๙. อุทายิสูตร เล่ม ๒๒

๘. สารัชชสูตร

ว่าด้วยธรรมทำให้ครั่นคร้ามและให้กล้าหาญ

{๑๕๘} [๑๕๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมถึงความครั่นคร้าม ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) เป็นผู้ไม่มีศรัทธา (๒) เป็นผู้ทุศีล

(๓) เป็นผู้มีการศึกษาน้อย (๔) เป็นผู้เกียจคร้าน

(๕) เป็นผู้ด้อยปัญญา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมถึง ความครั่นคร้าม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้ ย่อมเป็นผู้ แกล้วกล้า ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) เป็นผู้มีศรัทธา (๒) เป็นผู้มีศีล

(๓) เป็นผู้มีการศึกษามาก (๔) เป็นผู้ปรารภความเพียร

(๕) เป็นผู้มีปัญญา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมเป็น ผู้แกล้วกล้า”

๙. อุทายีสูตร

ว่าด้วยองค์คุณแห่งพระธรรมกถึก

[๑๕๙] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

{๑๕๙} สมัยหนี่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ โฆสิตาราม ใกล้พระนคร โกสัมพี สมัยนั้นแล ท่านพระอุทายีมีคฤหัสถบริษัทหมู่ใหญ่แวดล้อมแล้วนั่ง แสดงธรรมอยู่ ท่านพระอานนท์ได้เห็นท่านพระอุทายีมีคฤหัสถ <*> บริษัทหมู่ใหญ่

แวดล้อมแล้วนั่งแสดงธรรมอยู่ จึงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ท่านพระอุทายีมีคฤหัสถ <*> บริษัทหมู่ใหญ่ แวดล้อมแล้วนั่งแสดงธรรมอยู่”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอานนท์ การแสดงธรรมแก่ผู้อื่นมิใช่ทำได้ง่าย อันภิกษุผู้จะแสดงธรรมแก่ผู้อื่นพึงตั้งธรรม ๕ ประการไว้ภายในแล้ว จึงแสดงธรรมแก่ผู้อื่น ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุพึงแสดงธรรม แก่ผู้อื่นด้วยตั้งใจว่า(๑) เราจักแสดงธรรมไปโดยลำดับ <**>

(๒) เราจักแสดงธรรมอ้างเหตุผล

(๓) เราจักแสดงธรรมอาศัยความเอ็นดู

(๔) เราจักเป็นผู้ไม่เพ่งอามิสแสดงธรรม

(๕) เราจักไม่แสดงธรรมกระทบตนและผู้อื่น

ดูก่อนอานนท์ การแสดงธรรมแก่ผู้อื่นมิใช่ทำได้ง่าย อันภิกษุผู้จะแสดง ธรรมแก่ผู้อื่นพึงตั้งธรรม ๕ ประการนี้ไว้ภายในแล้วจึงแสดงธรรมแก่ผู้อื่น”

๑๐. ทุปปฏิวิโนทยสูตร

ว่าด้วยธรรมที่บรรเทาได้ยาก

{๑๖๐} [๑๖๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้เกิดขึ้นแล้วบรรเทาได้ ยาก ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