๗. กัณฐกวิมาน เล่ม ๒๖

ข้าพเจ้าเป็นผู้ที่พระคุณเจ้าอนุเคราะห์แล้วอย่างยิ่งข้าพเจ้า ขอนมัสการพระคุณเจ้าด้วยความกตัญญู

[๑๑๖๙] มุนีอื่นในโลกพร้อมทั้งเทวโลก มารโลกที่เป็นผู้อนุเคราะห์ ยิ่งกว่าพระคุณเจ้ามิได้มี ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้า เป็นผู้ที่พระคุณเจ้าอนุเคราะห์แล้วอย่างยิ่ง ข้าพเจ้าขอนมัสการพระคุณเจ้าด้วยความกตัญญู[๑๑๗๐] มุนีอื่นในโลกนี้หรือในโลกหน้าที่เป็นผู้อนุเคราะห์ยิ่งกว่า พระคุณเจ้ามิได้มี ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าเป็นผู้ที่พระคุณเจ้าอนุเคราะห์แล้วอย่างยิ่ง ข้าพเจ้าขอนมัสการ พระคุณเจ้าด้วยความกตัญญู

จบ โคปาลวิมานที่๖

๗. กัณฐกวิมาน

ว่าด้วยผลบุญที่ทำให้ไปเกิดในกัณฐกวิมาน

(พระมหาโมคคัลลานเถระถามเทพบุตรองค์หนี่งว่า)

{๘๑}[๑๑๗๑] ดวงจันทร์ในวันเพ็ญที่รายล้อมด้วยหมู่ดาวนักษัตร เป็นใหญ่กว่าหมู่ดาว มีรูปกระต่าย ย่อมหมุนเวียนไปโดยรอบฉันใด

[๑๑๗๒] วิมานของท่านนี้ก็มีอุปมาฉันนั้น ยอดเยี่ยมอยู่ในเทพบุรี ไพโรจน์ยิ่งด้วยรัศมี ดุจดวงอาทิตย์ที่อุทัยมาฉะนั้น

[๑๑๗๓] พื้นวิมานของท่านน่ารื่นรมย์ใจ วิจิตรด้วยแก้วไพฑูรย์ทอง แก้วผลึก รูปิยะ มรกต มุกดา และแก้วทับทิม

[๑๑๗๔] ลาดด้วยแก้วไพฑูรย์ เรือนยอดทั้งหลายของท่าน งาม น่ารื่นรมย์ ปราสาทของท่านถูกเนรมิตไว้ดีแล้ว

[๑๑๗๕] อนึ่ง สระโบกขรณีของท่านเป็นสถานน่ารื่นรมย์ กว้างขวาง ฝูงมัจฉาชาติเสพอาศัยอยู่แล้ว มีน้ำใสสะอาด ลาดพื้น ไว้ด้วยทรายทอง[๑๑๗๖] ดาดาษด้วยปทุมชาตินานาชนิด เป็นที่รวมแห่งบัวขาบ ครั้นต้องลมรำเพยพัด ก็ส่งกลิ่นหอมพุ่งขจรไปน่าชื่นใจ[๑๑๗๗] ที่สองข้างแห่งสระโบกขรณีของท่านนั้นมีพุ่มไม้ที่ถูกเนรมิต ไว้เป็นอย่างดี ประกอบด้วยหมู่ไม้ดอกและไม้ผล ทั้งสองอย่าง[๑๑๗๘] หมู่นางเทพอัปสรบำรุงบำเรอท่านผู้นั่งบนบัลลังก์เชิงทอง อ่อนนุ่ม อันลาดแล้วด้วยผ้าโกเชาว์ เหมือนบำรุง ท้าวสักกเทวราช[๑๑๗๙] เทพอัปสรเหล่านั้นปกคลุมร่างด้วยสรรพาภรณ์ ตกแต่ง ด้วยดอกไม้ชนิดต่าง ๆ ทำให้ท่านรื่นรมย์ใจ ท่านก็บันเทิง ใจอยู่ดุจท้าววสวัตดีเทวราช[๑๑๘๐] ท่านสมบูรณ์ด้วยความยินดีในการฟ้อนรำ ขับร้อง และ การประโคม รื่นเริงด้วยกลอง สังข์ ตะโพน พิณ และ บัณเฑาะว์[๑๑๘๑] รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ที่เป็นทิพย์ น่ารื่นรมย์ใจ ก็มีอยู่พร้อมตามที่ท่านประสงค์

