นิทเทสวาร เล่ม ๓๘

สภาวธรรมที่ไม่ใช่กายสังขารไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังขารไม่ใช่กายสังขารหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่วจีสังขารไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังขารไม่ใช่วจีสังขารหรือ ?

จบ ปัณณัตติอุทเทสวาร

๑. ปัณณัตติวารนิทเทส

๑. ปทโสธนวาร

อนุโลม

{๑๐๓๐} [๘] อนุโลมปุจฉา กายคือกายสังขารหรือ ?

วิสัชนา หามิได้

ปฏิโลมปุจฉา กายสังขารคือกายหรือ ?

วิ. หามิได้

อนุ. วจีคือวจีสังขารหรือ ?

วิ. หามิได้

ปฏิ. วจีสังขารคือวจีหรือ ?

วิ. หามิได้

อนุ. จิตคือจิตตสังขารหรือ ?

วิ. หามิได้

ปฏิ. จิตตสังขารคือจิตหรือ ?

วิ. หามิได้

ปัจจนีกะ

{๑๐๓๑} [๙] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่กายไม่ใช่กายสังขารหรือ ?

วิ. กายสังขารไม่ใช่กาย เป็นแต่กายสังขาร สภาวธรรมที่เหลือเว้นกายและกายสังขารไม่ใช่กายและไม่ใช่กายสังขารปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่กายสังขารไม่ใช่กายหรือ ?

วิ. กายไม่ใช่กายสังขาร เป็นแต่กาย สภาวธรรมที่เหลือ เว้นกายและกายสังขารไม่ใช่กายและไม่ใช่กายสังขารอนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่วจีไม่ใช่วจีสังขารหรือ ?

วิ. วจีสังขารไม่ใช่วจี เป็นแต่วจีสังขาร สภาวธรรมที่เหลือ เว้นวจีและวจีสังขารไม่ใช่วจีและไม่ใช่วจีสังขารปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่วจีสังขารไม่ใช่วจีหรือ ?

วิ. วจีไม่ใช่วจีสังขาร เป็นแต่วจี สภาวธรรมที่เหลือ เว้นวจี และวจีสังขารไม่ใช่วจี และไม่ใช่วจีสังขารอนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่จิตไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ?

วิ. จิตตสังขารไม่ใช่จิต เป็นแต่จิตตสังขาร สภาวธรรมที่เหลือเว้นจิตและจิตตสังขารไม่ใช่จิต และไม่ใช่จิตตสังขารปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังขารไม่ใช่จิตหรือ ?

วิ. จิตไม่ใช่จิตตสังขาร เป็นแต่จิต สภาวธรรมที่เหลือ เว้นจิตและจิตตสังขารไม่ใช่จิตและไม่ใช่จิตตสังขาร

๒. ปทโสธนมูลจักกวาร

อนุโลม

{๑๐๓๒} [๑๐] อนุ. กายคือกายสังขารหรือ ?

วิ. หามิได้

ปฏิ. สังขารคือวจีสังขารหรือ ?

วิ. วจีสังขารเป็นสังขารด้วย เป็นวจีสังขารด้วย สังขารที่เหลือเป็นแต่สังขาร ไม่ใช่วจีสังขารอนุ. กายคือกายสังขารหรือ ?

วิ. หามิได้

ปฏิ. สังขารคือจิตตสังขารหรือ ?

วิ. จิตตสังขารเป็นสังขารด้วย เป็นจิตตสังขารด้วย สังขารที่เหลือเป็นแต่สังขาร ไม่ใช่จิตตสังขาร[๑๑] อนุ. วจีคือวจีสังขารหรือ ?

วิ. หามิได้

ปฏิ. สังขารคือกายสังขารหรือ ?

วิ. กายสังขารเป็นสังขารด้วย เป็นกายสังขารด้วย สังขารที่เหลือเป็นแต่สังขารไม่ใช่กายสังขารอนุ. วจีคือวจีสังขารหรือ ?

วิ. หามิได้

ปฏิ. สังขารคือจิตตสังขารหรือ ?

วิ. จิตตสังขารเป็นสังขารด้วย เป็นจิตตสังขารด้วย สังขารที่เหลือเป็นแต่สังขาร ไม่ใช่จิตตสังขาร[๑๒] อนุ. จิตคือจิตตสังขารหรือ ?

วิ. หามิได้

ปฏิ. สังขารคือกายสังขารหรือ ?

วิ. กายสังขารเป็นสังขารด้วย เป็นกายสังขารด้วย สังขารที่เหลือเป็นแต่สังขาร ไม่ใช่กายสังขาร

อนุ. จิตคือจิตตสังขารหรือ ?

วิ. หามิได้

ปฏิ. สังขารคือวจีสังขารหรือ ?

วิ. วจีสังขารเป็นสังขารด้วย เป็นวจีสังขารด้วย สังขารที่เหลือเป็นแต่สังขารไม่ใช่วจีสังขาร

ปัจจนีกะ

{๑๐๓๓} [๑๓] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่กายไม่ใช่กายสังขารหรือ ?

วิ. กายสังขารไม่ใช่กาย เป็นแต่กายสังขาร สภาวธรรมที่เหลือ เว้นกายและกายสังขารไม่ใช่กายและไม่ใช่กายสังขารปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สังขารไม่ใช่วจีสังขารหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่กายไม่ใช่กายสังขารหรือ ?

