นิทเทสวาร เล่ม ๓๘

ปัจจนีกะ

{๒๘๗} [ ๙] สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขุไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตะหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขุไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ฆานะหรือ ? ...

สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขุไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ ? (๑)สภาวธรรมที่ไม่ใช่โสตะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขุหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่โสตะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ ? (๒)สภาวธรรมที่ไม่ใช่ฆานะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขุหรือ ?...

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ฆานะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ ?...(๓-๑๑)สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขุหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตะหรือ ?...

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่อายตนะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่มนะหรือ ? (๑๒)

(พึงผูกเป็นจักกนัย)

จบ ปัณณัตติอุทเทสวาร

-----

๑. ปัณณัตติวารนิทเทส

๑. ปทโสธนวาร

อนุโลม

{๒๘๘} [๑๐] อนุโลมปุจฉา จักขุคือจักขายตนะหรือ ?

วิสัชนา ทิพพจักขุ ปัญญาจักขุเรียกว่าจักขุ แต่ไม่ใช่จักขายตนะ จักขายตนะเป็นจักขุด้วย เป็นจักขายตนะด้วยปฏิโลมปุจฉา จักขายตนะคือจักขุหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. โสตะคือโสตายตนะหรือ ?

วิ. ทิพพโสตะ ตัณหาโสตะเรียกว่าโสตะ แต่ไม่ใช่โสตายตนะ โสตายตนะเป็นโสตะด้วย เป็นโสตายตนะด้วยปฏิ. โสตายตนะคือโสตะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. ฆานะคือฆานายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. ฆานายตนะคือฆานะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. ชิวหาคือชิวหายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. ชิวหายตนะคือชิวหาหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. กายคือกายายตนะหรือ ?

วิ. เว้นกายายตนะเสียแล้ว กายที่เหลือนอกนั้นเรียกว่ากาย แต่ไม่ใช่กายายตนะ กายายตนะเป็นกายด้วย เป็นกายายตนะด้วยปฏิ. กายายตนะคือกายหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. รูปคือรูปายตนะหรือ ?

วิ. เว้นรูปายตนะเสียแล้ว รูปที่เหลือนอกนั้นเรียกว่ารูป แต่ไม่ใช่รูปายตนะ รูปายตนะเป็นรูปด้วย เป็นรูปายตนะด้วยปฏิ. รูปายตนะคือรูปหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สัททะคือสัททายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สัททายตนะคือสัททะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. คันธะคือคันธายตนะหรือ ?

วิ. กลิ่นศีล กลิ่นสมาธิ กลิ่นปัญญาเรียกว่าคันธะ แต่ไม่ใช่คันธายตนะ คันธายตนะเป็นคันธะด้วย เป็นคันธายตนะด้วยปฏิ. คันธายตนะคือคันธะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. รสคือรสายตนะหรือ ?

วิ. อรรถรส ธรรมรส วิมุตติรสเรียกว่ารส แต่ไม่ใช่รสายตนะ รสายตนะเป็นรสด้วย เป็นรสายตนะด้วยปฏิ. รสายตนะคือรสหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. โผฏฐัพพะคือโผฏฐัพพายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. โผฏฐัพพายตนะคือโผฏฐัพพะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. มนะคือมนายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. มนายตนะคือมนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. ธัมมะคือธัมมายตนะหรือ ?

วิ. เว้นธัมมายตนะเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือนอกนั้นเรียกว่าธัมมะ แต่ไม่ใช่ธัมมายตนะ ธัมมายตนะเป็นธัมมะด้วย เป็นธัมมายตนะด้วยปฏิ. ธัมมายตนะคือธัมมะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปัจจนีกะ

{๒๘๙} [๑๑] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขุไม่ใช่จักขายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขายตนะสภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขุหรือ ?

วิ. ทิพพจักขุ ปัญญาจักขุไม่ใช่จักขายตนะ เป็นแต่จักขุ เว้นจักขุและจักขายตนะเสียแล้ว จักขุที่เหลือนอกนั้นไม่ใช่จักขุและไมใช่จักขายตนะอนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่โสตะไม่ใช่โสตายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่โสตายตนะไม่ใช่โสตะหรือ ?

