๑๐. ทุพพิโนทยสูตร เล่ม ๒๒

แวดล้อมแล้วนั่งแสดงธรรมอยู่ จึงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ท่านพระอุทายีมีคฤหัสถ <*> บริษัทหมู่ใหญ่ แวดล้อมแล้วนั่งแสดงธรรมอยู่”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอานนท์ การแสดงธรรมแก่ผู้อื่นมิใช่ทำได้ง่าย อันภิกษุผู้จะแสดงธรรมแก่ผู้อื่นพึงตั้งธรรม ๕ ประการไว้ภายในแล้ว จึงแสดงธรรมแก่ผู้อื่น ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุพึงแสดงธรรม แก่ผู้อื่นด้วยตั้งใจว่า(๑) เราจักแสดงธรรมไปโดยลำดับ <**>

(๒) เราจักแสดงธรรมอ้างเหตุผล

(๓) เราจักแสดงธรรมอาศัยความเอ็นดู

(๔) เราจักเป็นผู้ไม่เพ่งอามิสแสดงธรรม

(๕) เราจักไม่แสดงธรรมกระทบตนและผู้อื่น

ดูก่อนอานนท์ การแสดงธรรมแก่ผู้อื่นมิใช่ทำได้ง่าย อันภิกษุผู้จะแสดง ธรรมแก่ผู้อื่นพึงตั้งธรรม ๕ ประการนี้ไว้ภายในแล้วจึงแสดงธรรมแก่ผู้อื่น”

๑๐. ทุปปฏิวิโนทยสูตร

ว่าด้วยธรรมที่บรรเทาได้ยาก

{๑๖๐} [๑๖๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้เกิดขึ้นแล้วบรรเทาได้ ยาก ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ราคะ (๒) โทสะ (๓) โมหะ

(๔) ปฏิภาณ (๕) จิตคิดจะไป

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้เกิดขึ้นแล้วบรรเทาได้ยาก”

จบ สัทธัมมวรรคที่ ๑

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปฐมสัทธัมมนิยามสูตร ๒. ทุติยสัทธัมมนิยามสูตร

๓. ตติยสัทธัมมนิยามสูตร ๔. ปฐมสัทธัมมสัมโมสสูตร

๕. ทุติยสัทธัมมสัมโมสสูตร ๖. ตติยสัทธัมมสัมโมสสูตร

๗. ทุกกถาสูตร ๘. สารัชชสูตร

๙. อุทายีสูตร ๑๐.ทุปปฏิวิโนทยสูตร

(๑๗) ๒. อาฆาตวรรค

๑. ปฐมอาฆาตปฏิวินยสูตร

ว่าด้วยธรรมระงับความอาฆาต ๕ ประการ สูตรที่ ๑

{๑๖๑} [๑๖๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมเป็นที่ระงับความอาฆาตซึ่งเกิดขึ้น แก่ภิกษุโดยประการทั้งปวงมี ๕ ประการนี้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ความอาฆาตในบุคคลใดเกิดขึ้น พึงเจริญเมตตาไปที่บุคคลนั้น