อายตนะ ๑๒ อุทเทสวาร เล่ม ๓๘

วิ. พระอรหันต์จักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ แต่ไม่เคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้วก็หาไม่ บุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยมรรคเบื้องสูงและปุถุชนเหล่าใดจักไม่ได้เฉพาะมรรค บุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยมรรคเบื้องสูงและปุถุชนเหล่านั้นจักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ด้วย ไม่เคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้วด้วย

จบ ปริญญาวาร

จบ พระบาลีขันธยมก

-----

พระบาลีอภิธรรมปิฎก

อายตนยมก

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

๑. ปัณณัตติวารอุทเทส

{๒๗๙} [๑] อายตนะ ๑๒ คือ

๑. จักขายตนะ ๒. โสตายตนะ

๓. ฆานายตนะ ๔. ชิวหายตนะ

๕. กายายตนะ ๖. รูปายตนะ

๗. สัททายตนะ ๘. คันธายตนะ

๙. รสายตนะ ๑๐. โผฏฐัพพายตนะ

๑๑. มนายตนะ ๑๒. ธัมมายตนะ

๑. ปทโสธนวาร

อนุโลม

{๒๘๐} [๒] จักขุคือจักขายตนะหรือ ? จักขายตนะคือจักขุหรือ ?

โสตะคือโสตายตนะหรือ ? โสตายตนะคือโสตะหรือ ?

ฆานะคือฆานายตนะหรือ ? ฆานายตนะคือฆานะหรือ ?

ชิวหาคือชิวหายตนะหรือ ? ชิวหายตนะคือชิวหาหรือ?

กายคือกายายตนะหรือ ? กายายตนะคือกายหรือ ?

รูปคือรูปายตนะหรือ ? รูปายตนะคือรูปหรือ ?

สัททะคือสัททายตนะหรือ ? สัททายตนะคือสัททะหรือ ?

คันธะคือคันธยตนะหรือ ? คันธยตนะคือคันธะหรือ ?

รสคือรสายตนะหรือ ? รสายตนะคือรสหรือ ?

โผฏฐัพพะคือโผฏฐัพพายตนะหรือ ? โผฏฐัพพายตนะคือโผฏฐัพพะหรือ ?

มนะคือมนายตนะหรือ ? มนายตนะคือมนะหรือ ?

ธัมมะคือธัมมายตนะหรือ ? ธัมมายตนะคือธัมมะหรือ ?

ปัจจนีกะ

{๒๘๑} [๓] สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขุไม่ใช่จักขายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขายตนะไม่ใช่จักขุหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่โสตะไม่ใช่โสตายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่โสตายตนะไม่ใช่โสตะหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ฆานะไม่ใช่ฆานายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่ฆานายตนะไม่ใช่ฆานะหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ชิวหาไม่ใช่ชิวหายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่ชิวหายตนะไม่ใช่ชิวหาหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่กายไม่ใช่กายายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่กายายตนะไม่ใช่กายหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่รูปไม่ใช่รูปายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่รูปายตนะไม่ใช่รูปหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัททะไม่ใช่สัททายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัททายตนะไม่ใช่สัททะหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่คันธะไม่ใช่คันธายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่คันธายตนะไม่ใช่คันธะหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่รสไม่ใช่รสายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่รสายตนะไม่ใช่รสหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่โผฏฐัพพะไม่ใช่โผฏฐัพพายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่โผฏฐัพพายตนะไม่ใช่โผฏฐัพพะหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่มนะไม่ใช่มนายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่มนายตนะไม่ใช่มนะหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ ?

๒. ปทโสธนมูลจักกวาร

อนุโลม

{๒๘๒} [๔] จักขุคือจักขายตนะหรือ ? อายตนะคือโสตายตนะหรือ ?

จักขุคือจักขายตนะหรือ ? อายตนะคือฆานายตนะหรือ ?

จักขุคือจักขายตนะหรือ ? อายตนะคือชิวหายตนะหรือ ?...

จักขุคือจักขายตนะหรือ ? อายตนะคือธัมมายตนะหรือ ? (๑)

โสตะคือโสตายตนะหรือ ? อายตนะคือจักขายตนะหรือ ?

โสตะคือโสตายตนะหรือ ? อายตนะคือฆานายตนะหรือ ?...

โสตะคือโสตายตนะหรือ ? อายตนะคือธัมมายตนะหรือ ? (๒)

ฆานะคือฆานายตนะหรือ ? อายตนะคือจักขายตนะหรือ ?...

ฆานะคือฆานายตนะหรือ ? อายตนะคือธัมมายตนะหรือ ?...(๓-๑๑)

ธัมมะคือธัมมายตนะหรือ ? อายตนะคือจักขายตนะหรือ ?

