๑๐. เสริสสกวิมาน เล่ม ๒๖

๑๐ สุโณถ ยกฺขสฺส จ วาณิชาน จ

สมาคโม ยตฺถ ตทา อโหสิ

ยถา กถํ อิตรีตเรน จาปิ

สุภาสิตํ ตญฺจ สุณาถ สพฺเพ

โย โส อหุ ราชา ปายาสิ นาม

ภุมฺมานํ สหพฺยคโต ยสสฺสี

โส โมทมาโน ว สเก วิมาเน

อมานุโส มานุเส อชฺฌภาสีติ ฯ

สงฺเก ๑ อรญฺเญ อมนุสฺสฐาเน

กนฺตาเร อปฺโปทเก อปฺปภกฺเข

สุทุคฺคเม วนปถสฺส ๒ มชฺเฌ

วงฺกมฺภยา นฏฺฐมนา มนุสฺสา

นยิธ ผลา มูลมยา จ สนฺติ

อุปาทานํ นตฺถิ กุโตธ ภิกฺขา

อญฺญตฺร ปํสูหิ จ วาลุกาหิ จ

ตตฺตาหิ อุณฺหาหิ จ ทารุณาหิ

อุชฺชงฺคลํ ตตฺตมิทํ ๑ กปาลํ

อนายสํ ปรโลเกน ตุลฺยํ

ลุทฺทานมาวาสมิทํ ปุราณํ

ภูมิปฺปเทโส อภิลตฺตรูโป

อถ ตุเมฺห เกน นุ วณฺเณน

กิมาสมานา ๒ อิมํ ปเทสํ หิ

อนุปวิฏฺฐา สหสา สเมจฺจ

โลภา ภยา อถ วา สมฺปมูฬฺหาติ ฯ

มคเธสุ องฺเคสุ จ สตฺถวาหา

อาโรปิยมฺห ๓ ปณิยํ ปหูตํ

เต ยามเส สินฺธุโสวีรภูมึ

ธนตฺถิกา อุทยํ ปตฺถยานา

ทิวา ปิปาสํนธิวาสยนฺตา

โยคฺคานุกมฺปญฺจ ๔ สเมกฺขมานา

เอเตน เวเคน อายาม สพฺเพ

รตฺตึ มคฺคํ ปฏิปนฺนา วิกาเล

เต ทุปฺปยาตา อปรทฺธมคฺคา

อนฺธากุลา วิปฺปนฏฺฐา อรญฺเญ

สุทุคฺคเม วนปถสฺส ๑ มชฺเฌ

ทิสํ น ชานาม ปมูฬฺหจิตฺตา

อิทญฺจ ทิสฺวาน อทิฏฺฐปุพฺพํ

วิมานเสฏฺฐญฺจ ตุวญฺจ ยกฺข

ตตุตฺตรึ ชีวิตมาสึสนา

ทิสฺวา ปตีตา สุมนา อุทคฺคาติ ฯ

ปารํ สมุทฺทสฺส อิมญฺจ วนํ ๒

เวตฺตํ ปรํ ๓ สกุปถญฺจ มคฺคํ

นทิโย ปน ปพฺพตานญฺจ ทุคฺคา

ปุถุ ทิสา คจฺฉถ โภคเหตุ

ปกฺขนฺทิยาน วิชิตํ ปเรสํ

เวรชฺชเก มานุเส เปกฺขมานา

ยํ โว สุตํ อถ วาปิ ทิฏฺฐํ

อจฺเฉรกํ ตํ โว สุโณม ตาตาติ ฯ

อิโตปิ อจฺเฉรตรํ กุมาร

น โน สุตํ วา อถ วาปิ ทิฏฺฐํ

อตีตมานุสฺสกเมว สพฺพํ

ทิสฺวาน ตปฺปาม อโนมวณฺณํ

เวหาสยํ โปกฺขรญฺโญ สวนฺติ

ปหูตมาลฺยา พหุปุณฺฑรีกา

ทุมา จ เต นิจฺจผลูปปนฺนา

อตีว คนฺธา สุรภี ปวายนฺติ

เวฬุริยตฺถมฺภา สตมุสฺสิตาเส

สิลปฺปวาฬสฺส จ อายตํสา

มสารคลฺลา สหโลหิตกา

ถมฺภา อิเม โชติรสามยาเส

สหสฺสตฺถมฺภํ อตุลานุภาวํ

เตสุปฺปริ สาธุมิทํ วิมานํ

รตนนฺตรํ ๑ กญฺจนเวทิมิสฺสํ

ตปนียปฏฺเฏหิ จ สาธุ ฉนฺนํ

ชมฺโพนทุตฺตมิทํ สุมฏฺโฐ

ปาสาทโสปาณผลูปปนฺโน

ทโฬฺห จ วคฺคู จ สุสงฺคโต จ

อตีว นิชฺฌานขโม มนุญฺโญ

รตนนฺตรสฺมึ ๒ พหุ อนฺนปานํ

ปริวาริโต อจฺฉราสงฺคเณนภ

