arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · อนุโลมปัจจนียทุกปัฏฐาน

เหตุทุกนเหตุทุกะ เล่ม ๔๕

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๒๖–๑๓๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๗ ในอนุโลมปัจจนียทุกปัฏฐานมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ อนุโลมปัจจนียทุกปัฏฐาน เหตุทุกนเหตุทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๕)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๑ หน้า ๔๒๙–๔๓๖

หน้า ๔๒๙

๒. อนุโลมปัจจนียทุกปัฏฐาน

๑. เหตุทุกนเหตุทุกะ

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๒๖] ๑. นเหตุธรรม อาศัยเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยเหตุธรรมในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๒. ธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยเหตุธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๓. นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๔. เหตุธรรม อาศัยนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๕. ธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยนเหตุธรรม เกิด

ขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๖. นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๗. นเหตุธรรม อาศัยเหตุธรรม และนเหตุธรรม

เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๔๓๐

๘. ธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยเหตุธรรม และ

นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๙. นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยเหตุธรรม และนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๒๗] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

ปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๒๘] ๑. เหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๒. อารัมมณปัจจัย

[๑๒๙] ๑. เหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.

หน้า ๔๓๑

๔. นเหตุธรรมเป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม

ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.

๗. เหตุธรรม และนเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุ-

ธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๓๐] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

แม้ปัญหาวาระก็พึงให้พิสดารอย่างนี้.

เหตุทุกนเหตุทุกะ จบ

หน้า ๔๓๒

๒. สเหตุกทุกนสเหตุกทุกะ

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๓๑] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่เป็น

สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม และธรรมที่ไม่ใช่

อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๔. ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่เป็น

อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๕. ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่เป็น

อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๖. ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม และธรรมที่ไม่ใช่

อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๗. ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่เป็น

สเหตุกธรรม และธรรมที่เป็นอเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๔๓๓

๘. ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่เป็น

สเหตุกธรรม และธรรมที่เป็นอเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๙. ธรรมที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม และธรรมที่ไม่ใช่

อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม และธรรมที่เป็นอเหตุก-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๓๒] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

สเหตุกทุกนสเหตุกทุกะ จบ

หน้า ๔๓๔

๓. เหตุสัมปยุตตทุกนเหตุสัมปยุตตทุกะ

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๓๓] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุสัมปยุตตธรรมและธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๔. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๕. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๖. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุสัมปยุตตธรรม และธรรมที่

ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๔๓๕

๗. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุสัมปยุตตธรรม อาศัยธรรม

ที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม และธรรมที่เป็นเหตุวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๘. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุเป็นสัมปยุตตธรรม และธรรมที่เป็นเหตุวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๙. ธรรมที่ไม่ใช่เหตุสัมปยุตตธรรม และธรรมที่

ไม่ใช่เหตุวิปปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุสัมปยุตตธรรม และธรรมที่เป็นเหตุวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๓๔] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

เหตุสัมปยุตตทุกนเหตุสัมปยุตตทุกะ จบ

หน้า ๔๓๖

๔. เหตุสเหตุกทุกนเหตุสเหตุกทุกะ

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๓๕] ๑. ธรรมที่เป็นนเหตุธรรม แต่ไม่ใช่อเหตุกธรรมอาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรมอาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. ธรรมที่เป็นนเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่อเหตุกธรรม

และธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเหตุธรรม และสเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๔. ธรรมที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม และไม่ใช่นเหตุธรรมอาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๕. ธรรมที่เป็นนเหตุธรรม แต่ไม่ใช่อเหตุกธรรม

อาศัยธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

จบ เหตุทุกนเหตุทุกะ