๗. กัณฐกวิมาน เล่ม ๒๖

ปุณฺณมาเส ยถา จนฺโท นกฺขตฺตปริวาริโต

สมนฺตา อนุปริยาติ ตารกาธิปตี สสี.

ในคืนวันเพ็ญ ดวงจันทร์มีรอยรูปกระต่าย เป็นใหญ่กว่าหมู่ดาว

มีหมู่ดาวนักษัตรแวดล้อม โคจรไปโดยรอบฉันใด

ตถูปมํ อิทํ พฺยมฺหํ ทิพฺพํ เทวปุรมฺหิ จ

อติโรจติ วณฺเณน อุทยนฺโตว รํสิมา.

ทิพยวิมานนี้ก็มีอุปมาฉันนั้น น่าอยู่

มีรัศมีรุ่งโรจน์ในเทพบุรี เหมือนพระอาทิตย์กำลังอุทัย

เวฬุริยสุวณฺณสฺส ผลิกา รูปิยสฺส จ

มสารคลฺลมุตฺตาหิ โลหิตงฺคมณีหิ จ.

มีพื้นน่ารื่นรมย์ วิจิตรด้วยแก้วไพฑูรย์ ทองคำ แก้วผลึก

เงิน แก้วลาย แก้วมุกดา และทับทิม

จิตฺรา มโนรมา ภูมิ เวฬุริยสฺส สนฺถตา

กูฏาคารา สุภา รมฺมา ปาสาโท เต สุมาปิโต.

ลาดด้วยแก้วไพฑูรย์ ปรางค์ปราสาททั้งหลายของท่าน

งามน่ารื่นรมย์ ปราสาทซึ่งเนรมิตไว้ดีแล้ว

รมฺมา จ เต โปกฺขรณี ปุถุโลมนิเสวิตา

อจฺโฉทกา วิปฺปสนฺนา โสวณฺณวาลุกสนฺถตา.

สระโบกขรณีของท่านน่ารื่นรมย์

มีหมู่มัจฉาทิพย์อาศัยอยู่เนืองแน่น

น้ำใสสะอาด มีพื้นลาดด้วยทรายทองคำ

นานาปทุมสญฺฉนฺนา ปุณฺฑรีกสโมตตา (๑)

สุรภิ (๒) สมฺปวายนฺติ มนุญฺญา มาลุเตริตา.

ดารดาษด้วยบัวหลวงหลากชนิด บัวขาวรายล้อมอยู่รอบ

ยามลมพัด ก็โชยกลิ่นหอมระรื่นจรุงใจ

ตสฺสา เต อุภโต ปสฺเส วนคุมฺพา สุมาปิตา

อุเปตา ปุปฺผรุกฺเขหิ ผลรุกฺเขหิ จูภยํ.

ทั้งสองข้างสระโบกขรณีของท่านนั้น มีพุ่มไม้เนรมิตไว้ดีแล้ว

ซึ่งประกอบด้วยไม้ดอกและไม้ผลทั้งสองอย่าง

โสวณฺณปาเท ปลฺลงฺเก มุทุเก โคนกตฺถเต (๑)

นิสินฺนํ เทวราชํว อุปติฏฺฐนฺติ อจฺฉรา.

เทพอัปสรทั้งหลายพากันมาบำรุงท่านผู้นั่งบนบัลลังก์เท้าทองคำ

ที่ปูลาดด้วยผ้าขนสัตว์อันอ่อนนุ่ม ดังบำรุงท้าวสักกเทวราช

สพฺพาภรณสญฺฉนฺนา นานามาลาวิภูสิตา

รเมนฺติ ตํ มหิทฺธิกํ วสวตฺตีว โมทสิ.

พวกนางแต่งองค์ด้วยเครื่องประดับทั้งมวล

ประดับด้วยพวงดอกไม้ต่าง ๆ บำเรอท่านผู้มีฤทธิ์มากให้รื่นรมย์

ท่านรื่นเริงบันเทิงใจ ดังท้าววสวัตดีเทวราช

เภริสงฺขมุทิงฺคาหิ วีณาหิ ปณเวหิ จ

รมสิ รติสมฺปนฺโน นจฺจคีเต สุวาทิเต.