มุรชอาลมฺพรตุริยสงฺฆุฏฺโฐ

อภิวนฺทิโตสิ ถูติวนฺทนาย

โส โมทสิ นาริคณปฺปโพธโน

วิมานปาสาทวเร มโนรเม

อจินฺติโย สพฺพคุณูปปนฺโน

ราชา ยถา เวสฺสวโณ นลินฺยา ๑

เทโว นุ อาสิ อุท วาสิ ยกฺโข

อุทาหุ เทวินฺโท มนุสฺสภูโต

ปุจฺฉนฺติ ตํ วาณิชสตฺถวาหา

อาจิกฺข โก นาม ตุวํสิ ยกฺโขติ ฯ

เสริสฺสโก นาม อหมฺหิ ยกฺโข

กนฺตาริโย วนปถมฺหิ ๒ คุตฺโต

อิมํ ปเทสํ อภิปาลยามิ

วจนกโร เวสฺสวณสฺส รญฺโญติ ฯ

อธิจฺจลทฺธํ ปริณามชนฺเต

สยํ กตํ อุทาหุ เทเวหิ ทินฺนํ

ปุจฺฉนฺติ ตํ วาณิชสตฺถวาหา

กถํ ตยา ลทฺธมิทํ มนุญฺญํ

นาธิจฺจลทฺธํ น ปริณามชนฺเต ๓

น สยํ กตํ น หิ เทเวหิ ทินฺนํ

สเกหิ กมฺเมหิ อปาปเกหิ

ปุญฺเญหิ เม ลทฺธมิทํ มนุญฺญํ

กึ เต วตํ กึ ปน พฺรหฺมจริยํ

กิสฺส สุจิณฺณสฺส อยํ วิปาโก

ปุจฺฉนฺติ ตํ วาณิชสตฺถวาหา

กถํ ตยา ลทฺธมิทํ วิมานํ

มม ปายาสีติ อหุ สมญฺญา

รชฺชํ ยทา การยึ โกสลานํ

นตฺถิ กุทิฏฺฐิ กทริโย ปาปธมฺโม

อุจฺเฉทวาที จ ตทา อโหสึ

สมโณ จ โข อาสิ กุมารกสฺสโป

พหุสฺสุโต จิตฺตกถี อุฬาโร

โส เม ตทา ธมฺมกถํ อกาสิ

ทิฏฺฐิวิสูกานิ วิโนทยิ เม

ตาหํ ตสฺส ธมฺมกถํ สุณิตฺวา

อุปาสกตฺตํ ปฏิเวทยิสฺสํ

ปาณาติปาตา วิรโต อโหสึ

โลเก อทินฺนํ ปริวชฺชยิสฺสํ

อมชฺชโป โน จ มุสา อภาณึ

สเกน ทาเรน จ โหมิ ตุฏฺโฐ

ตํ เม วตํ ตํ ปน พฺรหฺมจริยํ

ตสฺส สุจิณฺณสฺส อยํ วิปาโก

เตเหว กมฺเมหิ อปาปเกหิ

ปุญฺเญหิ เม ลทฺธมิทํ วิมานํ

สจฺจํ กิราหํสุ นรา สปญฺญา

อนญฺญถา วจนํ ปณฺฑิตานํ

ยหึ ยหึ คจฺฉติ ปุญฺญกมฺโม

ตหึ ตหึ โมทติ กามกามี ๑

ยหึ ยหึ โสกปริทฺทโว จ

วโธ จ พนฺโธ จ ปริกฺกิเลโส

ตหึ ตหึ คจฺฉติ ปาปกมฺโม

น มุจฺจติ ทุคฺคติยา กทาจิ

สมฺมูฬฺหรูโป ว ชโน อโหสิ

อสฺมึ มุหุตฺเต กลลีกโต จ

ชนสฺสิมสฺส ตุยฺหญฺจ กุมาร

อปจฺจโย เกน นุ โข อโหสิ

อิเม [๒] สิริสปวนา [๓] ตาตา

ทิพฺพา [๔] คนฺธา สุรภี ปวนฺติ

เต สมฺปวายนฺติ อิทํ วิมานํ

ทิวา จ รตฺโต จ ตมํ นิหนฺตฺวา ๑

อิเมสญฺจ โข วสฺสสตจฺจเยน

สิปาฏิกา ผลนฺติ เอกเมกา

มานุสฺสกํ วสฺสสตํ อตีตํ

ยทคฺเค กายมฺหิ อิธูปปนฺโน

ทิพฺพานหํ วสฺสสตานิ ปญฺจ

อสฺมึ วิมานมฺหิ ฐตฺวาน ตาตา

อายุกฺขยา ปุญฺญกฺขยา จวิสฺสํ

เตเนว โสเกน ปมุจฺฉิโตสฺมิ

กถํ นุ โสเจยฺย ตถาวิโธ โส