วิ. ทิพโสตะ ตัณหาโสตะไม่ใช่โสตายตนะ เป็นแต่โสตะ เว้นโสตะและโสตายตนะเสียแล้ว โสตะที่เหลือนอกนั้นไม่ใช่โสตะและไม่ใช่โสตายตนะอนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ฆานะไม่ใช่ฆานายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ฆานายตนะไม่ใช่ฆานะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ชิวหาไม่ใช่ชิวหายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ชิวหายตนะไม่ใช่ชิวหาหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่กายไม่ใช่กายายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่กายายตนะไม่ใช่กายหรือ ?

วิ. เว้นกายายตนะเสียแล้ว กายที่เหลือไมใช่กายายตนะ เป็นแต่กาย เว้นกายและกายายตนะเสียแล้ว กายที่เหลือไม่ใช่กายและไม่ใช่กายายตนะ

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่รูปไม่ใช่รูปายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่รูปายตนะไม่ใช่รูปหรือ ?

วิ. เว้นรูปายตนะเสียแล้ว รูปที่เหลือไมใช่รูปายตนะ เป็นแต่รูป เว้นรูปและรูปายตนะเสียแล้ว รูปที่เหลือไม่ใช่รูปและไม่ใช่รูปายตนะอนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัททะไม่ใช่สัททายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัททายตนะไม่ใช่สัททะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่คันธะไม่ใช่คันธายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่คันธายตนะไม่ใช่คันธะหรือ ?

วิ. กลิ่นศีล กลิ่นสมาธิ กลิ่นปัญญาไม่ใช่คันธายตนะ เป็นแต่คันธะ เว้นคันธะและคันธายตนะเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่ใช่คันธะ และไม่ใช่คันธายตนะอนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่รสไม่ใช่รสายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่รสายตนะไม่ใช่รสหรือ ?

วิ. อรรถรส ธรรมรส วิมุตติรสไม่ใช่รสายตนะ เป็นแต่รส เว้นรสและรสายตนะเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่ใช่รสและไม่ใช่รสายตนะอนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่โผฏฐัพพะไม่ใช่โผฏฐัพพายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่โผฏฐัพพายตนะไม่ใช่โผฏฐัพพะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่มนะไม่ใช่มนายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่มนายตนะไม่ใช่มนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมายตนะไม่ใช่ธัมมะหรือ ?

วิ. เว้นธัมมายตนะเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่ใช่ธัมมายตนะ เป็นแต่ธัมมะ เว้นธัมมะและธัมมายตนะเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่ใช่ธัมมะและไม่ใช่ธัมมายตนะ

๒. ปทโสธนมูลจักกวาร

อนุโลม

{๒๙๐} [๑๒] อนุ. จักขุคือจักขายตนะหรือ ?

วิ. ทิพพจักขุ ปัญญาจักขุเรียกว่าจักขุ แต่ไม่ใช่จักขายตนะ จักขายตนะเป็นจักขุด้วย เป็นจักขายตนะด้วยปฏิ. อายตนะคือโสตายตนะหรือ ?

วิ. โสตายตนะเป็นอายตนะด้วย เป็นโสตายตนะด้วย อายตนะที่เหลือนอกนั้นเรียกว่าอายตนะ แต่ไม่ใช่โสตายตนะอนุ. จักขุคือจักขายตนะหรือ ?

วิ. ทิพพจักขุ ปัญญาจักขุเรียกว่าจักขุ แต่ไม่ใช่จักขายตนะ จักขายตนะเป็นจักขุด้วย เป็นจักขายตนะด้วยปฏิ. อายตนะคือฆานายตนะหรือ ? ...

ปฏิ. อายตนะคือธัมมายตนะหรือ ?

วิ. ธัมมายตนะเป็นอายตนะด้วย เป็นธัมมายตนะด้วย อายตนะ ที่เหลือนอกนั้นเรียกว่าอายตนะ แต่ไม่ใช่ธัมมายตนะอนุ. โสตะคือโสตายตนะหรือ ? ...

อนุ. อายตนะที่เหลือไม่ใช่ธัมมายตนะ ...

อนุ. ธัมมะคือธัมมายตนะหรือ ?

วิ. เว้นธัมมายตนะเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือนอกนั้นเรียกว่าธัมมะ แต่ไม่ใช่ธัมมายตนะ ธัมมายตนะเป็นธัมมะด้วย เป็นธัมมายตนะด้วยปฏิ. อายตนะคือจักขายตนะหรือ ?

