ปฏิจจวาร เล่ม ๔๒

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

นเหตุทุกนัย

{๓๒๒} [๑๗๕] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในอธิปติปัจจัย กับ ... ” ๔ ”

(พึงจัดอนุโลมมาติกาไว้ด้วย)

ในอวิคตปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๗ วาร

จบ ปัจจนียานุโลม

(จบ ปัญหาวาร)

จบ โลกิยทุกะ

๑๓. เกนจิวิญเญยยทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๓๒๓} [๑๗๖] สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้อาศัยสภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่จิตบางอย่างรู้ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่จิตบางอย่างรู้ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒

เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรม ที่จิตบางอย่างรู้ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่จิตบางอย่างรู้ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (๓)[๑๗๗] สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ ที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้อาศัยสภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ที่จิตบางอย่างรู้ได้ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้น .... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๓)[๑๗๘] สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้อาศัยสภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ ที่จิตบางอย่างรู้ได้และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่จิตบางอย่างรู้ได้ และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้น

... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (๒)สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่จิตบางอย่างรู้ได้และที่จิตบางอย่างรู้ไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒

อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น (ย่อ) (๓)

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

{๓๒๔} [๑๗๙] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ”๙ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๙ ”

จบ อนุโลม

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

{๓๒๕} [๑๘๐] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย ” ๙ ” ...

ในโนวิคตปัจจัย ”๙ ”

(การนับวารทั้ง ๔ อย่าง บริบูรณ์แล้วอย่างนี้)

(จบ ปัจจนียะ)

(จบ ปฏิจจวาร)

(สหชาตวารก็ดี ปัจจัยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงขยายให้พิสดารอย่างนี้ ในปัจจยวารพึงแสดงหทัยวัตถุและอายตนะ ๕ ไว้ด้วย ควรจัดนัยไว้ตามที่จะมีได้)

๑๓. เกนจิวิญเญยยทุกะ ๗. ปัญหาวาร

๑-๔. ปัจจยานุโลมาทิ

{๓๒๖} [๑๘๑] สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่จิตบางอย่างรู้ได้โดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุทั้งหลายที่จิตบางอย่างรู้ได้เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... (ย่อ){๓๒๗} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๙ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๙ ”

จบ อนุโลม

{๓๒๘} ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร ...

ในโนวิคตปัจจัย ”๙ ”

(การนับวารทั้ง ๔ อย่าง บริบูรณ์แล้วอย่างนี้)

(จบ ปัจจนียะ)

จบ เกนจิวิญเญยยทุกะ

จบ จูฬันตรทุกะ