สาธุวรรค

สาธุญฺจ โว ภิกฺขเว เทสิสฺสามิ ๑ อสาธุญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตมญฺจ ภิกฺขเว อสาธธ มิจฺฉาทิฏฺฐิ มิจฺฉาสงฺกปฺโป มิจฺฉาวาจา มิจฺฉากมฺมนฺโต มิจฺฉาอาชีโว มิจฺฉาวายาโม มิจฺฉาสติ มิจฺฉาสมาธิ มิจฺฉาญาณํ มิจฺฉาวิมุตฺติ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อสาธธ ฯ กตมญฺจ ภิกฺขเว สาธธ สมฺมาทิฏฺฐิ สมฺมาสงฺกปฺโป สมฺมาวาจา สมฺมากมฺมนฺโต สมฺมาอาชีโว สมฺมาวายาโม สมฺมาสติ สมฺมาสมาธิ สมฺมาญาณํ สมฺมาวิมุตฺติ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สาธุนฺติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงสิ่งที่ดีและสิ่งที่ไม่ดี แก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็สิ่งที่ไม่ดีเป็นไฉน มิจฉาทิฐิ ความเห็นผิดมิจฉาสังกัปปะ ความดำริผิดมิจฉาวาจา เจรจาผิด มิจฉากัมมันตะ การงานผิด มิจฉาอาชีวะเลี้ยงชีพผิดมิจฉาวายามะ ความพยายามผิด มิจฉาสติ ระลึกผิด มิจฉาสมาธิ ตั้งใจผิดมิจฉาญาณะรู้ผิด มิจฉาวิมุติ ความหลุดพ้นผิด นี้เรียกว่าสิ่งที่ไม่ดี ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็สิ่งที่ดีเป็นไฉน สัมมาทิฐิ ความเห็นชอบ สัมมาสังกัปปะ ความดำริชอบ สัมมาวาจาเจรจาชอบ สัมมากัมมันตะ การงานชอบ สัมมาอาชีวะเลี้ยงชีพชอบ สัมมาวายามะ ความเพียรชอบ สัมมาสติ ระลึกชอบ สัมมาสมาธิตั้งใจชอบ สัมมาญาณะ ความรู้ชอบ สัมมาวิมุติ ความหลุดพ้นชอบนี้เรียกว่าสิ่งที่ดี ฯ

จบสูตรที่ ๑

อริยธมฺมญฺจ โว ภิกฺขเว เทสิสฺสามิ อนริยธมฺมญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตโม จ ภิกฺขเว อนริโย ธมฺโม มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ มิจฺฉาวิมุตฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อนริโย ธมฺโม ฯ กตโม จ ภิกฺขเว อริโย ธมฺโม สมฺมาทิฏฺฐิ ฯเปฯ สมฺมาวิมุตฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อริโย ธมฺโมติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงอริยธรรมและอนริยธรรมแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้วพระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็อนริยธรรมเป็นไฉน มิจฉาทิฐิ ฯลฯ

มิจฉาวิมุติ นี้เรียกว่าอนริยธรรม ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็อริยธรรมเป็นไฉน สัมมาทิฐิ ฯลฯ

สัมมาวิมุติ นี้เรียกว่าอริยธรรม ฯ

จบสูตรที่ ๒

กุสลญฺจ โว ภิกฺขเว เทสิสฺสามิ อกุสลญฺจ ๒ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตมญฺจ ภิกฺขเว อกุสลํ มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ มิจฺฉาวิมุตฺติ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อกุสลํ ฯ กตมญฺจ ภิกฺขเว กุสลํ สมฺมาทิฏฺฐิ ฯเปฯ สมฺมาวิมุตฺติ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว กุสลนฺติ ฯ

๑ ม. สพฺพวาเรสุ เทเสสฺสามิ ฯ ๒ ม. อกุสลญฺจ โว ... กุสลญฺจ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงกุศลธรรม และอกุศลธรรมแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้วพระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็อกุศลธรรมเป็นไฉน มิจฉาทิฐิ ฯลฯ

มิจฉาวิมุติ นี้เรียกว่าอกุศลธรรม ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็กุศลธรรมเป็นไฉน สัมมาทิฐิ ฯลฯ

