๑. ทีฆีติโกสลชาดก เล่ม ๒๗

๓. อัฑฒวรรค

๑. ทีฆีติโกสลชาดก (๓๗๑)

ว่าด้วยเวรย่อมไม่ระงับด้วยเวร

(ทีฆาวุกุมารโพธิสัตว์กราบทูลพระเจ้าพรหมทัตว่า)

{๘๐๓} [๘๑๑] ข้าแต่พระมหาราชเมื่อพระองค์ตกอยู่ในอำนาจของข้า พระองค์อย่างนี้แล้วเหตุที่จะปลดเปลื้องพระองค์ให้พ้นจาก ทุกข์ไปได้มีอยู่หรือ(พระราชาตรัสว่า)

{๘๐๔} [๘๑๒] พ่อเอ๋ย เมื่อฉันตกอยู่ในอำนาจของเธออย่างนี้แล้ว เหตุอันใด ที่จะเปลื้องฉันให้พ้นจากทุกข์ไปไม่มีหรอก

(ทีฆาวุกุมารโพธิสัตว์กราบทูลว่า)

{๘๐๕} [๘๑๓] ข้าแต่พระมหาราชเมื่อถึงคราวตายเว้นสุจริตและวาจา สุภาษิตเสียเหตุอย่างอื่นย่อมป้องกันไม่ได้ทรัพย์นอกนี้ ก็เหมือนกัน{๘๐๖} [๘๑๔] คนเหล่าใดจองเวรกันไว้ว่า ‘คนโน้นได้ด่าเรา คนโน้นได้ตีเรา คนโน้นได้ชนะเรา คนโน้นได้ลักสิ่งของของเราไป’ เวรของคนเหล่านั้นย่อมไม่ระงับได้[๘๑๕] ส่วนคนเหล่าใดไม่จองเวรกันไว้ว่า ‘คนโน้นได้ด่าเรา คนโน้น ได้ตีเรา คนโน้นได้ชนะเรา คนโน้นได้ลักสิ่งของของเราไป’ เวรของคนเหล่านั้นย่อมระงับได้

{๘๐๗} [๘๑๖] ไม่ว่าในกาลไหน ๆ เวรทั้งหลายในโลกนี้ย่อมไม่ระงับได้ด้วยการจองเวรเลย แต่ย่อมระงับได้ด้วยการไม่จองเวรข้อนี้ เป็นธรรมดาที่มีมาเก่าแก่

๒. มิคโปตกชาดก (๓๗๒)

ว่าด้วยคำพูดที่ทําให้หายเศร้าโศก

(ท้าวสักกะโพธิสัตว์ทรงเห็นดาบสร้องไห้คร่ำครวญอยู่จึงเสด็จมา ตรัสว่า)

{๘๐๘} [๘๑๗] การที่ท่านเศร้าโศกถึงลูกเนื้อที่ตายไปแล้วเป็นการไม่ควรแก่ ท่านผู้ปลีกตัวจากเรือนมาเป็นสมณะเลย

(ดาบสได้สดับแล้วจึงกล่าวว่า)

{๘๐๙} [๘๑๘] ท่านท้าวสักกะ ความรักของมนุษย์หรือของเนื้อ ย่อมเกิดขึ้น ในหัวใจเพราะอยู่ร่วมกันมา อาตมาไม่อาจที่จะไม่เศร้าโศกถึง มนุษย์หรือเนื้อนั้นได้(ท้าวสักกะตรัสว่า)

{๘๑๐} [๘๑๙] ชนเหล่าใดมาร้องไห้รำพันถึงผู้ที่ตายไปแล้วและผู้ที่จะตายต่อไป การร้องไห้ของชนเหล่านั้นสัตบุรุษทั้งหลายกล่าวว่าเปล่าจากประโยชน์ เพราะฉะนั้น ท่านอย่าร้องไห้ไปเลย ท่านฤๅษี{๘๑๑} [๘๒๐] ดูก่อนท่านผู้ประเสริฐ ผู้ที่ตายไปแล้วละไปแล้ว หากจะพึงฟื้น ขึ้นมาได้ด้วยการร้องไห้ไซร้พวกเราก็จะประชุมกันทั้งหมด ร้องไห้ถึงพวกญาติของกันและกัน