ลทฺธา วิมานํ อตุลํ จิรายํ

เย จาปิ โข อิตฺตรํ อุปปนฺโน

เย นูน โสเจยฺย ปริตฺตปุญฺญาติ ฯ

อนุจฺฉวึ โอวทิยญฺจ เม ตํ

ยํ มํ ตุเมฺห เปยฺยวาจํ วเทถ

ตุเมฺหว โข ตาต มยานุคุตฺตา

เยนิจฺฉกํ เตน ปเลถ โสตฺถินฺติ ฯ

คนฺตฺวา มยํ สินฺธุโสวีรภูมึ

ธนตฺถิกา อุทฺทยปตฺถยานา

ยถา ปโยคา ปริปุณฺณจาคา

กาหาม เสริสฺส มหํ อุฬารนฺติ ฯ

มา เหว เสริสฺส มหํ อกตฺถ

สพฺพญฺจ โว ภวิสฺสติ ยํ วเทถ

ปาปานิ กมฺมานิ วิวชฺชยาถ

ธมฺมานุโยคญฺจ อธิฏฺฐหาถาติ ฯ

อุปาสโก อตฺถิ อิมมฺหิ สงฺเฆ

พหุสฺสุโต สีลวตูปปนฺโน

สทฺโธ จ จาคี จ สุเปสโล จ

วิจกฺขโณ สนฺตุสิโต มุตีมา

สญฺชานมาโน น มุสา ภเณยฺย

ปรูปฆาตาย น เจตเยยฺย

เวภูติกํ ปิสุณํ โน กเรยฺย

สณฺหญฺจ วาจํ สขิลํ ภเณยฺย

สคารโว สปฺปติสฺโส วินีโต

อปาปโก อธิสีเล วิสุทฺโธ

โส มาตรํ ปิตรญฺจาปิ ชนฺตุ

ธมฺเมน โปเสติ อริยวุตฺติ

มญฺเญ โส มาตาปิตูนํ หิ การณา

โภคานิ ปริเยสติ น อตฺตเหตุ

มาตาปิตูนญฺจ โย อจฺจเยน

เนกฺขมฺมโปโณ จริสฺสติ พฺรหฺมจริยํ

อุชู อวงฺโก อสโฐ อมาโย

น เลสกปฺเปน จ โวหเรยฺย

โส ตาทิโส สุกตกมฺมการี

ธมฺเม ฐิโต กินฺติ ลเภถ ทุกฺขํ

ตํการณา ๑ ปาตุกโตมฺหิ อตฺตนา

ตสฺมา จ มํ ปสฺสถ วาณิชา เส

อญฺญตฺร เต น หิ ภสฺมิ ภเวถ

อทฺธากุลา ๒ วิปฺปนฏฺฐา อรญฺเญ

ตํ ขิปฺปมาเนน ลหุํ ปเรน

สุโข หเว สปฺปุริเสน สงฺคโมติ ฯ

กินฺนาม โส กิญฺจ กโรติ กมฺมํ

กึ นามเธยฺยํ กึ ปน ตสฺส โคตฺตํ

มยมฺปิ มํ ทฏฺฐุกามมฺห ยกฺข

ยสฺสานุกมฺปาย อิธาคโตสิ

ลาภา หิ ตสฺส ยสฺส ตุวํ ปิเหสีติ ฯ

โย กปฺปโก สมฺภวนามเธยฺโย

อุปาสโก โกจฺฉภณฺฑูปชีวี

ชานาถ นํ ตุมฺหากํ เปสิโย โส

มา จ โข นํ หีฬิตฺถ สุเปสโล โสติ ฯ

ชานามเส ยํ ตฺวํ วเทสิ ยกฺข

น โข ตํ ชานามเส เอทิโสติ

มยมฺปิ นํ ปูชยิสฺสาม ยกฺข

สุตฺวาน ตุยฺหํ วจนํ อุฬารนฺติ ฯ

เย เกจิมสฺมึ สพฺเพ มนุสฺสา

ทหรา มหนฺตา อถ วาปิ มชฺฌิมา

สพฺเพว เต อาลภนฺตุ วิมานํ

ปสฺสนฺตุ ปุญฺญานํ ผลํ กทริยาติ ฯ

เต ตตฺถ สพฺเพว อหํ ปุเรติ

ตํ กปฺปกํ ตตฺถ ปุรกฺขิตฺวา

สพฺเพว เต อาลภึสุ ๑ วิมานํ

มสกฺกสารํ วิย วาสวสฺส

เต ตตฺถ สพฺเพว อหํ ปุเรติ

อุปาสกตฺตํ ปฏิเทสยึสุ ๒

ปาณาติปาตา วิรตา อเหสุํ

โลเก อทินฺนํ ปริวชฺชยึสุ

อมชฺชปา โน จ มุสา ภณึสุ