วิ. กายสังขารไม่ใช่กาย เป็นแต่กายสังขาร สภาวธรรมที่เหลือเว้นกายและกายสังขารไม่ใช่กายและไม่ใช่กายสังขารปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สังขารไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

[๑๔] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่วจีไม่ใช่วจีสังขารหรือ ?

วิ. วจีสังขารไม่ใช่วจี เป็นแต่วจีสังขาร สภาวธรรมที่เหลือ เว้นวจีและวจีสังขารไม่ใช่วจีและไม่ใช่วจีสังขารปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สังขารไม่ใช่กายสังขารหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่วจีไม่ใช่วจีสังขารหรือ ?

วิ. วจีสังขารไม่ใช่วจี เป็นแต่วจีสังขาร สภาวธรรมที่เหลือเว้นวจีและวจีสังขารไม่ใช่วจีและไม่ใช่วจีสังขารปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สังขารไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

[๑๕] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่จิตไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ?

วิ. จิตตสังขารไม่ใช่จิต เป็นแต่จิตตสังขาร สภาวธรรมที่เหลือเว้นจิตและจิตตสังขารไม่ใช่จิตและไม่ใช่จิตตสังขารปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สังขารไม่ใช่กายสังขารหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่จิตไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ?

วิ. จิตตสังขารไม่ใช่จิต เป็นแต่จิตตสังขาร สภาวธรรมที่เหลือเว้นจิตและจิตตสังขารไม่ใช่จิตและไม่ใช่จิตตสังขารปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สังขารไม่ใช่วจีสังขารหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

๓. สุทธสังขารวาร

อนุโลม

{๑๐๓๔} [๑๖] อนุ. กายสังขารคือวจีสังขารหรือ ?

วิ. หามิได้

ปฏิ. วจีสังขารคือกายสังขารหรือ ?

วิ. หามิได้

อนุ. กายสังขารคือจิตตสังขารหรือ ?

วิ. หามิได้

ปฏิ. จิตตสังขารคือกายสังขารหรือ ?

วิ. หามิได้

อนุ. วจีสังขารคือจิตตสังขารหรือ ?

วิ. หามิได้

ปฏิ. จิตตสังขารคือวจีสังขารหรือ ?

วิ. หามิได้

ปัจจนีกะ

{๑๐๓๕} [๑๗] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่กายสังขารไม่ใช่วจีสังขารหรือ ?

วิ. วจีสังขารไม่ใช่กายสังขาร เป็นแต่วจีสังขาร สังขารที่เหลือ เว้นกายสังขารและวจีสังขารไม่ใช่กายสังขารและไม่ใช่วจีสังขารปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่วจีสังขารไม่ใช่กายสังขารหรือ ?

วิ. กายสังขารไม่ใช่วจีสังขาร เป็นแต่กายสังขาร สังขารที่เหลือเว้นวจีสังขารและกายสังขารไม่ใช่วจีสังขารและไม่ใช่กายสังขารอนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่กายสังขารไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ?

วิ. จิตตสังขารไม่ใช่กายสังขาร เป็นแต่จิตตสังขาร สังขารที่เหลือเว้นกายสังขารและจิตตสังขารไม่ใช่กายสังขารและไม่ใช่จิตตสังขารปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังขารไม่ใช่กายสังขารหรือ ?

วิ. กายสังขารไม่ใช่จิตตสังขาร เป็นแต่กายสังขาร สังขารที่เหลือเว้นจิตตสังขารและกายสังขารไม่ใช่จิตตสังขารและไม่ใช่กายสังขาร

[๑๘] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่วจีสังขารไม่ใช่จิตตสังขารหรือ ?

วิ. จิตตสังขารไมใช่วจีสังขาร เป็นแต่จิตตสังขาร สังขารที่เหลือเว้นวจีสังขารและจิตตสังขารไม่ใช่วจีสังขารและไม่ใช่จิตตสังขาร

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่จิตตสังขารไม่ใช่วจีสังขารหรือ ?

วิ. วจีสังขารไม่ใช่จิตตสังขาร เป็นแต่วจีสังขาร สังขารที่เหลือเว้นจิตตสังขารและวจีสังขารไม่ใช่จิตตสังขารและไม่ใช่วจีสังขาร

จบ ปัณณัตตินิทเทสวาร

๒. ปวัตติวาร ๑. อุปปาทวาร

๑. ปัจจุปปันนวาร

อนุโลมบุคคล

{๑๐๓๖} [๑๙] อนุ. กายสังขารย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด วจีสังขารย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. เว้นวิตกและวิจารเสียแล้ว กายสังขารย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งลมอัสสาสปัสสาสะ แต่วจีสังขารย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ กายสังขารย่อมเกิดขึ้นและวจีสังขารก็ย่อมเกิดขึ้น แก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งลมอัสสาสปัสสาสะของบุคคลผู้เข้าปฐมฌานและบุคคลผู้เกิดในชั้นกามาวจรภูมิปฏิ. หรือว่าวจีสังขารย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด กายสังขารย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. เว้นลมอัสสาสปัสสาสะเสียแล้ว วจีสังขารย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งวิตกและวิจาร แต่กายสังขารย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ วจีสังขารย่อมเกิดขึ้นและกายสังขารก็ย่อมเกิดขึ้น