ปัจโจโรหณีสูตร ที่ ๑ เล่ม ๒๔

ก็เหล่าชนที่ประพฤติตามธรรมในธรรมที่พระสุคตเจ้าตรัสไว้แล้วโดยชอบ จักข้ามบ่วงมฤตยูที่ข้ามได้ยากไปถึงฝั่งได้

บัณฑิตพึงละอกุศลธรรม ออกจากอาลัย อาศัยธรรม อันไม่มีอาลัย แล้วเจริญกุศลธรรม

บัณฑิตพึงปรารถนาความยินดียิ่งในวิเวกซึ่งเป็นที่ที่ยินดีได้ยาก ละกามทั้งหลายเสียแล้วเป็นผู้ไม่มีกิเลสเป็นเหตุให้กังวล พึงชำระตนให้ผ่องแผ้วจากเครื่องเศร้าหมองจิต

เหล่าชนที่อบรมจิตด้วยดีโดยชอบในองค์ธรรมสามัคคีเครื่องตรัสรู้ และเหล่าชนที่ไม่ยึดมั่นถือมั่น ยินดีแล้ว ในการสละคืนความยึดมั่นถือมั่น สิ้นอาสวะแล้ว มีความรุ่งเรือง เป็นผู้ปรินิพพานแล้วในโลก

๗. ปฐมปัจโจโรหณิสูตร

ว่าด้วยพิธีลอยบาป สูตรที่ ๑

{๑๑๙} [๑๑๙] สมัยนั้นแล พราหมณ์ชื่อว่าชาณุสโสณีสนานเกล้าในวันอุโบสถ นุ่งห่มผ้าลินินคู่ใหม่ ถือกำหญ้าคาสดไปยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งในที่ไม่ไกลพระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทอดพระเนตรเห็นชาณุสโสณีพราหมณ์ผู้สนานเกล้าในวันอุโบสถ นุ่งห่มผ้าลินินคู่ใหม่ ยืนถือกำหญ้าคาสดอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งในที่ไม่ไกล ครั้นแล้วได้ตรัสถามชาณุสโสณีพราหมณ์ว่า“ดูก่อนพราหมณ์ เพราะเหตุอะไรหนอ ท่านจึงสนานเกล้าในวันอุโบสถ นุ่งห่มผ้าลินินคู่ใหม่ มายืนถือกำหญ้าคาสดอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง วันนี้ เป็นวันอะไรของสกุลพราหมณ์หรือ”

ชาณุสโสณีพราหมณ์กราบทูลว่า “ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ วันนี้เป็นวันลอยบาปของสกุลพราหมณ์”

“ดูก่อนพราหมณ์ ก็พิธีลอยบาปของพราหมณ์ทั้งหลายมีอย่างไรเล่า”

“ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ ในวันอุโบสถ พราหมณ์ทั้งหลายในโลกนี้จะพากันสนานเกล้า นุ่งห่มผ้าลินินคู่ใหม่ ทาแผ่นดินด้วยโคมัยสด ลาดด้วยหญ้าคาสดแล้ว นอนในระหว่างกองทรายและเรือนไฟ ในคืนนั้น พราหมณ์เหล่านั้น จะลุกขึ้นประนมอัญชลีนมัสการไฟสามครั้ง พร้อมกล่าวว่า ‘ข้าพเจ้าทั้งหลาย ขอลอยบาปกะท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าทั้งหลายขอลอยบาปกะท่านผู้เจริญ’ ดังนี้ และเลี้ยงไฟให้อิ่มหนำด้วยเนยใส นํ้ามัน และเนยข้นอันพอเพียง พอล่วงราตรีนั้นไป ก็เลี้ยงพราหมณ์ทั้งหลายให้อิ่มหนำด้วยขาทนียโภชนียาหารอันประณีต ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พิธีลอยบาปของพราหมณ์ทั้งหลายย่อมมี อย่างนี้แล”“ดูก่อนพราหมณ์ พิธีลอยบาปของพราหมณ์ทั้งหลายเป็นอย่างหนึ่ง ส่วนพิธีลอยบาปในอริยวินัย เป็นอีกอย่างหนึ่ง”

“ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พิธีลอยบาปในอริยวินัยมีอย่างไรเล่า ขอประทานพระวโรกาสเถิด ขอพระโคดมผู้เจริญได้โปรดทรงแสดงธรรมที่เป็นพิธีลอยบาปในอริยวินัยแก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด”

“ดูก่อนพราหมณ์ ถ้าเช่นนั้น ท่านจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวให้ฟัง”