[๑๑๘๒] ท่านรุ่งเรืองยิ่งกว่าเหล่าเทพบุตรผู้มีรัศมีรุ่งเรืองในวิมาน อันประเสริฐนั้น ดุจดวงอาทิตย์ที่อุทัยมาฉะนั้น

[๑๑๘๓] นี้เป็นผลแท่งทาน ศีล หรืออัญชลีกรรมของท่าน อาตมภาพ ถามแล้ว ขอท่านจงบอก นี้เป็นผลแห่งกรรมอะไร

[๑๑๘๔] เทพบุตรนั้นถูกพระโมคคัลลานเถระถามแล้ว มีใจยินดี ได้พยากรณ์ปัญหาแห่งผลกรรมที่ถูกถามนั้นว่า

[๑๑๘๕] ข้าพเจ้าเป็นพญาม้าชื่อกัณฐกะ เป็นสหชาติกับพระโอรสของพระเจ้าสุทโธทนะ ผู้เป็นใหญ่กว่าเจ้าศากยะ ทั้งหลายในพระนครกบิลพัสดุ์[๑๑๘๖] เมื่อพระราชโอรสนั้นเสด็จออกมหาภิเนษกรมณ์ในมัชฌิม ยามเพื่อความตรัสรู้ พระองค์ใช้ฝ่าพระหัตถ์ที่อ่อนนุ่ม และมีเล็บแดงสุกใส[๑๑๘๗] ตบตะโพกข้าพเจ้าเบา ๆ แล้วตรัสกะข้าพเจ้าว่า ‘จงพาฉันไปเถิด สหาย ฉันได้บรรลุพระโพธิญาณอันอุดมแล้ว จักขนสัตวโลกให้ข้ามพ้นจากห้วงมหรรณพคือสงสาร,[๑๑๘๘] เมื่อข้าพเจ้าฟังพระดำรัสนั้นแล้วได้มีความยินดีเป็นอย่างมาก ข้าพเจ้ามีใจเพื่องฟู ดีใจ ได้รับพระดำรัสของท่านโดยเคารพ[๑๑๘๙] ครั้นข้าพเจ้ารู้ว่าพระมหาบุรุษผู้เป็นพระโอรสแห่งศากยราช ผู้เรืองยศ ประทับนั่งบนหลังของข้าพเจ้า แล้วก็มีใจเพื่องฟู บันเทิงใจนำพระมหาบุรุษออกไปจากพระนคร

[๑๑๙๐] ไปจนถึงแว่นแคว้นของกษัตริย์เหล่าอื่น เมื่อดวงอาทิตย์ขึ้นแล้ว พระมหาบุรุษได้ทิ้งข้าพเจ้ากับฉันนอำมาตย์ไว้ แล้วเสด็จหลีกไปอย่างไม่อาลัยไยดี[๑๑๙๑] ข้าพเจ้าได้เลียพระยุคลบาทซึ่งมีเล็บแดงเรื่อของพระองค์ร้องไห้ จ้องดูพระลูกเจ้าผู้มีความเพียรอันยิ่งใหญ่เสด็จไปอยู่

