ปฏิจจวาร เล่ม ๔๒

๔๘. นีวรณนีวรณสัมปยุตตทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๖๔๔} [๙๒] สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์อาศัยกามฉันทนิวรณ์เกิดขึ้น (พึงผูกให้เป็นจักรนัย พึงเพิ่มสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์แม้ทั้งหมด) (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์เกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์ ทั้งที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยกามฉันทนิวรณ์เกิดขึ้น พึงผูกให้เป็นจักรนัย) (๓)[๙๓] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์ แต่ไม่เป็นนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์อาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์ (๒)

สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์ ทั้งที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์

เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๓)

[๙๔] สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์ ทั้งที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์อาศัยกามฉันทนิวรณ์และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น (พึงผูกให้เป็นจักรนัย) (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์ ทั้งที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์และสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๒)สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์ทั้งที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์ ทั้งที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์และกามฉันทนิวรณ์เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ (พึงผูกให้เป็นจักรนัย ย่อ) (๓)

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

{๖๔๕} [๙๕] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๙ ”

ในอธิปติปัจจัย ” ๙ ”

(ในทุก ๆ ปัจจัย มีปัจจัยละ ๙ วาร)

ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาร

ในอาหารปัจจัย ” ๙ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๙ ”

จบ อนุโลม

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

{๖๔๖} [๙๖] สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และสัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และสัมปยุตด้วยนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ อวิชชานิวรณ์อาศัยวิจิกิจฉานิวรณ์ อวิชชานิวรณ์อาศัยอุทธัจจนิวรณ์ (๑)สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และสัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุนเหตุปัจจัย คือ อวิชชานิวรณ์อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะ (๑)สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และสัมปยุตด้วยนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และสัมปยุตด้วยนิวรณ์ ทั้งที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุนเหตุปัจจัย คือ อวิชชานิวรณ์อาศัยวิจิกิจฉานิวรณ์และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อวิชชานิวรณ์อาศัยอุทธัจจนิวรณ์และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น (ย่อ) (๑)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๖๔๗} [๙๗] ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในนอธิปติปัจจัย ” ๙ ”

ในนปุเรชาตปัจจัย ” ๙ ”

ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาร

ในนอาเสวนปัจจัย ” ๙ ”

ในนกัมมปัจจัย ” ๓ ”

ในนวิปากปัจจัย ” ๙ ”

ในนวิปปยุตตปัจจัย ” ๙ ”

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

{๖๔๘} [๙๘] ในนอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๙ วาร ...

ในนวิปปยุตตปัจจัย กับ ... ” ๙ ”

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

{๖๔๙} [๙๙] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๓ วาร ...

ในอนันตรปัจจัย กับ ... ” ๓ ”

ในสมนันตรปัจจัย ” ” ๓ ”

(ในทุก ๆ ปัจจัย มีปัจจัยละ ๓ วาร)

ในมัคคปัจจัย ” ” ๓ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ” ๓ ”

(สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวารอย่างนี้ ไม่มีข้อแตกต่างกัน)

๔๘. นีวรณนีวรณสัมปยุตตทุกะ ๗. ปัญหาวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๖๕๐} [๑๐๐] สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์โดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตนิวรณ์ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์โดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์ ทั้งที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์โดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์และสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์โดยเหตุปัจจัย (๓)

อารัมมณปัจจัย

{๖๕๑} [๑๐๑] สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์โดยอารัมมณปัจจัย คือ เพราะปรารภสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์ สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์จึงเกิดขึ้น (พึงถามถึงมูลบท) เพราะปรารภสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยนิวรณ์แต่ไม่เป็นนิวรณ์จึงเกิดขึ้น (พึงถามถึงมูลบท) เพราะปรารภสภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์ สภาวธรรมที่เป็นนิวรณ์และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย จึงเกิดขึ้น (๓)