ท่านมีความยินดีในการฟ้อนรำ ขับร้อง และประโคมดนตรี

รื่นรมย์อยู่ด้วยกลอง สังข์ ตะโพน พิณ และบัณเฑาะว์

ทิพฺพา เต วิวิธา รูปา ทิพฺพา สทฺทา อโถ รสา

คนฺธา จ เต อธิปฺเปตา โผฏฺฐพฺพา จ มโนรมา.

ท่านมีรูป เสียง กลิ่น รส และโผฏฐัพพะหลายอย่าง

ล้วนเป็นทิพย์ น่ารื่นรมย์ สมความประสงค์

ตสฺมึ วิมาเน ปวเร เทวปุตฺโต มหปฺปโภ

อภิโรจสิ วณฺเณน อุทยนฺโตว ภาณุมา.

ในวิมานอันประเสริฐนั้น ท่านเป็นเทพบุตรผู้มีรัศมีรุ่งเรืองมาก

มีผิวพรรณรุ่งโรจน์ยิ่ง ดังพระอาทิตย์กำลังอุทัย

ทานสฺส เต อิทํ ผลํ อโถ สีลสฺส วา ปน

อโถ อญฺชลิกมฺมสฺส ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโตติ.

นี้เป็นผลของทาน หรือศีล หรือการกราบไหว้ของท่าน

อาตมาถามแล้ว ท่านโปรดบอกผลกรรมนั้นแก่อาตมาเถิด

โส เทวปุตฺโต อตฺตมโน โมคฺคลฺลาเนน ปุจฺฉิโต

ฯเปฯ ยสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลํ.

เทพบุตรนั้นดีใจที่พระมหาโมคคัลลานเถระถาม

จึงตอบปัญหาผลกรรมไปตามที่พระเถระถามว่า

อหํ กปิลวตฺถุสฺมึ สากิยานํ ปุรุตฺตเม

สุทฺโธทนสฺส ปุตฺตสฺส กณฺฐโก สหโช อหํ.

ข้าพเจ้าคือพญาม้ากัณฐกะ เป็นสหชาต กับพระราชโอรสของ

พระเจ้าสุทโธทนะในกรุงกบิลพัสดุ์ราชธานีที่อุดมของกษัตริย์ศากยวงศ์

ยทา โส อฑฺฒรตฺตายํ สมฺโพธาย อภินิกฺขมิ

โส มํ มุทูหิ ปาณีหิ ชาลิตมฺพนเขหิ จ. (๑)

คราวเมื่อพระราชโอรสพระองค์นั้นเสด็จออก

เพื่อพระโพธิญาณในเวลาเที่ยงคืน

พระองค์ทรงใช้ฝ่าพระหัตถ์ที่อ่อนนุ่ม มีพระนขาที่แดงปลั่ง

สฏฺฐึ อาโกฏยิตฺวาน วห สมฺมาติ จพฺรวิ.

อหํ โลกํ ตารยิสฺสํ ปตฺโต สมฺโพธิมุตฺตมํ.

กระตุ้นข้าพเจ้า และได้รับสั่งว่า

พาไปซิ สหาย เราบรรลุพระสัมมาสัมโพธิญาณอันสูงสุดแล้ว

จักช่วยสัตว์โลกให้ข้ามโอฆสงสาร

ตํ เม คิรํ สุณนฺตสฺส หาโส เม วิปุโล อหุ

อุทคฺคจิตฺโต สุมโน อภิสีสึ (๑) ตทา อหํ.

เมื่อข้าพเจ้าฟังพระดำรัสนั้น มีความหรรษาร่าเริงมาก

คราวนั้นข้าพเจ้ามีใจยินดีเบิกบานรับพระดำรัส

อภิรูฬฺหญฺจ มํ ญตฺวา สากฺยปุตฺตํ มหายสํ

อุทคฺคจิตฺโต มุทิโต วหิสฺสํ ปุริสุตฺตมํ.

พอรู้ว่าพระศากยบุตรผู้ทรงยศใหญ่ประทับนั่งบนหลังข้าพเจ้าแล้ว

ข้าพเจ้าก็บันเทิงเบิกบานใจได้นำเสด็จพระมหาบุรุษออกไป

ปเรสํ วิชิตํ คนฺตฺวา อุคฺคตสฺมึ ทิวงฺกเร (๑)

มมํ ฉนฺนญฺจ โอหาย อนเปกฺโข โส อปกฺกมิ.