วิ. จักขายตนะเป็นอายตนะด้วย เป็นจักขายตนะด้วย อายตนะที่เหลือนอกนั้นเรียกว่าอายตนะ แต่ไม่ใช่จักขายตนะอนุ. ธัมมะคือธัมมายตนะหรือ ?

วิ. เว้นธัมมายตนะเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือนอกนั้นไม่ใช่ธัมมายตนะ ธัมมายตนะเป็นธัมมะด้วย เป็นธัมมายตนะด้วยปฏิ. อายตนะคือโสตายตนะหรือ ? ...

ปฏิ. อายตนะคือมนายตนะหรือ ?

วิ. มนายตนะเป็นอายตนะด้วย เป็นมนายตนะด้วย อายตนะที่เหลือนอกนั้นเรียกว่าอายตนะ แต่ไม่ใช่มนายตนะ

(ผู้มีปัญญาพึงผูกเป็นจักกนัยมีบทหนึ่ง ๆ เป็นมูล)

ปัจจนีกะ

{๒๙๑} [๑๓] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขุไม่ใช่จักขายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขุไม่ใช่จักขายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ใม่ใช่อายตนะไม่ใช่ฆานายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว...

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว(๑)

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่โสตะไม่ใช่โสตายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขายตนะหรือ ? ...

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ฆานะไม่ใช่ฆานายตนะหรือ ? ...

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว ... (๒-๑๑)

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตายตนะหรือ ? ...

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่มนายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว (๑๒)

(เมื่อจะผูกเป็นจักกนัย พึงเติมคำว่า อามนฺตา (ถูกแล้ว) ทุกบท)

๓. สุทธายตนวาร

อนุโลม

{๒๙๒} [๑๔] อนุ. จักขุคืออายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. อายตนะคือจักขายตนะหรือ ?

วิ. จักขายตนะเป็นอายตนะด้วย เป็นจักขายตนะด้วย อายตนะที่เหลือนอกนั้นเรียกว่าอายตนะ แต่ไม่ใช่จักขายตนะอนุ. โสตะคืออายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว ...

อนุ. ฆานะ ... ชิวหา ... กาย ... รูป ... เสียง ... กลิ่น ... รส ... โผฏฐัพพะ ... มนะ ...

อนุ. ธัมมะคืออายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. อายตนะคือธัมมายตนะหรือ ?

วิ. ธัมมายตนะเป็นอายตนะด้วย เป็นธัมมายตนะด้วย อายตนะที่เหลือนอกนั้นเรียกว่าอายตนะ แต่ไม่ใช่ธัมมายตนะ

ปัจจนีกะ

{๒๙๓} [๑๕] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขุไม่ใช่อายตนะหรือ ?

วิ. เว้นจักขุเสียแล้ว อายตนะที่เหลือนอกนั้นไม่ใช่จักขุ เป็นแต่อายตนะ เว้นจักขุและอายตนะเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือนอกนั้นไม่ใช่จักขุและไม่ใช่อายตนะปฏิ. ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่โสตะไม่ใช่อายตนะหรือ ?

วิ. เว้นโสตะเสียแล้ว... เว้นฆานะเสียแล้ว... เว้นชิวหาเสียแล้ว...และไม่ใช่อายตนะ

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ชิวหายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่กายไม่ใช่อายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่กายาตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่รูปไม่ใช่อายตนะหรือ ?

วิ. เว้นรูปเสียแล้ว ... เว้นเสียงเสียแล้ว ... เว้นกลิ่นเสียแล้ว... เว้นรสเสียแล้ว ... เว้นโผฏฐัพพะเสียแล้ว ... และไม่ใช่อายตนะ

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โผฏฐัพพายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่มนะไม่ใช่อายตนะหรือ ?

วิ. เว้นมนะเสียแล้ว อายตนะที่เหลือนอกนั้นไม่ใช่มนะ เป็นแต่อายตนะ เว้นมนะและอายตนะเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือนอกนั้นไม่ใช่มนะและไม่ใช่อายตนะปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่มนายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่อายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

๔. สุทธายตนมูลจักกวาร

อนุโลม

{๒๙๔} [๑๖] อนุ. จักขุคืออายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. อายตนะคือโสตายตนะหรือ ?

