พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · สเหตุกทุกะ
สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๒
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๗๐–๗๙ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๔ ในสเหตุกทุกะมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ สเหตุกทุกะ สังสัฏฐวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๔๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๒)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๔๒ หน้า ๕๗–๖๒
๒. สเหตุกทุกะ ๕. สังสัฏฐวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๗๐} [๘๖] สภาวธรรมที่มีเหตุระคนกับสภาวธรรมที่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีเหตุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)สภาวธรรมที่มีเหตุระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะระคนกับโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่มีเหตุระคนกับสภาวธรรมที่มีเหตุและสภาวธรรมที่ไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ระคนกับขันธ์ ๑ และโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)
อารัมมณปัจจัย
{๗๑} [๘๗] สภาวธรรมที่มีเหตุระคนกับสภาวธรรมที่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีเหตุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุระคนกับสภาวธรรมที่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะระคนกับขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเกิดขึ้น ... (๒)สภาวธรรมที่มีเหตุและสภาวธรรมที่ไม่มีเหตุระคนกับสภาวธรรมที่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และโมหะระคนกับขันธ์ ๑
ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๓)
[๘๘] สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ระคนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่มีเหตุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)สภาวธรรมที่มีเหตุระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะระคนกับโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น ... (๒)สภาวธรรมที่มีเหตุระคนกับสภาวธรรมที่มีเหตุและสภาวธรรมที่ไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ระคนกับขันธ์ ๑ และโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)
อธิปติปัจจัย
{๗๒} [๘๙] สภาวธรรมที่มีเหตุระคนกับสภาวธรรมที่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีเหตุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ...
อนันตราทิปัจจัย
{๗๓} [๙๐] สภาวธรรมที่มีเหตุระคนกับสภาวธรรมที่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะอนันตรปัจจัย เพราะสมนันตรปัจจัย เพราะสหชาตปัจจัย (ย่อ)
{7๔}เพราะวิปากปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีเหตุ ซึ่งเป็นวิบากเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ...
สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะวิปากปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ระคนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่มีเหตุ ซึ่งเป็นวิบากเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... เพราะฌานปัจจัย (ย่อ) เพราะอวิคตปัจจัย
๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
{๗๕} [๙๑] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
ในอารัมมณปัจจัย ” ๖ ”
ในอธิปติปัจจัย ” ๑ ”
ในอนันตรปัจจัย ” ๖ ”
ในสมนันตรปัจจัย ” ๖ ”
ในสหชาตปัจจัย ” ๖ ”
ในอัญญมัญญปัจจัย ” ๖ ”
ในนิสสยปัจจัย ” ๖ ”
ในอุปนิสสยปัจจัย ” ๖ ”
ในปุเรชาตปัจจัย ” ๖ ” (ย่อ)
ในวิปากปัจจัย ” ๒ ”
ในอาหารปัจจัย ” ๖ ”
ในอินทริยปัจจัย ” ๖ ”
ในฌานปัจจัย ” ๖ ”
ในมัคคปัจจัย ” ๕ ” ...
ในอวิคตปัจจัย ” ๖ ”
(พึงนับอย่างนี้)
จบ อนุโลม
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร
นเหตุปัจจัย
{๗๖} [๙๒] สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุระคนกับสภาวธรรมที่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะระคนกับขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีเหตุเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ระคนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่มีเหตุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนขณะ ... (ย่อ) (๑)
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
{๗๗} [๙๓] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาร
ในนอธิปติปัจจัย ” ๖ ”
ในนปุเรชาตปัจจัย ” ๖ ”
ในนปัจฉาชาตปัจจัย ” ๖ ”
ในนอาเสวนปัจจัย ” ๖ ”
ในนกัมมปัจจัย ” ๔ ”
ในนวิปากปัจจัย ” ๖ ”
ในนฌานปัจจัย ” ๑ ”
ในนมัคคปัจจัย ” ๑ ”
ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ๖ ”
(พึงนับอย่างนี้)
จบ ปัจจนียะ
๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ
เหตุทุกนัย
{๗๘} [๙๔] ในนอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร
ในนปุเรชาตปัจจัย ” ” ๓ ”
ในนปัจฉาชาตปัจจัย ” ” ๓ ”
ในนอาเสวนปัจจัย ” ” ๓ ”
ในนกัมมปัจจัย ” ” ๓ ”
ในนวิปากปัจจัย ” ” ๓ ”
ในนวิปปยุตตปัจจัย” ” ๓ ”
จบ อนุโลมปัจจนียะ
๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม
นเหตุทุกนัย
{๗๙} [๙๕] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๒ วาร
ในอนันตรปัจจัย ” ” ๒ ” ...
ในกัมมปัจจัย ” ” ๒ ”
ในวิปากปัจจัย ” ” ๑ ”
ในอาหารปัจจัย ” ” ๒ ”
ในมัคคปัจจัย ” ” ๑ ” ...
ในอวิคตปัจจัย ” ” ๒ ”
(พึงนับอย่างนี้) จบ ปัจจนียานุโลม
(จบ สังสัฏฐวาร)
(สัมปยุตตวารเหมือนสังสัฏฐวาร)
๒. สเหตุกทุกะ ๗. ปัญหาวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๘๐} [๙๖] สภาวธรรมที่มีเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีเหตุโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)สภาวธรรมที่มีเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... (๒)สภาวธรรมที่มีเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีเหตุและสภาวธรรมที่ไม่มีเหตุโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งมีเหตุเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... (๓)[๙๗] สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุโดยเหตุปัจจัย
คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีเหตุโดยเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีเหตุและสภาวธรรมที่ไม่มีเหตุโดยเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย (๓)
จบ สังสัฏฐวาร