๗. อรหันตวรรค เล่ม ๒๕

ผู้บรรลุจุดหมายปลายทางแล้ว

ไร้ความโศก หลุดพ้นแล้วในธรรมทั้งปวง

ละกิเลสเครื่องร้อยรัด ได้หมด ย่อมไม่มีความเร่าร้อน

๒. มหากัสสปเถรวัตถุ

เรื่องพระมหากัสสปเถระ

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)

ผู้มีสติ หมั่นประกอบความเพียร

ไม่ติดในที่อยู่ ละความห่วงอาลัยไป

เหมือนหงส์ละเปือกตมไป ฉะนั้น

๓. เพฬัฏฐสีสเถรวัตถุ

เรื่องพระเพฬัฏฐสีสเถระ

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)

ผู้ไม่มีการสั่งสม

กำหนดรู้อาหารก่อนแล้วจึงบริโภค

มีสุญญตวิโมกข์ และอนิมิตตวิโมกข์ เป็นอารมณ์

ไม่ทิ้งทางไว้ให้เป็นที่รู้ได้

เหมือนนกไม่ทิ้งทางไว้ในอากาศ ฉะนั้น

๔. อนุรุทธเถรวัตถุ

เรื่องพระอนุรุทธเถระ

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)

ท่านผู้สิ้นอาสวะแล้ว ไม่ติดในอาหาร

มีสุญญตวิโมกข์ และอนิมิตตวิโมกข์ เป็นอารมณ์

ไม่ทิ้งร่องรอยไว้ให้เป็นที่รู้ได้

เหมือนนกไม่ทิ้งร่องรอยไว้ในอากาศ ฉะนั้น

๕. มหากัจจายนเถรวัตถุ

เรื่องพระมหากัจจายนเถระ

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)

ผู้ใดฝึกอินทรีย์ ให้สงบได้

เหมือนม้าที่นายสารถีฝึกดีแล้ว

ผู้นั้นย่อมละมานะได้ ไม่มีอาสวะ คงที่

แม้ทวยเทพทั้งหลายก็รักใคร่

๖. สารีปุตตเถรวัตถุ

เรื่องพระสารีบุตรเถระ

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)

ภิกษุผู้คงที่ มีวัตรงาม

ไม่ยินดียินร้าย เสมอด้วยแผ่นดิน

เปรียบด้วยเสาเขื่อน

(มีใจผ่องใส) เหมือนห้วงน้ำไร้เปือกตม

สังสารวัฏย่อมไม่มีแก่ผู้เช่นนั้น

๗. โกสัมพีวาสีติสสเถรสามเณรวัตถุ

เรื่องสามเณรของพระติสสเถระชาวเมืองโกสัมพี

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่พระติสสเถระชาวเมืองโกสัมพี ดังนี้)ผู้หลุดพ้นเพราะรู้ชอบ ผู้สงบ ผู้คงที่

ย่อมมีมโนกรรมที่สงบ วจีกรรมที่สงบ กายกรรมที่สงบ

๘. สารีปุตตเถรวัตถุ

เรื่องพระสารีบุตรเถระ

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุผู้อยู่ในป่า ๓๐ รูป ดังนี้)

นรชนใด ผู้ไม่ต้องเชื่อใคร

รู้จักนิพพานที่ปัจจัยอะไรปรุงแต่งไม่ได้

ตัดรอยต่อ แห่งการเกิดใหม่

ทำลายโอกาส แห่งการท่องเที่ยวไปในสงสาร

คายความหวังแล้ว นรชนนั้นแล เป็นบุรุษสูงสุด

๙. ขทิรวนิยเรวตเถรวัตถุ

เรื่องพระเรวตเถระผู้อยู่ในป่าไม้ตะเคียน

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่นางวิสาขามิคารมาตา ดังนี้)

พระอรหันต์ทั้งหลายอยู่สถานที่ใด

คือ จะเป็นบ้านก็ตาม ป่าก็ตาม ที่ลุ่มก็ตาม ที่ดอนก็ตาม

สถานที่นั้น เป็นรมณียสถาน

๑๐. อัญญตริตถีวัตถุ

เรื่องหญิงคนใดคนหนึ่ง

(พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุรูปหนึ่ง ดังนี้)

ท่านผู้ปราศจากราคะทั้งหลาย

จะยินดีป่าทั้งหลาย อันน่ารื่นรมย์

ที่ชนผู้แสวงหากามไม่ยินดี

เพราะท่านเหล่านั้นไม่แสวงหากาม

อรหันตวรรคที่ ๗ จบ