ปัญหาวาร เล่ม ๔๒

๔๘. นีวรณนีวรณสัมปยุตตทุกะ ๗. ปัญหาวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๖๕๐} [๑๐๐] สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์โดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตนิวรณ์ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์โดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์ ทั้งที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์โดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์และสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์โดยเหตุปัจจัย (๓)

อารัมมณปัจจัย

{๖๕๑} [๑๐๑] สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์โดยอารัมมณปัจจัย คือ เพราะปรารภสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์ สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์จึงเกิดขึ้น (พึงถามถึงมูลบท) เพราะปรารภสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์จึงเกิดขึ้น (พึงถามถึงมูลบท) เพราะปรารภสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์ สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย จึงเกิดขึ้น (๓)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์โดยอารัมมณปัจจัย คือ เพราะปรารภขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์จึงเกิดขึ้น (พึงถามถึงมูลบท) เพราะปรารภขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์ สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์จึงเกิดขึ้น (พึงถามถึงมูลบท) เพราะปรารภขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์ สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายจึงเกิดขึ้น (๓)สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์ ทั้งที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร (๓)

อธิปัตยาทิปัจจัย

{๖๕๒} [๑๐๒] สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์โดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย มี ๓ วาร (พึงทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นนั่นแล)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย

ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ เพราะทำขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์ให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์จึงเกิดขึ้น

ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยอธิปติปัจจัย (พึงถามถึงมูลบท)

ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ เพราะทำขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์ให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์จึงเกิดขึ้น

ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตนิวรณ์ทั้งหลายโดยอธิปติปัจจัย(พึงเพิ่มมูลบทเข้ามา)

ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ เพราะทำขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์ให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายจึงเกิดขึ้น

ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์และไม่เป็นนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์และสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์โดยอธิปติปัจจัย (๓)

[๑๐๓] สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และสัมปยุตด้วยนิวรณ์ ทั้งที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์โดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย มี ๓ วาร (๓)

{๖๕๓} เป็นปัจจัยโดยอนันตรปัจจัย (อาวัชชนะก็ดี วุฏฐานะก็ดี ไม่มีใน ทุก ๆ แห่งพึงเพิ่มคำว่า เกิดก่อน ๆ เข้ามา) เป็นปัจจัยโดยสมนันตรปัจจัย มี ๙ วาร เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย มี ๙ วาร เป็นปัจจัยโดยอัญญมัญญปัจจย มี ๙ วาร เป็นปัจจัยโดยนิสสยปัจจัย มี ๙วาร เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาร (เหมือนกับอารัมมณปัจจัย ไม่มีวิบาก) เป็นปัจจัยโดยอาเสวนปัจจัย มี ๕ วาร

กัมมปัจจัย

{๖๕๔} [๑๐๔] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์โดยกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์โดยกัมมปัจจัย (พึงเพิ่มมูลบทเข้ามา) เจตนาที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์ แต่ไม่เป็นนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตนิวรณ์ทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย (พึงเพิ่มมูลบทเข้ามา) เจตนาที่สัมปยุตด้วยนิวรร์แต่ไม่เป็นนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์และสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์โดยกัมมปัจจัย (๓)

อาหาราทิปัจจัย

{๖๕๕} [๑๐๕] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์โดยอาหารปัจจัย มี ๓ วาร เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย มี ๓ วาร เป็นปัจจัยโดยฌานปัจจัย มี ๓ วาร เป็นปัจจัยโดยมัคคปัจจัย มี ๓ วาร เป็นปัจจัยโดยสัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาร เป็นปัจจัยโดยอัตถิปัจจัย มี ๙ วาร เป็นปัจจัยโดยนัตถิปัจจัย มี ๙ วาร เป็นปัจจัยโดยวิคตปัจจัย มี ๙ วาร เป็นปัจจัยโดยวิคตปัจจัย มี ๙ วาร

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๖๕๖} [๑๐๖] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๙ ”

ในอธิปติปัจจัย ” ๙ ”

ในอนันตรปัจจัย ” ๙ ”

ในสมนันตรปัจจัย ” ๙ ”

ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาร

ในอัญญมัญญปัจจัย ” ๙ ”

ในนิสสยปัจจัย ” ๙ ”

ในอุปนิสสยปัจจัย ” ๙ ”

ในอาเสวนปัจจัย ” ๙ ”

ในกัมมปัจจัย ” ๓ ”

ในอาหารปัจจัย ” ๓ ”

ในอินทริยปัจจัย ” ๓ ”

ในฌานปัจจัย ” ๓ ”

ในมัคคปัจจัย ” ๓ ”

ในสัมปยุตตปัจจัย ” ๙ ”

ในอัตถิปัจจัย ” ๙ ”

ในนัตถิปัจจัย ” ๙ ”

ในวิคตปัจจัย ” ๙ ”

ในอวิคตปัจจัย ” ๙ ”

๒. ปัจจนียุทธาร

{๖๕๗} [๑๐๗] สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย (โดยนัยนี้ในบททั้ง ๓ พึงเปลี่ยนแปลงทั้ง ๙ วาร)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

{๖๕๘} [๑๐๘] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย ” ๙ ” ...

ในนอวิคตปัจจัย ” ๙ ”

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

{๖๕๙} [๑๐๙] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในนอธิปติปัจจัย กับ ... ” ๓ ”

ในนอนันตรปัจจัย ” ” ๓ ”

ในนสมนันตรปัจจัย ” ” ๓ ”

ในนอุปนิสสยปัจจัย ” ” ๓ ” ...

ในนมัคคปัจจัย ” ” ๓ ”

ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ” ๓ ”

ในโนนัตถิปัจจัย ” ” ๓ ”

ในโนวิคตปัจจัย ” ” ๓ ”

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

{๖๖๐} [๑๑๐] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอธิปติปัจจัย กับ ... ” ๙ ”

(พึงเพิ่มอนุโลมมาติกาเข้ามา) ...

ในอวิคตปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

จบ นีวรณนีวรณสัมปยุตตทุกะ

๔๙. นีวรณวิปปยุตตนีวรณิยทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑-๔. ปัจจยานุโลมาทิ

{๖๖๑} [๑๑๑] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์แต่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากนิวรณ์แต่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากนิวรณ์แต่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (ย่อ)(พึงทำนีวรณวิปปยุตตนีวรณิยทุกะเหมือนโลกิยทุกะ ในจูฬันตรทุกะไม่มีข้อแตกต่างกัน)

จบ นีวรณวิปปยุตตนีวรณิยทุกะ

จบ นีวรณโคจฉกะ