พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · คันถสัมปยุตตทุกะ
สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๒
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๔๐–๕๔๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๔ ในคันถสัมปยุตตทุกะมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ คันถสัมปยุตตทุกะ สังสัฏฐวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๔๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๒)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๘๘ หน้า ๕๙๐–๕๙๔
สังสัฏฐวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๕๔๐] ๑. คันถสัมปยุตตธรรม เจือกับคันถสัมปยุตตธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม ฯลฯ
ขันธ์ ๒ ฯลฯ
๒. คันถวิปปยุตตธรรม เจือกับคันถสัมปยุตตธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ โลภะ เจือกับขันธ์ทั้งหลาย ที่สหรคตด้วยโลภะที่เป็นทิฏฐิคต-วิปปยุตตธรรม.
ปฏิฆะ เจือกับขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยโทมนัส.
๓. คันถสัมปยุตตธรรม และคันถวิปปยุตตธรรม
เจือกับคันถสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และโลภะ เจือกับขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยโลภะที่เป็นทิฏฐิคตวิปปยุตตธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
ขันธ์ ๓ และปฏิฆะ เจือกับขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยโทมนัส ฯลฯ
ขันธ์ ๒ ฯลฯ
๔. คันถวิปปยุตตธรรม เจือกับคันถวิปปยุตตธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นคันถวิปปยุตตธรรม ฯลฯ
ขันธ์ ๒ ฯลฯ
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
๕. คันถสัมปยุตตธรรม เจือกับคันถวิปปยุตตธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย เจือกับโลภะที่เป็นทิฏฐิคตวิปปยุตตธรรม.
สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย เจือกับปฏิฆะ.
๖. คันถสัมปยุตตธรรม เจือกับคันถสัมปยุตตธรรม
และคันถวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยโลภะที่เป็นทิฏฐิคต-วิปปยุตตธรรม และโลภะ ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยโทมนัส และปฏิฆะ ขันธ์ ๒ฯลฯ
ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๕๔๑] ในเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ในปัจจัยทั้งปวง มี ๖ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระในอาหารปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. นเหตุปัจจัย
[๕๔๒] ๑. คันถวิปปยุตตธรรม เจือกับคันถวิปปยุตตธรรมเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
คือ ฯลฯ อาศัยคันถวิปปยุตตธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ ฯลฯ
ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ฯลฯ โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ เจือกับขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.
ฯลฯ
ปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๕๔๓] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระในนปุเรชาตปัจจัย มี ๖ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๖วาระ ในนอาเสวน-ปัจจัย มี ๖ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๔ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๖ วาระในนฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัยมี ๖ วาระ.
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๕๔๔] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ... ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๖ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๖ วาระ ในนอาเสวน-
ปัจจัย มี ๖ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๔ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๖ วาระในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ.
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๕๔๕] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ในอนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
ปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๕๔๖] ๑. คันถสัมปยุตตธรรมเป็นปัจจัยแก่คันถสัมปยุตต-ธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.
๒. คันถสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่คันถวิปปยุตต-ธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตต-สมุฏฐานรูปทั้งหลาย ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.
เหตุที่สหรคตด้วยโลภะที่เป็นทิฏฐิคตวิปปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่โลภะ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.
เหตุที่สหรคตด้วยโทมนัส เป็นปัจจัยแก่ปฏิฆะ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.
๓. คันถสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่คันถสัมปยุตต-
ธรรม และคันถวิปปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตต-ขันธ์ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.
จบ สังสัฏฐวาร