วิ. โสตายตนะเป็นอายตนะด้วย เป็นโสตายตนะด้วย อายตนะที่เหลือนอกนั้นเรียกว่าอายตนะ แต่ไม่ใช่โสตายตนะอนุ. จักขุคืออายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. อายตนะคือฆานายตนะหรือ ? ...

ปฏิ. อายตนะคือธัมมายตนะหรือ ?

วิ. ธัมมายตนะเป็นอายตนะด้วย เป็นธัมมายตนะด้วย อายตนะที่เหลือนอกนั้นเป็นอายตนะ แต่ไม่ใช่ธัมมายตนะ (๑)อนุ. โสตะคืออายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. อายตนะคือจักขายตนะหรือ ?

...ไม่ใช่จักขายตนะ ...

ปฏิ. อายตนะคือธัมมายตนะหรือ ?

...ไม่ใช่ธัมมายตนะ (๒)

อนุ. ฆานะคืออายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. อายตนะคือจักขายตนะหรือ ? ...

ปฏิ. อายตนะคือธัมมายตนะหรือ ?

...ไม่ใช่ธัมมายตนะ ... (๓-๑๑)

อนุ. ธัมมะคืออายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. อายตนะคือจักขายตนะหรือ ? ...

ปฏิ. อายตนะคือมนายตนะหรือ ?

วิ. มนายตนะเป็นอายตนะด้วย เป็นมนายตนะด้วย อายตนะที่เหลือนอกนั้นเป็นอายตนะ แต่ไม่ใช่มนายตนะ (๑๒)

(พึงผูกเป็นจักกนัย)

ปัจจนีกะ

{๒๙๕} [๑๗] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขุไมใช่อายตนะหรือ ?

วิ. เว้นจักขุเสียแล้ว อายตนะที่เหลือนอกนั้นไม่ใช่จักขุ เป็นแต่อายตนะ เว้นจักขุและอายตนะเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือนอกนั้นไม่ใช่จักขุและไม่ใช่อายตนะปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่จักขุไม่ใช่อายตนะหรือ ?

วิ. เว้นจักขุเสียแล้ว อายตนะที่เหลือนอกนั้นไม่ใช่จักขุ เป็นแต่อายตนะ เว้นจักขุและอายตนะเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือนอกนั้นไม่ใช่จักขุและไม่ใช่อายตนะปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ฆานายตนะหรือ ? ...

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว (๑)

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่โสตะไม่ใช่อายตนะหรือ ?

วิ. เว้นโสตะเสียแล้ว ... เว้นฆานะเสียแล้ว ... เว้นชิวหาเสียแล้ว ... และไม่ใช่อายตนะ

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว (๔)

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่กายไม่ใช่อายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว...

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่ธัมมายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว...(๕-๑๑)

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่อายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่จักขายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ธัมมะไม่ใช่อายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่โสตายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว...

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่อายตนะไม่ใช่มนายตนะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว (๑๒)

(พึงผูกเป็นจักกนัย)

จบ ปัณณัตตินิทเทสวาร

๒. ปวัตติวาร ๑. อุปปาทวาร

๑. ปัจจุปปันนวาร

อนุโลมบุคคล

จักขายตนมูลกนัย

{๒๙๖} [๑๘] อนุ. จักขายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด โสตายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. จักขายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้มีแต่จักขุไม่มีโสตะซึ่งกำลังเกิดอยู่ แต่โสตายตนะจะเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ จักขายตนะย่อมเกิดขึ้นและโสตายตนะก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้มีจักขุ มีโสตะซึ่งกำลังเกิดอยู่ปฏิ. หรือว่าโสตายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด จักขายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. โสตายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้มีแต่โสตะไม่มีจักขุซึ่งกำลังเกิดอยู่ แต่จักขายตนะจะเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ โสตายตนะย่อมเกิดขึ้นและจักขายตนะก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้มีโสตะ มีจักขุซึ่งกำลังเกิดอยู่{๒๙๗} อนุ. จักขายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด ฆานายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. จักขายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้มีแต่จักขุไม่มีฆานะซึ่งกำลังเกิดอยู่ แต่ฆานายตนะจะเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ จักขา