สเกน ทาเรน อเหสุํ ตุฏฺฐา

เต ตตฺถ สพฺเพว อหํ ปุเรติ

อุปาสกตฺตํ ปฏิเทสยิตฺวา

ปกฺกามิ สตฺถา อนุโมทมาโน

ยกฺขิทฺธิยา อนุมโต ปุนปฺปุนํ

คนฺตฺวาน เต สินฺธุโสวีรภูมึ

ธนตฺถิกา อุทฺทยํ ปตฺถยานา

ยถา ปโยคา ปริปุณฺณลาภา

ปจฺจาคมม ปาตลิปุตฺตมกฺขตํ

คนฺตฺวาน เต สํ ฆรํ โสตฺถิวนฺโต

ปุตฺเตหิ ทาเรหิ สมงฺคิภูตา

อานนฺทจิตฺตา สุมนา ปตีตา

อกํสุ เสริสฺส มหํ อุฬารํ

เสริสฺสกํ ปริเวณํ มาปยึสุ

เอตาทิสา สปฺปุริสาน เสวนา

มหิทฺธิยา ธมฺมคุณาน เสวนา

เอกสฺส อตฺถาย อุปาสกสฺส

สพฺเพว สตฺตา สุขิตา อเหสุนฺติ ฯ

เสริสฺสกวิมานํ ทสมํ ฯ

๑ ม. ยุ. วงฺเก ฯ ๒ ม. ยุ. วณฺณุปถสฺส ... ฯ

๑ ม. ตตฺตมิว ฯ ๒ ยุ. กาย อาสึสนาย ฯ ๓ ม. อาโรปยิตฺวา ฯ ๔ ม.

โยคฺคานุกมฺมญฺจ ฯ

๑ ยุ. วณฺณุปถสฺส ฯ ๒ ยุ. วณฺณณ ฯ ๓ ยุ. เวตฺตาจรํ ฯ

๑ ยุ. รตนตฺตรํ ฯ ๒ ยุ. รตนตฺตรสฺมึ ฯ

๑ ม. นลินฺทา ฯ ๒ ยุ. วณฺณุปถมฺหิ ฯ ๓ โป. ม. ยุ. ปริณามชมฺเม ฯ

๑ โป. ยุ. กามกามิ ฯ ๒ ยุ. ปิสทฺโท ทิสฺสติ ฯ ๓-๔ ยุ. จสทฺโท ทิสฺสติ ฯ

๑ ม. ยุ. นิหนฺตา ฯ

๑ ยุ. การุณา ฯ ๒ ยุ. อนฺธากุลา ฯ

๑ ยุ. อาลมฺพึสุ ฯ ๒ โป. ยุ. ปฏิเทสยิตฺวา ฯ

ท่านพระควัมปติกล่าวว่า

ขอท่านทั้งหลายจงฟังคำเทวดา และพวกพ่อค้ามาพบกัน ในเวลาที่พวกพ่อค้าหลงทางในทะเลทราย อนึ่ง ถ้อยคำที่พวกเทวดาและพวกพ่อค้าโต้ตอบกัน ฉันใด ขอท่านทั้งหลายจงฟังคำนั่น ฉันนั้นเถิด ยังมีพระราชาทรงพระนามว่าปายาสิ มียศ ถึงความเป็นสหายของภุมมเทวดาบันเทิงอยู่ในวิมานของตนเป็นเทวดาแต่ได้มาปราศรัยกับพวกมนุษย์.

เสริสสกเทพบุตรถามพวกพ่อค้าด้วยคาถาว่า

มนุษย์ทั้งหลายผู้กลัวทางคด หลงทางแล้วมาทำไมในป่าที่น่ารังเกียจ เป็นที่สัญจรไปแห่งอมนุษย์ เป็นที่กันดารไม่มีน้ำ ไม่มีอาหาร เดินไปแสนยาก เป็นท่ามกลางแห่งทะเลทราย ในทะเลทรายนี้ ไม่มีผลไม้ไม่มีเผือกมัน หาเชื้อมิได้ จักมีอาหารแต่ที่ไหน นอกจากฝุ่นและทรายอันร้อนทารุณดังไฟเผา ที่นี้มีภาคพื้นอันแข็ง ร้อนดังแผ่นเหล็กแดงหาความสุขมีได้ เท่ากับนรก สถานที่นี้เป็นที่อยู่ดั้งเดิมของพวกหยาบช้ามีปีศาจเป็นต้น เป็นเหมือนภูมิประเทศถูกสาปแช่งไว้ เออก็พวกท่านหวังประโยชน์อะไร ไม่ทันพิจารณาคุณและโทษ พากันหลงทางเข้ามายังประเทศนี้ เพราะเหตุอะไร เพราะความโลภหรือความกลัวหรือเพราะ

ความหลง.