[๑๑๙๒] ข้าพเจ้าได้รับความเจ็บป่วยอย่างหนัก เพราะมิได้เห็นพระ มหาบุรุษศากโยรสผู้มีพระสิริพระองค์นั้น ความตายจึงได้มีแก่ข้าพเจ้าโดยพลัน[๑๑๙๓] ด้วยอานุภาพแห่งปีติและโสมนัสนั้น ข้าพเจ้าจึงได้มา อยู่ยังวิมานนี้ ซึ่งประกอบด้วยกามคุณ เป็นทิพยวิมาน อยู่ในเทพบุรีฉะนั้น[๑๑๙๔] ความยินดีได้เกิดมีแก่ข้าพเจ้าเพราะได้ฟังเสียงว่าพระโพธิญาณ เพราะกุศลมูลนั้นแล ข้าพเจ้าคงจักได้บรรลุความสิ้นอาสวะแน่นอน[๑๑๙๕] ข้าแต่พระคุณเจ้าผู้เจริญ ถ้าพระคุณเจ้าได้ไปที่สำนักของพระพุทธเจ้าผู้ศาสดาไซร้ ขอพระคุณเจ้าจงทูลถึง การถวายบังคมด้วยเศียรเกล้ากะพระองค์ตามคำของข้าพเจ้าด้วย[๑๑๙๖] แม้ข้าพเจ้าก็จักไปเฝ้าพระชินเจ้าผู้หาบุคคลอื่นเปรียบมิได้ การได้เห็นพระโลกนาถเจ้าผู้คงที่หาได้ยาก

(พระสังคีติกาจารย์ได้รจนาคาถาเพิ่มเติมไว้ ๒ คาถา ความว่า)

[๑๑๙๗] ก็กัณฐกเทพบุตรผู้กตัญญูกตเวทีนั้นได้เข้าเฝ้าพระศาสดา ฟังพระดำรัสของพระศาสดาผู้มีพระจักษุแล้ว ได้บรรลุธรรมจักษุแล้ว[๑๑๙๘] ได้ชำระทิฏฐิ วิจิกิจฉา และลีสัพพตปรามาสของตน ให้บริสุทธิ์ถวายบังคมพระยุคลบาทของพระศาสดาแล้ว อันตรธานไปในที่นั้นนั้นเอง

จบ กัณฐกวิมานที่ ๗

๘. อเนกวัณณวิมาน

ว่าด้วยผลบุญที่ทำให้ไปเกิดในอเนกวัณณวิมาน

(พระมหาโมคคัลลานเถระถามเทพบุตรองค์หนึ่งว่า)

{๘๒}[๑๑๙๙] ท่านมีหมู่นางเทพอัปสรแวดล้อม ขึ้นสู่วิมานอันมีรัศมีต่าง ๆ เป็นที่ระงับความกระวนกระวายและความเศร้าโศก มีรูปวิจิตรแบบต่าง ๆ บันเทิงอยู่ดุจท้าวสุนิมมิตเทวราช

[๑๒๐๐] ผู้ที่เสมอเหมือนท่านเป็นไม่มี ผู้ที่ยิ่งกว่าท่านด้วยยศ ด้วยบุญ และด้วยฤทธิ์จะมีที่ไหน ทวยเทพทั้งปวงและ เหล่าเทพชั้นไตรทศก็พากันมาชุมนุมไหว้ท่านกัน เหมือนมนุษย์และเทวดาไหว้ดวงจันทร์ฉะนั้น และนางเทพ อัปสรเหล่านี้ก็พากันมาฟ้อนรำขับร้องอยู่โดยรอบท่าน ให้ท่านเบิกบานใจ[๑๒๐๑] ท่านถึงความเป็นเทวดาผู้มีฤทธิ์มีอานุภาพมาก เมื่อครั้งท่านเกิดเป็นมนุษย์ได้ทำบุญอะไรไว้ท่านมีอานุภาพรุ่งเรือง อย่างนี้ และรัศมีกายของท่านสว่างไสวไปทั่วทุกทิศ เพราะบุญอะไร

[๑๒๐๒] เทพบุตรนั้นถูกพระโมคคัลลานเถระถามแล้ว มีใจยินดี ได้พยากรณ์ปัญหาแห่งผลกรรมที่ถูกถามนั้นว่า

[๑๒๐๓] ข้าแต่ท่านผู้เจริญ เมื่อชาติก่อน ข้าพเจ้าเป็นสาวกของพระชินเจ้าทรงพระนามว่าสุเมธ เป็นปุถุชน ยังไม่ได้ตรัสรู้มรรคผล บวชอยู่ ๗ พรรษา

[๑๒๐๔] เมื่อพระสุเมธชินเจ้าผู้ทรงเป็นพระศาสดา ผู้ทรงข้ามโอฆะได้แล้ว ผู้มั่นคง เสด็จปรินิพพานแล้ว ข้าพเจ้านั้น