พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · ปัจจนียทุกติกปัฏฐาน
ปิฏฐิทุกนกุสลัตติกะ เล่ม ๔๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๖๔–๒๗๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๖/๗ ในปัจจนียทุกติกปัฏฐานมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๘๓. ปิฏฐิทุกะ ๑. กุสลติกะ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียทุกติกปัฏฐาน ปิฏฐิทุกนกุสลัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๕)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๔๕ หน้า ๖๓–๖๖ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๔๕ หน้า ๙๘–๑๐๒
นทสฺสเนน ปหาตพฺพํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นนทสฺสเนน ปหาตพฺพํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา ปญฺจล อารมฺมเณ เทฺว ฯเปฯ วิปาเก เอกํ ฯเปฯ อวิคเต ปญฺจ.
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค ... (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
นภาวนาย ปหาตพฺพํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นนภาวนาย ปหาตพฺพํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา ปญฺจ, อารมฺมเณ เทฺว ฯเปฯ วิปาเก เอกํ ฯเปฯ อวิคเต ปญฺจ.
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งไม่เป็น กุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ... (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
นทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นนทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นภาวนาย ปหาตพฺพเหตุกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นนภาวนาย ปหาตพฺพเหตุกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา นว, อารมฺมเณ ฉ, อธิปติยา ปญฺจ ฯเปฯ วิปาเก เอกํ ฯเปฯ อวิคเต นว.
... อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งไม่เป็น กุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุมิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งไม่เป็น กุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งไม่เป็น กุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุมิใช่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งไม่ เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
นสวิตกฺกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอวิตกฺกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นสวิจารํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอวิจารํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นสปฺปีติกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอปฺปีติกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เปฯ นปีติสหคตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นนปีติสหคตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นสุขสหคตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นนสุขสหคตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอุเปกฺขาสหคตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นนอุเปกฺขาสหคตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา นว ฯเปฯ ปุเรชาเต อาเสวเน ฉ ฯเปฯ อวิคเต นว.
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีวิตกซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีวิตกซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีวิจารซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีวิจารซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีปีติซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีปีติซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยปีติซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่สหรคตด้วยปีติซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยสุขซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่สหรคตด้วยสุขซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยอุเบกขาซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่สหรคตด้วยอุเบกขาซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๖ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
นกามาวจรํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นนกามาวจรํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นรูปาวจรํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นนรูปาวจรํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา นว, อารมฺมเณ จตฺตาริ, อธิปติยา ปญฺจ ฯเปฯ อญฺญมญฺเญ ฉ ฯเปฯ ปุเรชาเต อาเสวเน เทฺว ฯเปฯ อวิคเต นว.
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจรซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นกามาวจรซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจรซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นรูปาวจรซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
นอรูปาวจรํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นนอรูปาวจรํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา ปญฺจ, อารมฺมเณ เทฺว ฯเปฯ อวิคเต ปญฺจ.
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจรซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอรูปาวจรซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
นปริยาปนฺนํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอปริยาปนฺนํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา ปญฺจ, อารมฺมเณ เทฺว ฯเปฯ อาเสวเน เอกํ ฯเปฯ อวิคเต ปญฺจ.
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่นับเนื่องในวัฏฏทุกข์ซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่นับเนื่องในวัฏฏทุกข์ซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
นนิยฺยานิกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอนิยฺยานิกํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ. สพฺพตฺถ เอกํ.) นนิยตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอนิยตํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา ปญฺจ, อารมฺมเณ เทฺว ฯเปฯ วิปาเก เอกํ ฯเปฯ อวิคเต ปญฺจ.
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุนำออกจากวัฏฏทุกข์ซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุนำออกจากวัฏฏทุกข์ซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่ให้ผลแน่นอนซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
นสอุตฺตรํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ฯเปฯ นอนุตฺตรํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ. (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา ปญฺจ, อารมฺมเณ เทฺว ฯเปฯ อาเสวเน เอกํ ฯเปฯ อวิคเต ปญฺจ.
... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าซึ่งไม่เป็นกุศล ฯลฯ
... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าซึ่งไม่เป็นกุศล (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
นสรณํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑)
นอรณํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอรโณ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นอรณํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นอรณํ นกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นกุสโล จ นอรโณ นกุสโล จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. (๓)
นสรณํ นกุสลญฺจ นอรณํ นกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑) (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา ปญฺจ, อารมฺมเณ เทฺว ฯเปฯ วิปาเก เอกํ ฯเปฯ อวิคเต ปญฺจ.
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่ เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้และที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่ เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้และที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
นสรณํ นอกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นอกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.) เหตุยา เอกํ. (สพฺพตฺถ เอกํ.)
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรม ที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)
นสรณํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นสรโณ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑)
นอรณํ นอพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอรโณ นอพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (๑) (สงฺขิตฺตํ.)
เหตุยา เทฺว, อารมฺมเณ เทฺว ฯเปฯ อวิคเต เทฺว.
(สหชาตวาเรปิ ฯเปฯ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาโร.) ๑๐๐. สรณทุก ๒. เวทนาตฺติกาทิ
สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรม ที่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรม ที่มิใช่ไม่เป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้ซึ่งไม่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ
(สหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดาร)
จบ ปิฏฐิทุกนกุสลัตติกะ