พวกพ่อค้าตอบว่า

พวกข้าพเจ้าเป็นพ่อค้าเกวียนอยู่ในแคว้นมคธ และแคว้นอังคะ บรรทุกสินค้ามามาก ข้าพเจ้าทั้งหลายมีความต้องการทรัพย์ ปรารถนาอดิเรกลาภเพิ่มพูน จึงพากันไปยังสินธุประเทศและโสวีระประเทศ ข้าพเจ้าทุกคนไม่อาจจะอดกลั้นความกระหายในเวลากลางวัน และหมายจะอนุเคราะห์โคทั้งหลาย จึงได้พากันรีบเดินทางมาในราตรี อันเป็นเวลาค่ำคืนข้าพเจ้าทั้งหลายจึงได้พลัดจากทางไปสู่ทางผิดมืดมนดุจคนบอด หลงเข้าไปในป่าที่ไปได้แสนยาก อันเป็นท่ามกลางทะเลทราย มีจิตงงงวย ไม่อาจกำหนดทิศได้ ดูกรเทพเจ้าผู้ควรบูชา พวกข้าพเจ้าได้เห็นวิมานอันประเสริฐของท่านนี้กับตัวท่าน ซึ่งไม่เคยเห็นมาก่อนจึงหวังว่าจะรอดชีวิตได้ยิ่งกว่าก่อน เพราะเห็นวิมานของท่าน กับตัวท่าน พวกข้าพเจ้ามี

ความดีใจร่าเริง ขนลุกขนพอง.

เสริสสกเทพบุตรกล่าวว่า

ดูกรพ่อค้าทั้งหลาย ท่านทั้งหลายเที่ยวไปสู่ฝั่งทะเลทรายข้างนี้ จดฝั่งทะเลทรายข้างโน้น และไปสู่ทางอันเป็นทางไปยาก ประกอบด้วยเซิงหวายและหลักตอ ข้ามแม่น้ำและภูเขาทั้งหลายไปสู่ทิศต่างๆ เป็นอันมาก เพราะเหตุอยากได้โภคทรัพย์ เมื่อพวกท่านไปสู่แว่นแคว้นของพระราชาเหล่าอื่น ท่านไปเห็นมนุษย์ในต่างประเทศ เราจะขอฟังสิ่งอัศจรรย์ที่ท่านทั้งหลายได้ฟัง หรือได้เห็นแล้ว ในสำนักของท่าน

ทั้งหลายฯ

พวกพ่อค้าตอบว่า

ดูกรกุมาร พวกข้าพเจ้าไม่เคยได้ยินหรือได้เห็นสมบัติมนุษย์ ในประเทศอื่นทั้งหมด ที่น่าอัศจรรย์ยิ่งไปกว่าสมบัติในวิมานของท่านนี้ พวกข้าพเจ้าได้เห็นวิมานของท่าน อันมีรัศมีไม่ทราม อันเลื่อนลอยไปได้ในอากาศ จึงอิ่มใจนัก ในวิมานของท่านนี้ มีทั้งสระโบกขรณี พวงมาลาบัวขาบมากมาย มีหมู่รุกชาติอันเผล็ดดอกออกผลอยู่เป็นนิจนิรันดร ส่งกลิ่นหอมฟุ้งขจรไป ในวิมานนี้ มีเสาแก้วไพฑูรย์สูงร้อยศอก ประดับด้วยแก้วผลึก แก้วประพาฬ บุษราคัม และแก้วมณีมีเหลี่ยมกว้าง มีรัศมีแผ่ซ่านไป วิมานของท่านนี้งามดีมีเสาพันหนึ่ง มีอานุภาพหาที่เปรียบมิได้ เสาเหล่านั้นมีวิมานอันงาม แวดล้อมด้วยกำแพงทอง

