้วเพราะพิจารณาเห็นโทษในกาย

End of ๑๔. สุมนาเถรีคาถา