ธัมมะคือธัมมายตนะหรือ ? อายตนะคือโสตายตนะหรือ ?...

ธัมมะคือธัมมายตนะหรือ ? อายตนะคือมนายตนะหรือ ? (๑๒)

(พึงผูกเป็นจักกนัย)

ปัจจนีกะ

{๒๘๓} [๕] สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขุไม่ใช่จักขายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตายตนะหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขุไม่ใช่จักขายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ฆานายตนะหรือ ?...

สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขุไม่ใช่จักขายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ? (๑)สภาวธรรมที่ไม่ใช่โสตะไม่ใช่โสตายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขายตนะหรือ ?...

สภาวธรรมที่ไม่ใช่โสตะไม่ใช่โสตายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ? (๒)สภาวธรรมที่ไม่ใช่ฆานะไม่ใช่ฆานายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขายตนะหรือ ๆ...

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ฆานะไม่ใช่ฆานายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ? ... (๓-๑๑)สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขายตนะหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตายตนะหรือ ? ...

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ฆานายตนะหรือ ? (๑๒)

(พึงผูกเป็นจักกนัย)

๓. สุทธายตนวาร

อนุโลม

{๒๘๔} [๖] จักขุคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือจักขุหรือ ?

โสตะคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือโสตะหรือ ?

ฆานะคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือฆานะหรือ ?

ชิวหาคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือชิวหาหรือ ?

กายคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือกายหรือ ?

รูปคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือรูปหรือ ?

สัททะคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือสัททะหรือ ?

คันธะคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือคันธะหรือ ?

รสคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือรสหรือ ?

โผฏฐัพพะคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือโผฏฐัพพะหรือ ?

มนะคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือมนะหรือ ?

ธัมมะคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือธัมมะหรือ ?

ปัจจนีกะ

{๒๘๕} [๗] สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขุไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขุหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่โสตะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะ ไม่ใช่โสตะหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ฆานะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะ ไม่ใช่ฆานะหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ชิวหาไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ชิวหาหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่กายไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่กายหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่รูปไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่รูปหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัททะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่สัททะหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่คันธะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่คันธะหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่รสไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่รสหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่โผฏฐัพพะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โผฏฐัพพะหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่มนะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่มนะหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ ?

๔. สุทธายตนมูลจักกวาร

อนุโลม

{๒๘๖} [๘] จักขุคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือโสตะหรือ ?

จักขุคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือธัมมะหรือ ? (๑)

โสตะคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือจักขุหรือ ?

โสตะคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือธัมมะหรือ ? (๒)

ฆานะคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือจักขุหรือ ?

ฆานะคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือธัมมะหรือ ?...(๓-๑๑)

ธัมมะคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือจักขุหรือ ?

ธัมมะคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือโสตะหรือ ?

ธัมมะคืออายตนะหรือ ? อายตนะคือมนะหรือ ? (๑๒)

(พึงผูกเป็นจักกนัย)

ปัจจนีกะ

{๒๘๗} [ ๙] สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขุไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตะหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขุไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ฆานะหรือ ? ...

สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขุไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ ? (๑)สภาวธรรมที่ไม่ใช่โสตะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขุหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่โสตะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ ? (๒)สภาวธรรมที่ไม่ใช่ฆานะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขุหรือ ?...

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ฆานะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ ?...(๓-๑๑)สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขุหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตะหรือ ?...

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่มนะหรือ ? (๑๒)

(พึงผูกเป็นจักกนัย)

จบ ปัณณัตติอุทเทสวาร

-----

๑. ปัณณัตติวารนิทเทส

๑. ปทโสธนวาร

อนุโลม

{๒๘๘} [๑๐] อนุโลมปุจฉา จักขุคือจักขายตนะหรือ ?

วิสัชนา ทิพพจักขุ ปัญญาจักขุเรียกว่าจักขุ แต่ไม่ใช่จักขายตนะ จักขายตนะเป็นจักขุด้วย เป็นจักขายตนะด้วยปฏิโลมปุจฉา จักขายตนะคือจักขุหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. โสตะคือโสตายตนะหรือ ?

วิ. ทิพพโสตะ ตัณหาโสตะเรียกว่าโสตะ แต่ไม่ใช่โสตายตนะ โสตายตนะเป็นโสตะด้วย เป็นโสตายตนะด้วยปฏิ. โสตายตนะคือโสตะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. ฆานะคือฆานายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. ฆานายตนะคือฆานะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. ชิวหาคือชิวหายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว