๒๒. นิรยวรรค เล่ม ๒๕

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ธรรมบท

๒๒. นิรยวรรค

หมวดว่าด้วยนรก

๑. เรื่องนางสุนทรีปริพาชิกา

{๓๒} [๓๐๖] คนที่ชอบพูดคำไม่จริง หรือคนที่ทำบาปกรรมแล้วบอก ว่าไม่ได้ทำ ย่อมตกนรก พวกเขาแม้ทั้งสองนั้นมีการกระทำ ที่เลวทราม ตายไปแล้วเป็นผู้เสมอกันในโลกหน้า

๒. เรื่องสัตว์ถูกทุกข์เบียดเบียน

[๓๐๗] คนเป็นจำนวนมากมีผ้ากาสาวะพันคอ มีบาปธรรม ไม่สำรวม คนเหล่านั้นเป็นคนชั่ว ย่อมเข้าถึงนรกเพราะกรรมชั่ว

๓. เรื่องภิกษุอยู่ริมฝังแม่นํ้าวัคคุมุทา

[๓๐๘] ภิกษุบริโภคก้อนเหล็กแดงดุจเปลวไฟ ยังประเสริฐกว่า ภิกษุผู้ทุศีล ไม่สำรวม บริโภคก้อนข้าวของราษฎร จะประเสริฐอะไร

๒๒. นิรยวรรค ๕. เรื่องภิกษุว่ายาก

๔. เรื่องนายเขมกะบุตรเศรษฐี

[๓๐๙] นรชนผู้ประมาทแล้ว เป็นชู้กับภรรยาผู้อื่น ย่อมถึง ฐานะ ๔ อย่าง คือ ได้บาป ๑ ไม่ได้นอนตามความปรารถนา ๑ ถูกนินทา ๑ ตกนรก ๑[๓๑๐] การได้บาปและคติที่เป็นบาปย่อมมีแก่นรชนนั้น ซึ่งทั้งชายก็กลัว หญิงก็กลัว ความยินดีจึงมีน้อย และพระราชา ก็ทรงลงโทษอย่างหนัก เพราะฉะนั้น นรชนจึงไม่พึง เป็นชู้กับภรรยาผู้อื่น

๕. เรื่องภิกษุว่ายาก

[๓๑๑] หญ้าคาที่บุคคลจับไม่ดีย่อมบาดมือนั้นเอง ฉันใด ความเป็นสมณะที่บุคคลจับต้องไม่ดีย่อมฉุดเขาลงนรก ฉันนั้น

[๓๑๒] การงานอย่างใดอย่างหนึ่งที่ย่อหย่อน ๑ วัตรปฏิบัติที่มัวหมอง ๑ พรหมจรรย์ที่ระลึกด้วยความสงลัย ๑ ทั้ง ๓ อย่างนั้นหามีผลมากไม่

[๓๑๓] ถ้าจะทำการงานใด พึงรีบทำการงานนั้นเข้าเถึด พึง บากบั่นทำการงานนั้นให้มั่นคงไว้ เพราะว่าสมณธรรม ที่ปฏิบัติย่อหย่อน รังแต่จะโปรยธุลีกิเลสให้แปดเปื้อน หนักขึ้น

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ธรรมบท

๖. เรื่องหญิงขี้หึง

[๓๑๔] ความชั่วไม่ทำเสียเลยดีกว่า เพราะความชั่วทำให้เดือดร้อน ในภายหลัง ส่วนความดีทำไว้แหละดี ซึ่งทำแล้ว ไม่เดือดร้อนในภายหลัง

๗. เรื่องภิกษุหลายรูป

[๓๑๕] ท่านทั้งหลายจงคุ้มครองตน เหมือนอย่างคนคุ้มครอง เมืองปลายแดนทั้งภายในและภายนอก ขณะเวลาอย่า ได้ล่วงเลยท่านทั้งหลายไปเสีย เพราะว่าผู้ที่ปล่อยให้ ขณะเวลาล่วงเลยไปจะเบียดเสียดเศร้าโศกกันอยู่ในนรก

๘. เรื่องนิครนถ์

[๓๑๖] สัตว์ทั้งหลายผู้ถือมั่นมิจฉาทิฏฐิละอายในสิ่งที่ไม่ควรละอาย แต่สิ่งที่ควรละอาย กลับไม่ละอาย จึงต้องถึงทุคติ

[๓๑๗] สัตว์ทั้งหลายผู้ถือมั่นมิจฉาทิฏฐิ มักเห็นในสิ่งที่ไม่ควรกลัวว่าควรกลัว แต่ในสิ่งที่ควรกลัว กลับเห็นว่าไม่ควร กลัว จึงต้องถึงทุคติ

๒๓. นาควรรค ๑ เรื่องของพระองค์

๙. เรื่องสาวกเดียรถีย์

[๓๑๘] สัตว์ทั้งหลายผู้ถือมั่นมิจฉาทิฏฐิมักอวดรู้ในสิ่งที่ไม่มีโทษ ว่ามีโทษ แต่ในสิ่งที่มีโทษ กลับเห็นว่าไม่มีโทษ จึงต้อง ถึงทุคติ

[๓๑๙] ส่วนสัตว์ทั้งหลายผู้ถือมั่นสัมมาทิฏฐิ รู้ธรรมที่มีโทษโดย ความเป็นธรรมมีโทษ และธรรมที่ไม่มีโทษก็รู้ว่า เป็นธรรมไม่มีโทษ ย่อมถึงสุคติ

จบ นิรยวรรคที่ ๒๒

๒๓. นาควรรค

หมวดว่าด้วยช้าง

๑.เรื่องของพระองค์

![๓๒๐] เราจักอดกลั้นถ้อยคำที่กล่าวล่วงเกิน ดุจช้างอดทนต่อ ลูกศรที่ยิงไปจากแล่งในสงคราม เพราะคนส่วนมากทุศีล

{๓๓} ![๓๒๑] คนทั้งหลายสามารถนำสัตว์พาหนะที่ฝึกแล้วเข้าไปในที่ชุมนุมชนได้ พระราชาย่อมทรงสัตว์พาหนะที่ฝึกแล้ว ในหมู่มนุษย์ ผู้ที่ฝึกตนแล้ว อดทนถ้อยคำที่กล่าวล่วงเกินได้ เป็นผู้ประเสริฐสุด