ถึงแคว้นของกษัตริย์เหล่าอื่น เมื่อพระอาทิตย์ขึ้น

พระมหาบุรุษนั้นก็ทรงละข้าพเจ้าและฉันนะอำมาตย์ไว้

มิได้ทรงอาลัย แล้วเสด็จหลีกไป

ตสฺส ตมฺพนเข ปาเท ชิวฺหาย ปริเลหิสํ

คจฺฉนฺตญฺจ มหาวีรํ รุทมาโน อุทิกฺขิสํ.

ข้าพเจ้าได้เลียพระบาททั้งสองซึ่งมีพระนขาแดงของพระองค์

และได้ร้องไห้มองดูพระมหาวีระผู้กำลังเสด็จไป

อทสฺสเนนหํ ตสฺส สากฺยปุตฺตสฺส สิรีมโต

อลตฺถํ ครุกาพาธํ ขิปฺปํ เม มรณํ อหุ.

เพราะไม่ได้พบเห็นพระศากยบุตรผู้ทรงสิริพระองค์นั้น

ข้าพเจ้าจึงป่วยหนักแล้วตายอย่างฉับพลัน

ตสฺเสว อานุภาเวน วิมานํ อาวสามิทํ

สพฺพกามคุณูเปตํ ทิพฺพํ เทวปุรมฺหิ จ.

ด้วยอานุภาพแห่งบุญที่ประกอบด้วยความเลื่อมใสนั้นแหละ

ข้าพเจ้าจึงมาอยู่ครอบครองวิมานนี้

ซึ่งประกอบด้วยกามคุณทิพย์ทุกอย่าง ในเทพบุรีนี้เอง

ยญฺจ เม อหุวา หาโส สทฺทํ สุตฺวาน โพธิยา

เตเนว กุสลมูเลน ผุสิสฺสํ อาสวกฺขยํ.

อนึ่ง เพราะมีความยินดีที่ได้ฟังข่าวการบรรลุพระโพธิญาณ

เพราะมีกุศลเป็นมูลเหตุนั้นนั้นแหละ

ข้าพเจ้าก็จักบรรลุความสิ้นอาสวะได้

สเจ หิ ภนฺเต คจฺเฉยฺยาสิ สตฺถุ พุทฺธสฺส สนฺติเก

มมาปิ ตํ วจเนน สิรสา วชฺชาสิ วนฺทนํ.

ท่านผู้เจริญ ถ้าพระคุณเจ้าจะพึงไป

สำนักพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้า

ขอพระคุณเจ้าช่วยกราบทูลพระองค์ถึงการถวายอภิวาท

ด้วยเศียรเกล้าตามคำของข้าพเจ้าด้วยเถิด

อหมฺปิ ทฏฺฐุํ คจฺฉิสฺสํ ชินํ อปฺปฏิปุคฺคลํ

ทุลฺลภํ ทสฺสนํ โหติ โลกนาถาน ตาทินนฺติ.

แม้ข้าพเจ้าก็จักไปเฝ้าพระชินเจ้าซึ่งหาบุคคลอื่นเปรียบมิได้

เพราะว่าการได้เห็นพระโลกนาถผู้คงที่หาได้ยาก

(พระสังคีติกาจารย์ได้รจนาคาถาไว้ ๒ คาถา ดังนี้ว่า)

โส จ กตญฺญู กตเวที สตฺถารํ อุปสงฺกมิ

สุตฺวา คิรํ จกฺขุมโต ธมฺมจกฺขุํ วิโสธยิ.

กัณฐกเทพบุตรนั้นเป็นผู้กตัญญูกตเวที เข้าไปเฝ้าพระศาสดา

ฟังพระดำรัสของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้มีพระจักษุ

แล้วชำระธรรมจักษุให้บริสุทธิ์

วิโสธยิตฺวา ทิฏฺฐิคตํ วิจิกิจฺฉํ (๑) วตานิ จ

วนฺทิตฺวา สตฺถุโน ปาเท ตตฺเถวนฺตรธายถาติ.

กณฺฐกวิมานํ (๒) สตฺตมํ.

ครั้นชำระทิฏฐิ วิจิกิจฉา และสีลัพพตปรามาสให้บริสุทธิ์แล้ว

ถวายอภิวาทพระยุคลบาทพระศาสดาแล้วหายไป ณ ที่นั้นนั่นเอง

กัณฐกวิมานที่ ๗ จบ