ชาณุสโสณีพราหมณ์ทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า

“ดูก่อนพราหมณ์ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘วิบาก แห่งมิจฉาทิฏฐิเป็นสิ่งที่ชั่วช้าทั้งในปัจจุบัน ทั้งในสัมปรายภพ’ อริยสาวกนั้น ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้วย่อมละมิจฉาทิฏฐิ ลอยบาปจากมิจฉาทิฏฐิเสีย... ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘วิบากแห่งมิจฉาสังกัปปะเป็นสิ่งที่ชั่วช้า ทั้งในปัจจุบันทั้งในสัมปรายภพ’ ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้วย่อมละมิจฉาสังกัปปะ ลอยบาปจากมิจฉาสังกัปปะเสีย... ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘วิบากแห่งมิจฉาวาจาเป็นสิ่งที่ชั่วช้า ทั้งในปัจจุบัน ทั้งในสัมปรายภพ’ ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้ว ย่อมละมิจฉาวาจา ลอยบาปจากมิจฉาวาจาเสีย... ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า

‘วิบากแห่งมิจฉากัมมันตะเป็นสิ่งที่ชั่วช้าทั้งในปัจจุบัน ทั้งในสัมปรายภพ’ ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้ว ย่อมละมิจฉากัมมันตะ ลอยบาปจากมิจฉากัมมันตะเสีย... ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘วิบากแห่งมิจฉาอาชีวะเป็นสิ่งที่ชั่วช้า ทั้งในปัจจุบัน ทั้งในสัมปรายภพ’ ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้วย่อมละมิจฉาอาชีวะ ลอยบาปจากมิจฉาอาชีวะเสีย... ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘วิบากแห่งมิจฉาวายามะเป็นสิ่งที่ชั่วช้า ทั้งในปัจจุบัน ทั้งในสัมปรายภพ’ ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้วย่อมละมิจฉาวายามะ ลอยบาปจากมิจฉาวายามะเสีย... ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘วิบากแห่งมิจฉาสติเป็นสิ่งที่ชั่วช้าทั้งในปัจจุบันทั้งในสัมปรายภพ’ ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้วย่อมละมิจฉาสติ ลอยบาปจากมิจฉาสติเสีย

... ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘วิบากแห่งมิจฉาสมาธิเป็นสิ่งที่ชั่วช้า ทั้งในปัจจุบัน ทั้งในสัมปรายภพ’ ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้วย่อมละมิจฉาสมาธิ ลอยบาปจากมิจฉาสมาธิเสีย

... ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘วิบากแห่งมิจฉาญาณะเป็นสิ่งที่ชั่วช้า ทั้งในปัจจุบัน ทั้งในสัมปรายภพ’ ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้วย่อมละมิจฉาญาณะ ลอยบาปจากมิจฉาญาณะเสีย

... ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ‘วิบากแห่งมิจฉาวิมุตติเป็นสิ่งที่ชั่วช้า ทั้งในปัจจุบัน ทั้งในสัมปรายภพ’ ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้วย่อมละมิจฉาวิมุตติ ลอยบาปจากมิจฉาวิมุตติเสีย

ดูก่อนพราหมณ์ พิธีลอยบาปในอริยวินัย ย่อมมีอย่างนี้แล”

ชาณุสโสณีพราหมณ์กราบทูลว่า “ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พิธีลอยบาปของพราหมณ์ทั้งหลายเป็นอย่างหนึ่ง ส่วนพิธีลอยบาปในอริยวินัยเป็นอีกอย่างหนึ่ง ก็พิธีลอยบาปของพราหมณ์ทั้งหลายย่อมไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๖ แห่งพิธีลอยบาปในอริยวินัยนี้ ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์ แจ่มแจ้งนัก ... ขอพระโคดมผู้เจริญโปรดทรงจำข้าพระองค์นี้ว่าเป็นอุบาสกผู้ มอบชีวิตถึงสรณะจำเดิมแต่วันนี้เป็นต้นไป”

๘. ทุติยปัจโจโรหณิสูตร

ว่าด้วยพิธีลอยบาป สูตรที่ ๒

{๑๒๐} [๑๒๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงพิธีลอยบาปอันเป็นอริยะแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวให้ฟัง” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็พิธีลอยบาปอันเป็นอริยะเป็นไฉน คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ย่อมพิจารณา เห็นดังนี้ว่า ‘วิบากแห่งมิจฉาทิฏฐิแลเป็นสิ่งที่ชั่วช้า ทั้งในปัจจุบัน ทั้งในสัมปรายภพ’ อริยสาวกนั้นครั้นพิจารณาเห็นดังนี้ แล้วย่อมละมิจฉาทิฏฐิ ลอยบาปจากมิจฉาทิฏฐิเสีย ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า