ปัจจยวาร เล่ม ๔๒

ในโนนัตถิปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในโนวิคตปัจจัย ” ” ๓ ”

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

นเหตุทุกนัย

{๔๕๒} [๕๐] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๓ วาร ...

ในวิปากปัจจัย กับ ... ” ๑ ”

ในอาหารปัจจัย ” ” ๓ ” ...

ในมัคคปัจจัย ” ” ๒ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ” ๓ ”

(แม้สหชาตวารก็เหมือนกับปฏิจจวาร)

๒๒.สัญโญชนสัมปยุตตทุกะ ๓. ปัจจยวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๔๕๓} [๕๑] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงปฏิสนธิ) มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... ขันธ์ที่วิปปยุตจากสัญโญชน์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... โมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ทั้งหลายที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยโมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์และที่วิปปยุตจากสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ทั้งหลายที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยโมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น (๓)

[๕๒] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์และที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ และโมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์และที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์และโมหะที่สหรคด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์และที่วิปปยุตจากสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์และที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ และโมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๓)

อารัมมมณปัจจัย

{๔๕๔} [๕๓] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงปฏิสนธิ) ขันธ์ทั้งหลายที่วิปปยุตจากสัญโญชน์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ... ขันธ์ทั้งหลายที่วิปปยุตจากสัญโญชน์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น โมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ทั้งหลายที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยโมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์และที่วิปปยุตจากสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรรมที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์และโมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๓)

[๕๔] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์และที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ และโมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์และที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะและหทัยวัตถุ เกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์และที่วิปปยุตจากสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์และที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และโมหะอาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๓)

อธิปัตยาทิปัจจัย

{๔๕๕} [๕๕] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย ... เพราะอวิคตปัจจัย ...

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๔๕๖} [๕๖] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๙ ”

ในอธิปติปัจจัย ” ๙ ”

(ในทุก ๆ ปัจจย มีปัจจัยละ ๙ วาร)

ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาร

ในอาหารปัจจัย ” ๙ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๙ ”

จบ อนุโลม

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

{๔๕๗} [๕๗] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาเกิดขึ้น (๑)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะอาศัย ขันธ์ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น (๒)

[๕๘] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากสัญโญชน์ซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงสำหรับพวกอสัญญสัตว์) จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ขันธ์ที่วิปปยุตจากสัญโญชน์ซึ่งเป็นอเหตุกะและโมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาอาศัยหทัยวัตถุ (๒)

[๕๙] สภาวธรรมที่สัมปยุตดวยสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์และที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากสัญโญชน์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์และที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะและหทัยวัตถุเกิดขึ้น (ย่อ) (๒)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๔๕๘} [๖๐] ในนเหตุปัจจัย มี ๖ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย ” ๓ ”

ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาร

ในนอนันตรปัจจัย ” ๓ ”

ในนสมนันตรปัจจัย ” ๓ ”

ในนอัญญมัญญปัจจัย ” ๓ ”

ในนอุปนิสสยปัจจัย ” ๓ ”

ในนปุเรชาตปัจจัย ” ๗ ”

ในนปัจฉาชาตปัจจัย ” ๙ ”

ในนอาเสวนปัจจัย ” ๙ ”

ในนกัมมปัจจัย ” ๔ ”

ในนวิปากปัจจัย ” ๙ ”

ในนอาหารปัจจัย ” ๑ ”

ในนอินทริยปัจจัย ” ๑ ”

ในนฌานปัจจัย ” ๑ ”

ในนมัคคปัจจัย ” ๑ ”

ในนสัมปยุตตปัจจัย ” ๓ ”

ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ๖ ”

ในโนนัตถิปัจจัย ” ๓ ”

ในโนวิคตปัจจัย ” ๓ ”

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

เหตุทุกนัย

{๔๕๙} [๖๑] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในนอธิปติปัจจัย กับ ... ” ๙ ”

(ย่อ พึงทำอย่างนี้)

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

นเหตุทุกนัย

{๔๖๐} [๖๒] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๖ วาร

(ในทุก ๆ ปัจจัย มีปัจจัยละ ๖ วาร)

ในวิปากปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในอาหารปัจจัย ” ” ๖ ” ...

ในมัคคปัจจัย ” ” ๖ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ” ๖ ”

(แม้นิสสยวารก็เหมือนกับปัจจยวาร)

๒๒. สัญโญชนสัมปยุตตทุกะ ๕. สังฏฐวาร

๑-๔. ปัจจยานุโลมาทิ

{๔๖๑} [๖๓] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์เจือปนกับสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เจือปนกับสภาวธรรมที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสัญโญชน์เจือปนกับสภาวธรรมที่วิปปยุตจากสัญโญชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายเจือปนกับโมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น (๒)