ปริญญาวาร เล่ม ๓๘

นั้นผู้จะปรินิพพานอยู่ในชั้นสุทธาวาส ผู้จะปรินิพพานอยู่ในอรูปภูมิจักไม่ดับไปและรูปขันธ์ก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว

{๒๗๒} [๒๐๕] อนุ. เวทนาขันธ์ของบุคคลใดในภูมิใดไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว สัญญาขันธ์ของบุคคลนั้นในภูมินั้นจักไม่ดับไปหรือ ?

วิ. เวทนาขันธ์ของบุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงชั้นสุทธาวาสไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว แต่สัญญาขันธ์ของบุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นจักไม่ดับไปก็หาไม่ เวทนาขันธ์ของบุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้จะปรินิพพานอยู่ในชั้นสุทธาวาส ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคลไม่เคยเกิดขึ้นแล้วและสัญญาขันธ์ก็จักไม่ดับไปปฏิ. หรือว่าสัญญาขันธ์ของบุคคลใดในภูมิใดจักไม่ดับไป เวทนาขันธ์ของบุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. สัญญาขันธ์ของบุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้จะปรินิพพานอยู่จักไม่ดับไป แต่เวทนาขันธ์บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นไม่เคยเกิดขึ้นแล้วก็หาไม่ สัญญาขันธ์ของบุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้จะปรินิพพานอยู่ในชั้นสุทธาวาส ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคลจักไม่ดับไปและเวทนาขันธ์ก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว

จบ อุปปาทนิโรธวาร

จบ ปวัตติวาร

๓. ปริญญาวาร

๑. ปัจจุปปันนวาร

{๒๗๓} [๒๐๖] อนุ. บุคคลใดย่อมกำหนดรู้รูปขันธ์ บุคคลนั้นย่อมกำหนดรู้เวทนาขันธ์หรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าบุคคลใดย่อมกำหนดรู้เวทนาขันธ์ บุคคลนั้นย่อมกำหนดรู้รูปขันธ์ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. บุคคลใดไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ บุคคลนั้นย่อมไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์หรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าบุคคลใดไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ บุคคลนั้นย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ ?

วิ. ถูกแล้ว

๒. อดีตวาร

{๒๗๔} [๒๐๗] อนุ. บุคคลใดเคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้ว บุคคลนั้นเคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้วหรือวิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าบุคคลใดเคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้วบุคคลนั้นเคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้ว ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. บุคคลใดไม่เคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้ว บุคคลนั้นไม่เคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้วหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าบุคคลใดไม่เคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้วบุคคลนั้นไม่เคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้ว ?

วิ. ถูกแล้ว

๓. อนาคตวาร

{๒๗๕} [๒๐๘] อนุ. บุคคลใดจักกำหนดรู้รูปขันธ์ บุคคลนั้นจักกำหนดรู้เวทนาขันธ์หรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าบุคคลใดจักกำหนดรู้เวทนาขันธ์ บุคคลนั้นจักกำหนดรู้รูปขันธ์ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. บุคคลใดจักไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ บุคคลนั้นจักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์หรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าบุคคลใดจักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ บุคคลนั้นจักไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ ?

วิ. ถูกแล้ว

๔. ปัจจุปปันนาตีตวาร

{๒๗๖} [๒๐๙] อนุ. บุคคลใดย่อมกำหนดรู้รูปขันธ์ บุคคลนั้นเคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้วหรือวิ. หามิได้

ปฏิ. หรือว่าบุคคลใดเคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้ว บุคคลนั้นย่อมกำหนดรู้รูปขันธ์ ?

วิ. หามิได้

อนุ. บุคคลใดย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ บุคคลนั้นไม่เคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้วหรือ ?

วิ. พระอรหันต์ย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ แต่ไม่เคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้วก็หาไม่ บุคคลที่เหลือนอกนั้น เว้นบุคคลที่พร้อมเพรียงด้วยมรรคเบื้องสูงและพระอรหันต์เสียแล้ว ย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ด้วย ไม่เคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้วด้วยปฏิ. หรือว่าบุคคลใดไม่เคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้ว บุคคลนั้นย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ ?

