นเหตุทุกนสนิทัสสนัตติกเหตุทุกสนิทัสสนัตติกะ เล่ม ๔๕

๑. เหตุทุกะ ๒๑. อัชฌัตตารัมมณติกะ

{๔๒๐} [๘๓] สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งมีภายในเป็นอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีภายในเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๔๒๑} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๔๒๒} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุซึ่งมีภายนอกเป็นอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่มีภายนอกเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๔๒๓} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

(อัชฌัตตพหิทธารมณ์ไม่มี)

๑. เหตุทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ

{๔๒๔} [๘๔] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้แต่กระทบได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วารสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้แต่กระทบได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาร(แม้ในนเหตุนอนิทัสสนกัปปฏิฆมูล มี ๓ วารเหมือนกัน)

{๔๒๕} [๘๕] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๔๒๖} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

๒. สเหตุกทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ

{๔๒๗} [๘๖] สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้แต่กระทบได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วารสภาวธรรมที่ไม่มีเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้แต่กระทบได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาร(แม้ในนสเหตุกนอนิทัสสนสัปปฏิฆมูลก็มี ๓ วารเหมือนกัน)

{๔๒๘} สภาวธรรมที่ไม่มีเหตุซึ่งเห็นไม่ได้แต่กระทบไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๔๒๙} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

(ซึ่งไม่เป็นเห็นได้แต่กระทบได้ ซึ่งไม่สัมปยุตด้วยเหตุเหมือนกับสเหตุกทุกะมี ๓ วาร ในเหตุสเหตุทุกะและในเหตุเหตุสัมปยุตตทุกะหาวารไม่ได้)

๖. นเหตุสเหตุกทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ

{๔๓๐} [๘๗] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุที่ไม่มีเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้แต่กระทบได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุที่ไม่มีเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุที่มิใช่ไม่มีเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นได้แต่กระทบได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาร โดยคณิตกนัย มี ๓ วาร{๔๓๑} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุที่ไม่มีเหตุซึ่งเห็นได้และกระทบได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ เกิดขึ้น

เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วารเหมือนกัน

{๔๓๒} สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุที่ไม่มีเหตุซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุที่ไม่ใช่มีเหตุซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๔๓๓} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

๗. สัปปัจจยทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ

{๔๓๔} [๘๘] สภาวธรรมที่มีปัจจัยซึ่งเห็นได้และกระทบได้ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีปัจจัยซึ่งไม่ใช่เห็นได้แต่กระทบได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๔๓๕} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๔๓๖} สภาวธรรมที่มีปัจจัยซึ่งเห็นไม่ได้แต่กระทบได้ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีปัจจัยซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๔๓๗} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

(แม้ในนอัปปัจจยนอนิทัสสนะและในอัปปฏิฆมูลก็มี ๑ วารเหมือนกัน)

ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในอธิปติปัจจัย ” ๑ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๑ ”

(นสังขตทุกะเหมือนกับนสัปปัจจยทุกะ)

๙. สนิทัสสนทุกะ ๒๒. สนิทัสสนติกะ

{๔๓๘} [๘๙] สภาวธรรมที่เห็นได้ซึ่งเห็นได้และกระทบได้ อาศัยสภาวธรรมซึ่งไม่เป็นเห็นได้ซึ่งไม่ใช่เห็นได้แต่กระทบได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๔๓๙} ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

{๔๔๐} สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้ซึ่งเห็นไม่ได้แต่กระทบได้ อาศัยสภาวธรรม