ปฏิจจวาร เล่ม ๔๒

สญฺโญชนญฺเจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. กามราคสญฺโญชนํ ปฏิจฺจ ทิฏฺฐิสญฺโญชนํ อวิชฺชาสญฺโญชนํ. (จกฺกํ) (๑)

สญฺโญชนญฺเจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต เจว โน จ สญฺโญชโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สญฺโญชเน ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา. (๒)

สญฺโญชนญฺเจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต เจว โน จ สญฺโญชโน จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. กามราคสญฺโญชนํ ปฏิจฺจ ทิฏฺฐิสญฺโญชนํ อวิชฺชาสญฺโญชนํ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา. (จกฺกํ.) (๓)

สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ทิฏฐิสังโยชน์ และอวิชชาสังโยชน์อาศัยกามราคสังโยชน์เกิดขึ้น (พึงผูกเป็นจักกนัย) (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ สัมปยุตตขันธ์อาศัยสังโยชน์เกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์สัมปยุตด้วยสังโยชน์และที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ทิฏฐิสังโยชน์ อวิชชาสังโยชน์ และสัมปยุตตขันธ์อาศัยกามราคสังโยชน์เกิดขึ้น (พึงผูกเป็นจักกนัย) (๓)

สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ สญฺโญชนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต เจว โน จ สญฺโญชโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ สญฺโญชนํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑)

สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ สญฺโญชนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สญฺโญชนสมฺปยุตฺเต เจว โน จ สญฺโญชเน ขนฺเธ ปฏิจฺจ สญฺโญชนา (๒)

สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ สญฺโญชนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต เจว โน จ สญฺโญชโน จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ สญฺโญชนํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา สญฺโญชนา จ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๓)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์เกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย สังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ สังโยชน์อาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์เกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์สัมปยุตด้วยสังโยชน์และที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์เกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ และสังโยชน์อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์เกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๓)

สญฺโญชนญฺเจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺจ สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ สญฺโญชนญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. กามราคสญฺโญชนญฺจ สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ ปฏิจฺจ ทิฏฺฐิสญฺโญชนํ อวิชฺชาสญฺโญชนํ. (จกฺกํ.) (๑)

สญฺโญชนญฺเจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺจ สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ สญฺโญชนญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต เจว โน จ สญฺโญชโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ สญฺโญชนํ เอกํ ขนฺธญฺจ สญฺโญชเน จ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ จ ฯเปฯ (๒)

สญฺโญชนญฺเจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺจ สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ สญฺโญชนญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต เจว โน จ สญฺโญชโน จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ สญฺโญชนํ เอกํ ขนฺธญฺจ กามราคสญฺโญชนญฺจ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ทิฏฺฐิสญฺโญชนํ อวิชฺชาสญฺโญชนํ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ จ ฯเปฯ (จกฺกํ.) (๓) ๑. ปจฺจยานุโลม ๒. สงฺขฺยาวาร

สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์สัมปยุตด้วยสังโยชน์และที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ทิฏฐิสังโยชน์และอวิชชาสังโยชน์อาศัยกามราคสังโยชน์และสัมปยุตตขันธ์เกิดขึ้น (พึงผูกเป็นจักกนัย) (๑)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์สัมปยุตด้วยสังโยชน์และที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์และอาศัยสังโยชน์เกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๒)

สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์สัมปยุตด้วยสังโยชน์และที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์สัมปยุตด้วยสังโยชน์และที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ทิฏฐิสังโยชน์ และอวิชชาสังโยชน์อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์และอาศัยกามราคสังโยชน์เกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (พึงผูกเป็นจักกนัย) (๓)

สุทฺธ เหตุยา นว, อารมฺมเณ นว, อธิปติยา นว, (สพฺพตฺถ นว.) กมฺเม นว, อาหาเร นว, ฯเปฯ อวิคเต นว. อนุโลมํ. _____ ๒. ปจฺจยปจฺจนีย ๑. วิภงฺควาร

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ

(ทุกปัจจัย มีปัจจัยละ ๙ วาระ)

กัมมปัจจัย มี ๙ วาระ

อาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

อนุโลม จบ

นเหตุ สญฺโญชนญฺเจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา. วิจิกิจฺฉาสญฺโญชนํ ปฏิจฺจ อวิชฺชาสญฺโญชนํ. (๑)

สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ สญฺโญชนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา. วิจิกิจฺฉาสหคเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ วิจิกิจฺฉาสหคโต โมโห. (๑)

สญฺโญชนญฺเจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺจ สญฺโญชนสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ สญฺโญชนญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชโน เจว สญฺโญชนสมฺปยุตฺโต จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา. วิจิกิจฺฉาสญฺโญชนญฺจ สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ ปฏิจฺจ อวิชฺชาสญฺโญชนํ. (๑) ๒. ปจฺจยปจฺจนีย ๒. สงฺขฺยาวาร

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย ได้แก่ อวิชชาสังโยชน์อาศัยวิจิกิจฉาสังโยชน์เกิดขึ้น (๑)

สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย ได้แก่ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์และสัมปยุตด้วยสังโยชน์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นสังโยชน์สัมปยุตด้วยสังโยชน์และที่สัมปยุตด้วยสังโยชน์แต่ไม่เป็นสังโยชน์เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย ได้แก่ อวิชชาสังโยชน์อาศัยวิจิกิจฉาสังโยชน์และสัมปยุตตขันธ์ เกิดขึ้น (๑)

สุทฺธ นเหตุยา ตีณิ, นอธิปติยา นว, นปุเรชาเต นว, นปจฺฉาชาเต นว, นอาเสวเน นว, นกมฺเม ตีณิ, นวิปาเก นว, นวิปฺปยุตฺเต นว.

(เอวํ อิตเร เทฺว คณนาปิ สหชาตวาโรปิ กาตพฺโพ. ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา.) ๒๔. สญฺโญชนสญฺโญชนสมฺปยุตฺตทุก ๑. ปญฺหาวาร ๑. ปจฺจยานุโลม ๑. วิภงฺควาร

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

นเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

นอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ

นปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

นอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ

นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ

นวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ

นวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ

(การนับ ๒ อย่างนอกนี้ และสหชาตวาร พึงทำอย่างนี้ ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และสัมปยุตตวาร เหมือนกับปฏิจจวาร)