ราชสูตร ที่ ๑ เล่ม ๒๐

นรชนผู้เป็นมาณพเหล่าใดถูกเทวทูตตักเตือนแล้ว ก็

ยังมัวประมาทอยู่ นรชนเหล่านั้นจะเข้าถึงกายที่ตํ่าทราม

เสียใจไปตลอดกาลนาน

ส่วนนรชนเหล่าใดเป็นสัตบุรุษผู้สงบระงับในโลกนี้

ถูกเทวทูตตักเตือนแล้ว ย่อมไม่ประมาทในธรรมของพระ

อริยเจ้าในกาลไหน ๆ

เห็นภัยในความถือมั่นอันเป็นเหตุแห่งการเกิดและการ

ตายแล้วไม่ถือมั่น ย่อมหลุดพ้นในธรรมเป็นที่สิ้นการเกิด

และการตายได้

นรชนเหล่านั้นเป็นผู้ถึงความเกษม มีความสุข ดับ

สนิทในปัจจุบัน พ้นเวรภัยทั้งปวง ข้ามพ้นทุกข์ได้ทั้งสิ้น

๘. จตุมหาราชสูตร

ว่าด้วยท้าวโลกบาลตรวจโลก

{๔๗๖} [๘๙๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในดิถีที่ ๘ ค่ำแห่งปักษ์ พวกเทวดาผู้เป็นบริวารของท้าวจาตุมหาราชย่อมเที่ยวตรวจดูโลกนี้ว่า ‘ในหมู่มนุษย์ มนุษย์ที่ปรนนิบัติมารดาบิดา บำรุงสมณพราหมณ์ อ่อนน้อมถ่อมตนต่อผู้ใหญ่ในตระกูล เข้าจำอุโบสถ รักษาปฏิชาครอุโบสถ ทำบุญมีอยู่มากแลหรือ’ ดูก่อน

ภิกษุทั้งหลาย ในดิถีที่ ๑๔ ค่ำแห่งปักษ์ พวกโอรสของท้าวจาตุมหาราชย่อมเที่ยวตรวจดูโลกนี้ว่า ‘ในหมู่มนุษย์ มนุษย์ที่ปรนนิบัติมารดาบิดา ... ทำบุญมีอยู่มากแลหรือ’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในวันอุโบสถ ๑๕ ค่ำนั้น ท้าวจาตุมหาราชย่อมเที่ยวตรวจดูโลกนี้ด้วยตนเองทีเดียวว่า ‘ในหมู่มนุษย์ มนุษย์ที่ปรนนิบัติมารดาบิดา บำรุงสมณพราหมณ์ อ่อนน้อมถ่อมตนต่อผู้ใหญ่ในตระกูล เข้าจำอุโบสถ รักษาปฏิชาครอุโบสถ ทำบุญมีอยู่มากแลหรือ’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าในหมู่มนุษย์ มนุษย์ที่ปรนนิบัติมารดาบิดา บำรุงสมณพราหมณ์ อ่อนน้อมถ่อมตนต่อผู้ใหญ่ในตระกูล เข้าจำอุโบสถ รักษาปฏิชาครอุโบสถ ทำบุญมีอยู่น้อย ท้าวจาตุมหาราชก็จะแจ้งถึงเหตุนั้นแก่พวกเทวดาชั้นดาวดึงส์ซึ่งมาประชุมกันอยู่ ณ สุธัมมาสภาว่า ‘ดูก่อน ท่านผู้นิรทุกข์ทั้งหลาย ‘ในหมู่มนุษย์ มนุษย์ที่ปรนนิบัติมารดาบิดา บำรุงสมณพราหมณ์ อ่อนน้อมถ่อมตนต่อผู้ใหญ่ในตระกูล เข้าจำอุโบสถ รักษาปฏิชาครอุโบสถ ทำบุญมีน้อย’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ด้วยเหตุนั้น พวกเทวดาชั้นดาวดึงส์ย่อมพากันเสียใจว่า ‘ดูก่อนท่านผู้เจริญทั้งหลาย ทิพยกายจักเสื่อมหาย อสุรกายจักเต็มบริบูรณ์’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

ก็ถ้าในหมู่มนุษย์ มนุษย์ที่ปรนนิบัติมารดาบิดา บำรุงสมณพราหมณ์ อ่อนน้อมถ่อมตนต่อผู้ใหญ่ในตระกูล เข้าจำอุโบสถ รักษาปฏิชาครอุโบสถ ทำบุญมีอยู่มาก ท้าวจาตุมหาราชก็จะแจ้งถึงเหตุนั้น แก่พวกเทวดาชั้นดาวดึงส์ซึ่งมาประชุมกัน ณ สุธัมมาสภาว่า ‘ดูก่อนท่านผู้นิรทุกข์ทั้งหลาย ในหมู่มนุษย์ มนุษย์ที่ปรนนิบัติมารดาบิดา บำรุงสมณพราหมณ์ อ่อนน้อมถ่อมตนต่อผู้ใหญ่ในตระกูล เข้าจำอุโบสถ รักษาปฏิชาครอุโบสถ ทำบุญมีอยู่มากแล’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ด้วยเหตุนั้นพวกเทวดาชั้นดาวดึงส์ย่อมพากันดีใจว่า ‘ดูก่อนท่านผู้เจริญทั้งหลาย ทิพยกายจักเต็มบริบูรณ์ อสุรกายจักเสื่อมหายไป’

ว่าด้วยการกล่าวคาถาผิดฐานะและถูกฐานะ

{๔๗๗} [๘๙๓] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว ท้าวสักกะจอมเทพเมื่อทรงแนะนำเทวดาชั้นดาวดึงส์ ได้ตรัสคาถานี้ในเวลานั้นว่า

แม้นรชนใดพึงเป็นเช่นเรา ก็พึงเข้าจำอุโบสถอัน

ประกอบด้วยองค์ ๘ ประการ ตลอดดิถีที่ ๑๔ คํ่า ๑๕ คํ่า

๘ ค่ำแห่งปักษ์และตลอดปาฏิหาริยปักษ์ด้วย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คาถานี้แลท้าวสักกะจอมเทพขับผิด ไม่ถูก ภาษิตไว้ผิด ไม่ถูก ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าท้าวสักกะจอมเทพยังเป็นผู้ไม่ปราศจากราคะ โทสะ และโมหะดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้อรหันตขีณาสพ อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว มีกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว ปลงภาระได้แล้ว บรรลุถึงประโยชน์ตน แล้ว