ด้วยแก้วต่างๆ มีหลังคาอันมุงแล้วด้วยแก้วต่างๆ ชนิด วิมานของท่านนี้มีแสงแห่งทองชมพูนุท ทอแสงขึ้นในเบื้องบน ประกอบด้วยปราสาท บันไดและแผ่นกระดานอันเกลี้ยง งามดี มั่นคงและทรวดทรงงดงาม สม่ำเสมออันบุญกรรมปรุงดีแล้ว น่าดูน่าชม น่ารื่นรมย์ใจยิ่งนัก ภายในวิมานแก้วนั้น มีข้าวและน้ำอันสมบูรณ์ ท่านเองก็แวดล้อมด้วยหมู่นางเทพอัปสรเสียงกึกก้องด้วยตะโพน เปิงมาง และดุริยางค์เป็นนิจ ท่านเป็นผู้อันหมู่เทพยดานอบนบแล้วด้วยการชมเชย และกราบไหว้ ปลาบปลื้มอยู่ด้วยหมู่เทพนารี บันเทิงใจอยู่ในวิมาน และปราสาทอันประเสริฐน่ารื่นรมย์ใจ มีอานุภาพเป็นอจินไตย ประกอบไปด้วยคุณทั้งปวง ดุจท้าวเวสสุวรรณผู้เป็นใหญ่ ท่านเป็นเทวดาหรือเป็นยักษ์ เป็นท้าวสักกะจอมเทพหรือเป็นมนุษย์ พวกพ่อค้าเกวียนถามท่าน ขอท่านจงบอกว่า

ท่านเป็นเทวดาชื่ออะไร?

เสริสสกเทพบุตรตอบว่า

ข้าพเจ้าเป็นเทวดาชื่อว่าเสริสสกะ เป็นผู้รักษาทางกันดารเป็นเจ้าทะเลทราย ทำตามคำสั่งของท้าวเวสสุวรรณ รักษาประเทศนี้อยู่.

พวกพ่อค้าถามว่า

วิมานนี้ท่านได้ตามความปรารถนา หรือเกิดในกาลบางคราว ท่านทำเองหรือเทวดาทั้งหลายมอบให้ พ่อค้าเกวียนทั้งหลายถามท่าน วิมานอันเป็นที่

ชอบใจนี้ท่านได้มาอย่างไร?

เสริสสกเทพบุตรตอบว่า

วิมานอันเป็นที่ชอบใจนี้ มิใช่ข้าพเจ้าได้ตามความปรารถนา มิใช่เกิดขึ้นในกาลบางคราว ข้าพเจ้ามิได้ทำเอง และเทวดาทั้งหลายก็มิได้มอบให้วิมานอันเป็นที่ชอบใจนี้ ข้าพเจ้าได้มาเพราะบุญกรรมอันดีงามของตน.

พวกพ่อค้าถามว่า

อะไรเป็นวัตรและเป็นพรหมจรรย์ของท่าน นี้เป็นวิบากแห่งบุญอะไรที่ท่านสั่งสมไว้แล้ว พ่อค้าเกวียนทั้งหลาย ถามท่าน วิมานนี้ท่านได้มา

อย่างไร?

เสริสสกเทพบุตรตอบว่า

ข้าพเจ้ามีนามว่าปายาสิ เมื่อครั้งข้าพเจ้าเสวยสมบัติในแคว้นโกศลข้าพเจ้ามีความเห็นผิดว่าไม่มี มีความตระหนี่เหนี่ยวแน่น มีธรรมอันลามกมีปรกติกล่าวว่าขาดสูญ มีสมณะนามว่า กุมารกัสสป เป็นพหูสูตเป็นผู้เลิศในทางมีถ้อยคำอันวิจิตร ครั้งนั้นท่านได้แสดงธรรมกถาแก่ข้าพเจ้า ได้บรรเทาทิฏฐิผิดของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าได้ฟังธรรมกถาของท่านนั้นแล้ว ได้ประกาศตนเป็นอุบาสก งดเว้นจากปาณาติบาต จากอทินนาทาน สันโดษยินดีด้วยภรรยาของตน ไม่พูดเท็จ ไม่ดื่มน้ำเมาข้อนั้นเป็นวัตรและเป็นพรหมจรรย์ของข้าพเจ้า นี้เป็นวิบากแห่งบุญที่ข้าพเจ้าได้สั่งสมไว้ วิมานนี้ข้าพเจ้าได้มาเพราะบุญกรรมอันดีงามนั้น

นั่นแล.

พวกพ่อค้าถามว่า

ได้ยินว่า ถ้อยคำของนรชนผู้มีปัญญา เป็นบัณฑิต ที่ได้พูดไว้เป็นคำจริงไม่กลับกลายเป็นอย่างอื่นว่า บุคคลผู้ทำบุญจะไปในที่ใดๆ ย่อมได้ตามความปรารถนา บันเทิงใจในที่นั้นๆ ความเศร้าโศก ความร่ำไร การเบียดเบียน การจองจำ ความเศร้าหมอง มีอยู่ในที่ใดๆ คนทำบาปย่อมไม่พ้นจากทุคติในกาลไหนๆ ดูกรกุมาร เพราะเหตุใดหนอ ความโทมนัสจึงได้บังเกิดแก่เทวดาผู้เป็นบริวารของท่านนี้และแก่ท่าน ดุจคน

ผู้หลงใหลฟั่นเฟือน และดุจน้ำอันขุ่นในครู่เดียวนี้.