วิ. บุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยมรรคเบื้องสูงไม่เคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้ว แต่ย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ก็หาไม่ บุคคลที่เหลือนอกนั้น เว้นบุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยมรรคเบื้องสูงและพระอรหันต์เสียแล้ว ไม่เคยกำหนดรู้เวทนาขันธ์แล้วด้วย ย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ด้วย

๕. ปัจจุปปันนานาคตวาร

{๒๗๗} [๒๑๐] อนุ. บุคคลใดย่อมกำหนดรู้รูปขันธ์ บุคคลนั้นจักกำหนดรู้เวทนาขันธ์หรือ ?

วิ. หามิได้

ปฏิ. หรือว่าบุคคลใดจักกำหนดรู้เวทนาขันธ์ บุคคลนั้นย่อมกำหนดรู้รูปขันธ์ ?

วิ. หามิได้

อนุ. บุคคลใดย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ บุคคลนั้นจักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์หรือ ?

วิ. บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะมรรค บุคคลเหล่านั้นย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ แต่จักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ก็หาไม่ พระอรหันต์และปุถุชนเหล่าใดจักไม่ได้เฉพาะมรรค พระอรหันต์และปุถุชนเหล่านั้นย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ด้วย จักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ด้วย

ปฏิ. หรือว่าบุคคลใดจักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ บุคคลนั้นย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ ?

วิ. บุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยมรรคเบื้องสูงจักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ แต่ย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ก็หาไม่ พระอรหันต์และปุถุชนเหล่าใดจักไม่ได้เฉพาะมรรค พระอรหันต์และปุถุชนเหล่านั้นจักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ด้วย ย่อมไม่กำหนดรู้รูปขันธ์ด้วย

๖. อตีตานาคตวาร

{๒๗๘} [๒๑๑] อนุ. บุคคลใดเคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้ว บุคคลนั้นจักกำหนดรู้เวทนาขันธ์หรือ ?

วิ. หามิได้

ปฏิ. หรือว่าบุคคลใดจักกำหนดรู้เวทนาขันธ์ บุคคลนั้นเคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้ว ?

วิ. หามิได้

อนุ. บุคคลใดไม่เคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้ว บุคคลนั้นจักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์หรือ ?

วิ. บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะมรรค บุคคลเหล่านั้นไม่เคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้ว แต่จักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ก็หาไม่ บุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยมรรคเบื้องสูงและปุถุชนเหล่าใดจักไม่ได้เฉพาะมรรค บุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยมรรคเบื้องสูงและปุถุชนเหล่านั้นไม่เคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้วด้วย จักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ด้วยปฏิ. หรือว่าบุคคลใดจักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ บุคคลนั้นไม่เคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้ว ?

วิ. พระอรหันต์จักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ แต่ไม่เคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้วก็หาไม่ บุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยมรรคเบื้องสูงและปุถุชนเหล่าใดจักไม่ได้เฉพาะมรรค บุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยมรรคเบื้องสูงและปุถุชนเหล่านั้นจักไม่กำหนดรู้เวทนาขันธ์ด้วย ไม่เคยกำหนดรู้รูปขันธ์แล้วด้วย

จบ ปริญญาวาร

จบ พระบาลีขันธยมก

-----

พระบาลีอภิธรรมปิฎก

อายตนยมก

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

๑. ปัณณัตติวารอุทเทส

{๒๗๙} [๑] อายตนะ ๑๒ คือ

๑. จักขายตนะ ๒. โสตายตนะ

๓. ฆานายตนะ ๔. ชิวหายตนะ

๕. กายายตนะ ๖. รูปายตนะ

๗. สัททายตนะ ๘. คันธายตนะ

๙. รสายตนะ ๑๐. โผฏฐัพพายตนะ

๑๑. มนายตนะ ๑๒. ธัมมายตนะ