สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๒

คนฺถสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ คนฺถสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. คนฺถสมฺปยุตฺตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑) คนฺถสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ คนฺถวิปฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. ทิฏฺฐิคตวิปฺปยุตฺตโลภสหคเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ โลโภ โทมนสฺสสหคเต ขนฺเธ สํสฏฺฐํ ปฏิฆํ. (๒)

คนฺถสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ คนฺถสมฺปยุตฺโต จ คนฺถวิปฺปยุตฺโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. ทิฏฺฐิคตวิปฺปยุตฺตโลภสหคตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา โลโภ จ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ โทมนสฺสสหคตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ปฏิฆญฺจ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๓)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยคันถะเกิดระคนกับสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยคันถะเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยคันถะ ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากคันถะเกิดระคนกับสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยคันถะเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ โลภะเกิดระคนกับขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิ ปฏิฆะเกิดระคนกับขันธ์ที่สหรคตด้วยโทมนัส (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยคันถะและที่วิปปยุตจากคันถะเกิดระคนกับสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยคันถะเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ และโลภะเกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิ ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ขันธ์ ๓ และปฏิฆะเกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยโทมนัส ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ (๓)

คนฺถวิปฺปยุตฺตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ คนฺถวิปฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. คนฺถวิปฺปยุตฺตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๑)

คนฺถวิปฺปยุตฺตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ คนฺถสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. ทิฏฺฐิคตวิปฺปยุตฺตํ โลภํ สํสฏฺฐา สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา ปฏิฆํ สํสฏฺฐา สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา. (๒)

คนฺถสมฺปยุตฺตญฺจ คนฺถวิปฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ คนฺถสมฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. ทิฏฺฐิคตวิปฺปยุตฺตํ โลภสหคตํ เอกํ ขนฺธญฺจ โลภญฺจ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ โทมนสฺสสหคตํ เอกํ ขนฺธญฺจ ปฏิฆญฺจ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (สงฺขิตฺตํ.) ๑. ปจฺจยานุโลม ๒. สงฺขฺยาวาร

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากคันถะเกิดระคนกับสภาวธรรมที่วิปปยุตจากคันถะเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากคันถะ ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยคันถะเกิดระคนกับสภาวธรรมที่วิปปยุตจากคันถะเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ สัมปยุตตขันธ์เกิดระคนกับโลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิ สัมปยุตตขันธ์เกิดระคนกับปฏิฆะ (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยคันถะเกิดระคนกับสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยคันถะและที่วิปปยุตจากคันถะเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและเกิดระคนกับโลภะ ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยโทมนัสและเกิดระคนกับปฏิฆะ ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ (ย่อ)

เหตุยา ฉ, อารมฺมเณ ฉ, อธิปติยา ฉ, (สพฺพตฺถ ฉ.) วิปาเก เอกํ, อาหาเร ฉ ฯเปฯ อวิคเต ฉ. อนุโลมํ. _____ ๒. ปจฺจยปจฺจนีย ๑. วิภงฺควาร

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ

(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๖ วาระ)

วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ

อาหารปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ

อนุโลม จบ

นเหตุ คนฺถวิปฺปยุตฺตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ คนฺถวิปฺปยุตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา. อเหตุกํ คนฺถวิปฺปยุตฺตํ ฯเปฯ อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห. (สงฺขิตฺตํ.) ๒. ปจฺจยปจฺจนีย ๒. สงฺขฺยาวาร

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากคันถะเกิดระคนกับสภาวธรรมที่วิปปยุตจากคันถะเพราะนเหตุปัจจัย ได้แก่ ... ที่ไม่มีเหตุซึ่งวิปปยุตจากคันถะ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะที่เป็นอเหตุกะ ฯลฯ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดระคนกับขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ (ย่อ)

นเหตุยา เอกํ, นอธิปติยา ฉ, นปุเรชาเต ฉ, นปจฺฉาชาเต ฉ, นอาเสวเน ฉ, นกมฺเม จตฺตาริ, นวิปาเก ฉ, นฌาเน เอกํ, นมคฺเค เอกํ, นวิปฺปยุตฺเต ฉ.

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

นเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ

นอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ

นปุเรชาตปัจจัย มี ๖ วาระ

นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๖ วาระ

นอาเสวนปัจจัย มี ๖ วาระ

นกัมมปัจจัย มี ๔ วาระ

นวิปากปัจจัย มี ๖ วาระ

นฌานปัจจัย มี ๑ วาระ

นมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ

นวิปปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ

_____ ๓. ปจฺจยานุโลมปจฺจนีย เหตุปจฺจยา นอธิปติยา ฉ, นปุเรชาเต ฉ, นปจฺฉาชาเต ฉ, นอาเสวเน ฉ, นกมฺเม จตฺตาริ, นวิปาเก ฉ, นวิปฺปยุตฺเต ฉ.

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

นอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ

นปุเรชาตปัจจัย ” มี ๖ วาระ

นปัจฉาชาตปัจจัย ” มี ๖ วาระ

นอาเสวนปัจจัย ” มี ๖ วาระ

นกัมมปัจจัย ” มี ๔ วาระ

นวิปากปัจจัย ” มี ๖ วาระ

นวิปปยุตตปัจจัย ” มี ๖ วาระ

๔. ปจฺจยปจฺจนียานุโลม นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ, อนนฺตเร เอกํ ฯเปฯ อวิคเต เอกํ. (สมฺปยุตฺตวาโร สํสฏฺฐวารสทิโส.) _____ ๒๘. คนฺถสมฺปยุตฺตทุก ๑. ปญฺหาวาร ๑. ปจฺจยานุโลม ๑. วิภงฺควาร

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ

อนันตรปัจจัย ” มี ๑ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย ” มี ๖ วาระ

(สัมปยุตตวารเหมือนกับสังสัฏฐวาร)