เสริสสกเทพบุตรตอบว่า

แน่ะพ่อทั้งหลาย ป่าไม้ซึกเหล่านี้เป็นทิพย์มีกลิ่นหอมฟุ้งตระหลบไปทั่ววิมานนี้ ใช่แต่เท่านั้น ป่าไม้ซึกนี้ยังกำจัดความมืดได้ทั้งกลางวันและกลางคืน ล่วงไปร้อยปี เปลือกฝักแห่งต้นซึกนี้จึงจะสุกหล่นลงครั้งหนึ่งๆเป็นอันรู้ว่าร้อยปีของมนุษย์ล่วงไปแล้ว ดูกรพ่อทั้งหลาย ตั้งแต่ข้าพเจ้าเกิดในเทพนิกายนี้จักตั้งอยู่ในวิมานนี้ตลอด ๕๐๐ ปีทิพย์ แล้วจึงจุติเพราะสิ้นอายุ เพราะสิ้นบุญ ข้าพเจ้าสยบซบเซา เพราะความเศร้าโศก

นั้นนั่นแล.

พวกพ่อค้ากล่าวว่า

ท่านได้วิมานนี้มานาน จะนับประมาณมิได้ เมื่อท่านเป็นเช่นนั้นจะเศร้าโศกไปทำไมเล่า ก็แหละคนที่มีบุญน้อย เข้าอยู่วิมานนี้นิดหน่อยควรเศร้าโศกแน่แท้ แต่ท่านมีอายุถึง ๙ ล้านปีของมนุษย์ จะเศร้าโศก

ไปทำไมเล่า ท่านอย่าเศร้าโศกไปเลย.

เสริสสกเทพบุตรกล่าวว่า

ดูกรท่านทั้งหลาย การที่ท่านทั้งหลายกล่าวตักเตือนข้าพเจ้าด้วยวาจาอันเป็นที่รักนั้น สมควรแก่ข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจะตามรักษาพวกท่าน ท่านทั้งหลายจงไปโดยสวัสดี ยังที่ที่ท่านทั้งหลายปรารถนาเถิด.

พวกพ่อค้ากล่าวว่า

ข้าพเจ้าทั้งหลายมีความต้องการทรัพย์ปรารถนาอดิเรกลาภเพิ่มพูน จึงไปสู่สินธุประเทศและโสวีระประเทศ บัดนี้ พวกข้าพเจ้าขอบวงสรวงท่านขอให้ปฏิญาณไว้แก่ท่าน ถ้าพวกข้าพเจ้าได้ทรัพย์สมความปรารถนาแล้ว

จักทำการบูชาเสริสสกเทพบุตรให้ยิ่ง.

เสริสสกเทพบุตรกล่าวว่า

ท่านทั้งหลายอย่าได้ทำการบูชาแก่เสริสสกเทพบุตรเลย สิ่งที่ท่านพูดถึงทั้งหมด จักเป็นของท่าน ขอพวกท่านจงงดเว้นกรรมทั้งหลายอันเป็นบาปและจงอธิษฐานการประกอบตามซึ่งธรรม ในหมู่พ่อค้าเกวียนนี้ มีอุบาสกผู้เป็นพหูสูต สมบูรณ์ด้วยศีลและวัตร มีศรัทธา มีปกติบริจาค มีศีลเป็นที่รัก มีปัญญาเครื่องพิจารณา เป็นผู้สันโดษ เป็นผู้รู้ เมื่อรู้สึกอยู่ไม่พูดมุสา ไม่คิดเพื่อเบียดเบียนผู้อื่น ไม่พึงกล่าวคำส่อเสียดให้เขาแตกกัน พูดแต่วาจาอ่อนหวานละมุนละม่อม มีความเคารพ ยำเกรงอ่อนน้อม ไม่เป็นคนทำบาป หมดจดในอธิศีล เป็นคนเลี้ยงมารดาและบิดาโดยธรรม มีความประพฤติบริสุทธิ์ แสวงหาโภคะทั้งหลายเพราะเหตุแห่งมารดาและบิดา

ไม่ใช่เพราะเหตุแห่งตน เมื่อมารดาบิดาล่วงลับไปแล้ว มีจิตน้อมไปในเนกขัมมะ จักประพฤติพรหมจรรย์ เป็นคนตรง ไม่คดโกง ไม่โอ้อวด ไม่มีมารยา ไม่พูดโยด้วยอ้างเลศอุบาสกผู้ทำงานอันบริสุทธิ์ตั้งอยู่ในธรรม เช่นนี้ จะพึงได้ทุกข์อย่างไรเล่า เพราะอุบาสกนั้นเป็นเหตุข้าพเจ้าจึงมาแสดงตนให้ปรากฏ ดูกรพ่อค้าทั้งหลาย เพราะฉะนั้น พวกท่านจึงได้เห็นข้าพเจ้า ก็ถ้าเว้นอุบาสกนั้นเสีย พวกท่านก็จักมืดมน ดุจคนตาบอด หลงเข้าไปในป่า จักเป็นเถ้าถ่านไป อันคนอื่นเบียดเบียนคนอื่นนั้น เป็นการกระทำได้ง่าย การ

สมาคมด้วยสัปบุรุษ นำมาซึ่งความสุข.