สัมมาวิมุติ นี้เรียกว่ากุศลธรรม ฯ

จบสูตรที่ ๓

อตฺถญฺจ โว ภิกฺขเว เทสิสฺสามิ อนตฺถญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตโม จ ภิกฺขเว อนตฺโถ มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ มิจฺฉาวิมุตฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อนตฺโถ ฯ กตโม จ ภิกฺขเว อตฺโถ สมฺมาทิฏฺฐิ ฯเปฯ สมฺมาวิมุตฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อตฺโถติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงประโยชน์และสิ่งไม่เป็นประโยชน์แก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลายก็สิ่งไม่เป็นประโยชน์เป็นไฉน คือมิจฉาทิฐิ ฯลฯ มิจฉาวิมุติ นี้เรียกว่าสิ่งไม่เป็นประโยชน์ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ประโยชน์เป็นไฉน สัมมาทิฐิ ฯลฯ สัมมาวิมุตินี้เรียกว่าประโยชน์ ฯ

จบสูตรที่ ๔

ธมฺมญฺจ โว ภิกฺขเว เทสิสฺสามิ อธมฺมญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขูษ ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตโม จ ภิกฺขเว อธมฺโม มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ มิจฺฉาวิมุตฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อธมฺโม ฯ กตโม จ ภิกฺขเว ธมฺโม สมฺมาทิฏฺฐิ ฯเปฯ สมฺมาวิมุตฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ธมฺโมติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมและอธรรม แก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็อธรรมเป็นไฉน มิจฉาทิฐิ ฯลฯ มิจฉาวิมุตินี้เรียกว่าอธรรม ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมเป็นไฉน สัมมาทิฐิ ฯลฯ สัมมาวิมุติ นี้เรียกว่าธรรม ฯ

จบสูตรที่ ๕

สาสวญฺจ โว ภิกฺขเว ธมฺมํ เทสิสฺสามิ อนาสวญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตโม จ ภิกฺขเว สาสโว ธมฺโม มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ มิจฺฉาวิมุตฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สาสโว ธมฺโม ฯ กตโม จ ภิกฺขเว อนาสโว ธมฺโม สมฺมาทิฏฺฐิ ฯเปฯ สมฺมาวิมุตฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อนาสโว ธมฺโมติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมที่มีอาสวะ และธรรมที่ไม่มีอาสวะแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมที่มีอาสวะ เป็นไฉน คือมิจฉาทิฐิ ฯลฯ มิจฉาวิมุติ นี้เรียกว่าธรรมที่มีอาสวะ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมที่ไม่มีอาสวะเป็นไฉน สัมมาทิฐิ ฯลฯสัมมาวิมุติ นี้เรียกว่าธรรมที่ไม่มีอาสวะ ฯ

จบสูตรที่ ๖

สาวชฺชญฺจ โว ภิกฺขเว ธมฺมํ เทสิสฺสามิ อนวชฺชญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตโม จ ภิกฺขเว สาวชฺโช ธมฺโม มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ มิจฺฉาวิมุตฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สาวชฺโช ธมฺโม ฯ กตโม จ ภิกฺขเว อนวชฺโช ธมฺโม สมฺมาทิฏฺฐิ ฯเปฯ สมฺมาวิมุตฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อนวชฺโช ธมฺโมติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมที่มีโทษและธรรมที่ไม่มีโทษแก่เธอทั้งหลายเธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดีเราจักกล่าว ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้วพระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมที่มีโทษเป็นไฉน มิจฉาทิฐิ ฯลฯ

มิจฉาวิมุติ นี้เรียกว่าธรรมที่มีโทษ ดูกรภิกษุทั้งหลายก็ธรรมที่ไม่มีโทษเป็นไฉน คือสัมมาทิฐิ ฯลฯ สัมมาวิมุติ นี้เรียกว่าธรรมที่ไม่มีโทษ ฯ

จบสูตรที่ ๗

ตปนิยญฺจ โว ภิกฺขเว ธมฺมํ เทสิสฺสามิ อตปนิยญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตโม จ ภิกฺขเว ตปนิโย ธมฺโม มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ มิจฺฉาวิมุตฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ตปนิโย ธมฺโม ฯ กตโม จ ภิกฺขเว อตปนิโย ธมฺโม สมฺมาทิฏฺฐิ ฯเปฯ สมฺมาวิมุตฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อตปนิโย ธมฺโมติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งความเร่าร้อน และธรรมอันไม่เป็นที่ตั้งแห่งความเร่าร้อน แก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลายก็ธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งความเร่าร้อนเป็นไฉน มิจฉาทิฐิ ฯลฯ มิจฉาวิมุติ นี้เรียกว่าธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งความเร่าร้อนดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมอันไม่เป็นที่ตั้งแห่งความเร่าร้อนเป็นไฉน สัมมาทิฐิฯลฯ สัมมาวิมุติ นี้เรียกว่าธรรมอันไม่เป็นที่ตั้งแห่งความเร่าร้อน ฯ

