ปัจจยวาร เล่ม ๔๒

๙. สนิทัสสนทุกะ ๓. ปัจจยวาร

๑. ปัจจยานุโลม

เหตุปัจจัย

{๑๙๓} [๒๖] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ทำสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้ทำขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ทำขันธ์ ๒ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุทำขันธ์ทั้งหลายให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายทำหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓ ทำมหาภูตรูป ๑ ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้ทำมหาภูตรูปทั้งหลายให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เห็นไม่ได้ทำหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น (แม้วารทั้ง ๒ นอกนี้ก็พึงจัดไว้ด้วย)

อารัมมณปัจจัย

{๑๙๔} [๒๗] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ทำสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือทำขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ทำขันธ์ ๒ ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... ขันธ์ทั้งหลายทำหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... จักขุวิญญาณทำจักขายตนะให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... กายวิญญาณทำกายายตนะให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่เห็นไม่ได้ทำหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น (ย่อ){๑๙๕} [๒๘] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๑ ”

ในอธิปติปัจจัย ” ๓ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๓ ”

จบ อนุโลม

๒. ปัจจยปัจจนียะ

นเหตุปัจจัย

{๑๙๖} [๒๙] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ทำสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้ทำขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้ซึ่งเป็นอเหตุกะให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ทำขันธ์ ๒ ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงพวกอสัญญสัตว์) จักขุวิญญาณทำจักขายตนะให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... กายวิญญาณทำกายายตนะให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เห็นไม่ได้ซึ่งเป็นอเหตุกะทำหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะทำขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะและหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น (แม้วารทั้ง ๒ นอกนี้ก็พึงจัดไว้ด้วย ย่อ){๑๙๗} [๓๐] ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย ” ๓ ” ...

ในโนวิคตปัจจัย ” ๓ ”

จบ ปัจจนียะ

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

{๑๙๘} [๓๑] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร ...

ในนกัมมปัจจัย ” ” ๑ ” ...

ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ” ๑ ”

ในโนนัตถิปัจจัย ” ” ๓ ”

ในโนวิคตปัจจัย ” ” ๓ ”

จบ อนุโลมปัจจนียะ

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

{๑๙๙} [๓๒]ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร ...

ในมัคคปัจจัย ” ” ๑ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ”๓ ”

จบ ปัจจนียานุโลม

(จบ ปัจจยวาร)

(แม้นิสสยวารก็พึงกระทำอย่างนี้)

๙. สนิทัสสนทุกะ ๕. สังสัฏฐวาร

๑. ปัจจยานุโลม

{๒๐๐} [๓๓] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ระคนกับสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ระคนกับขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ...

{๒๐๑} สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ระคนกับสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย (ทั้งหมดพึงจัดรวมไว้กับปัจจยคณนาอย่างนี้)

(จบ สังสัฏฐวาร)

(แม้สัมปยุตตวารก็เหมือนกับสังสัฏฐวาร)