พวกพ่อค้าถามว่า

อุบาสกนั้นชื่ออะไร ทำกรรมอะไร มีชื่ออย่างไร มีโคตรอย่างไร ดูกรเทพเจ้าผู้ควรบูชา ท่านมาในที่นี้เพื่ออนุเคราะห์อุบาสกคนใด แม้พวกข้าพเจ้าก็ต้องการจะเห็นอุบาสกนั้น แม้ท่านรักอุบาสกคนใด ก็เป็นลาภ

ของอุบาสกคนนั้น.

เสริสสกเทพบุตรกล่าวว่า

บุรุษใดเป็นกัลบกมีชื่อว่า สัมภวะเป็นคนรับใช้สอยของพวกท่านอาศัยการตัดผมเลี้ยงชีพ ท่านทั้งหลายจงรู้บุรุษนั้นว่าเป็นอุบาสก ท่านทั้งหลายอย่าได้ดูหมิ่นอุบาสกนั้น ด้วยว่าอุบาสกนั้นผู้มีศีลเป็นที่รัก.

พวกพ่อค้ากล่าวว่า

ดูกรเทพเจ้าผู้ควรบูชา ท่านพูดถึงช่างตัดผมคนใด ข้าพเจ้าทั้งหลายรู้จักแล้ว แต่ก่อนข้าพเจ้าทั้งหลายไม่รู้จักว่าเป็นเช่นนี้เลย เพราะฟังคำของท่าน แม้ข้าพเจ้าทั้งหลายก็จักบูชาอุบาสกนั้นเป็นอย่างยิ่ง.

เสริสสกเทพบุตรกล่าวว่า

มนุษย์ทั้งหมดในโลกนี้ เป็นหนุ่ม แก่หรือปานกลาง มนุษย์เหล่านั้น

ทั้งหมดจงขึ้นสู่วิมานนี้แล้ว จงดูผลบุญของคนตระหนี่.

พระธรรมสังคีตีกาจารย์ได้รจนาคาถาเหล่านี้ไว้ในที่สุดว่า

พวกพ่อค้าเหล่านั้นทั้งหมดในที่นั้น พากันห้อมล้อมช่างกัลบกนั้นขึ้นสู่วิมาน ดุจวิมานแห่งท้าววาสะ ด้วยการกล่าวว่าเราก่อนๆ พวกพ่อค้าทั้งหมดนั้น ได้ประกาศความเป็นอุบาสกว่า เราก่อนๆ ดังนี้ เป็นผู้งดเว้นจากปาณาติบาต จากอทินนาทาน ยินดีด้วยภรรยาของตน ไม่พูดเท็จและไม่ดื่มน้ำเมา พวกพ่อค้าทั้งหมดนั้น ครั้นประกาศความเป็นอุบาสกแล้ว ผู้อันเสริสสกเทพบุตรบอกแล้ว บันเทิงอยู่ด้วยเทวฤทธิ์บ่อยๆแล้วหลีกไป พวกพ่อค้าเหล่านั้นมีความต้องการด้วยทรัพย์ ปรารถนาอดิเรกลาภเพิ่มพูน ได้ไปยังสินธุประเทศและโสวีระประเทศ พยายามทำตามความปรารถนาของตน ได้ทรัพย์บริบูรณ์ตามความปรารถนา กลับมาสู่ปาตลีบุตรดังเดิม หาอันตรายมิได้ มีความสวัสดี ไปสู่เรือนของตนพรั่งพร้อมด้วยบุตรและภรรยา มีจิตยินดีโสมนัสปลาบปลื้ม ได้ทำการบูชาอย่างยิ่งแก่เสริสสกเทพบุตร ให้สร้างเทวาลัยชื่อว่าเสริสสกะ การคบหาด้วยสัปบุรุษยังประโยชน์ให้สำเร็จอย่างนี้ การคบหาบุคคลผู้มีคุณธรรม มีประโยชน์มาก สัตว์ทั้งปวงย่อมได้รับประโยชน์ และมีความ

สุข เพราะคบหาอุบาสกคนหนึ่งๆ

จบ เสริสสกวิมานที่ ๑๐