จบสูตรที่ ๘

อาจยคามิญฺจ โว ภิกฺขเว ธมฺมํ เทสิสฺสามิ อปจยคามิญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตโม จ ภิกฺขเว อาจยคามี ธมฺโม มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ มิจฺฉาวิมุตฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อาจยคามี ธมฺโม ฯ กตโม จ ภิกฺขเว อปจยคามี ธมฺโม สมฺมาทิฏฺฐิ ฯเปฯ สมฺมาวิมุตฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อปจยคามี ธมฺโมติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมอันเป็นไปเพื่อสั่งสมกิเลสและธรรมอัน

ไม่เป็นไปเพื่อสั่งสมกิเลส แก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรม

อันเป็นไปเพื่อสั่งสมกิเลสเป็นไฉน คือ มิจฉาทิฐิ ฯลฯ มิจฉาวิมุติ นี้เรียกว่า ธรรมอัน

เป็นไปเพื่อสั่งสมกิเลส ดูกรภิกษุทั้งหลายก็ธรรมอันไม่เป็นไปเพื่อสั่งสมกิเลสเป็นไฉน คือสัมมาทิฐิ ฯลฯ สัมมาวิมุติ นี้เรียกว่าธรรมอันไม่เป็นไปเพื่อสั่งสมกิเลส ฯ

จบสูตรที่ ๙

ทุกฺขุทฺรยญฺจ โว ภิกฺขเว ธมฺมํ เทสิสฺสามิ สุขุทฺรยญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตโม จ ภิกฺขเว ทุกฺขุทฺรโย ธมฺโม มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ มิจฺฉาวิมุตฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ทุกฺขุทฺรโย ธมฺโม ฯ กตโม จ ภิกฺขเว สุขุทฺรโย ธมฺโม สมฺมาทิฏฺฐิ ฯเปฯ สมฺมาวิมุตฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สุขุทฺรโย ธมฺโมติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมมีทุกข์เป็นกำไรและธรรมมีสุขเป็นกำไรแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลายก็ธรรมมีทุกข์เป็นกำไรเป็นไฉน มิจฉาทิฐิ ฯลฯ มิจฉาวิมุติ นี้เรียกว่าธรรมมีทุกข์เป็นกำไร ดูกรภิกษุทั้งหลายก็ธรรมมีสุขเป็นกำไรเป็นไฉน สัมมาทิฐิ ฯลฯสัมมาวิมุติ นี้เรียกว่าธรรมมีสุขเป็นกำไร ฯ

จบสูตรที่ ๑๐

ทุกฺขวิปากญฺจ โว ภิกฺขเว ธมฺมํ เทสิสฺสามิ สุขวิปากญฺจ ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ ภาสิสฺสามีติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ ฯ ภควา เอตทโวจ กตโม จ ภิกฺขเว ทุกฺขวิปาโก ธมฺโม มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ มิจฺฉาวิมุตฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ทุกฺขวิปาโก ธมฺโม ฯ กตโม จ ภิกฺขเว สุขวิปาโก ธมฺโม สมฺมาทิฏฺฐิ ฯเปฯ สมฺมาวิมุตฺติ อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว สุขวิปาโก ธมฺโมติ ฯ

สาธุวคฺโค จตุตฺโถ ฯ

___________

อริยมคฺควคฺโค ปญฺจโม

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมมีทุกข์เป็นวิบากและธรรมมีสุขเป็นวิบากแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมมีทุกข์เป็นวิบากเป็นไฉน มิจฉาทิฐิ ฯลฯ มิจฉาวิมุติ นี้เรียกว่าธรรมมีทุกข์เป็นวิบาก ดูกรภิกษุทั้งหลายก็ธรรมมีสุขเป็นวิบากเป็นไฉน สัมมาทิฐิฯลฯ สัมมาวิมุติ นี้เรียกว่าธรรมมีสุขเป็นวิบาก ฯ

จบสูตรที่ ๑๑

จบสาธุวรรคที่ ๔

______________

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สาธุสูตร ๒. อริยธรรมสูตร

๓. กุสลสูตร ๔. อรรถสูตร

๕. ธรรมสูตร ๖. อาสวธรรมสูตร

๗. สาวัชชธรรมสูตร ๘. ตปนียธรรมสูตร

๙. อาจยคามิธรรมสูตร ๑๐. ทุกขุทรยธรรมสูตร

๑๑. ทุกขวิปากธรรมสูตร ฯ